De Volkskrant, 04-12-2010, door Peter van Ammelrooy

2010

Breinbreker

Het brein heeft de ogen niet nodig om zich een beeld te vormen. Het schept zijn eigen visuele wereld op basis van eerdere belevingen of domweg andermans beschrijvingen.

Het is een van de bevindingen in het jongste boek van 's werelds beroemdste neuroloog, Oliver Sacks. Het innerlijk oog biedt een bijzonder inkijkje in de bizarre bochten waarin onze hersenen zich wringen om greep te houden op de realiteit als de informatiestroom stokt.

Zoals gebruikelijk kruidt Sacks zijn boek met voorbeelden van flexibele breinen die aangeboren of latere blindheid behendig ondervangen. Zo beschrijft hij een blinde vrouw die nog altijd haar eigen kleding bij elkaar zoekt als de kleuren haar zijn verteld. Hij verhaalt over een blinde bergbeklimmer die op de top een scherper beeld schetst van het landschap dan een vriend die wel kan zien.

Hilarisch is de anekdote over een blinde Australische psycholoog die tot grote schrik van zijn buren in zijn eentje het dak van zijn huis opklimt om de dakgoten te vervangen - 's nachts.

Sacks gebruikt de beschrijvingen van hersenkronkels om de kennis uit zijn vak op een rijtje te zetten en de gaten die daar nog in zitten. Dat doet hij niet alleen voor de visuele beleving van blinden, maar ook bij musici die het vermogen verliezen om noten te lezen, mensen die het spreken verleren of gezichten niet herkennen - een kwaal waaraan de auteur zelf lijdt.

Sacks zelf is zijn beste patiŽnt. In een hoofdstuk beschrijft hij de effecten van een tumor die zijn rechteroog bedreigt. 'Toen ik vanochtend een ommetje maakte, raakte een lichtgroene tennisbal die in de goot lag al zijn kleur kwijt toen ik er met alleen mijn rechteroog naar keek.'

De hersenen blijken steeds complexer dan we denken. Ze lijken op een gigantisch ingewikkeld orkest met duizenden instrumenten, schrijft Sacks, met een almaar wisselende partituur en repertoire. Het innerlijk oog is een ode aan dat wonder van een gefascineerde, zoekende dirigent.



Naar Aanwijswoorden en waarnemen , Alg. semantiek lijst  , Alg. semantiek overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]