De Volkskrant, 22-10-2011, door Toine Heijmans en Elsbeth Stoker .2011

Interview | Nurten Albayrak, geschorste bestuursvoorzitter van het COA

'Despoot? Nee, ik ben een dienend leider'

Voor het eerst sinds ze in opspraak is geraakt, vertelt de topvrouw van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers haar kant van het verhaal. Nurten Albayrak: 'Ik ben geslachtofferd.'

Tussentitel: Dat ik minister Leers 'bedonderd' zou hebben is een stoere uitspraak

Het is dinsdagochtend 27 september als Nurten Albayrak telefoon krijgt van Loek Hermans. Op dat moment is ze nog bestuursvoorzitter van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). Loek Hermans is haar baas: de voorzitter van de raad van toezicht. 'Het ontspoort heel erg op het departement. Ik kan niet anders. Er schijnt foute informatie te circuleren. Doe dus maar even een stapje opzij', zegt hij.

Verbijsterd is ze, 'het kwam volledig uit de lucht vallen'. Een uur later volgt een tweede telefoontje: 'Je gaat op non- actief', zegt Hermans. 'Het moet op deze manier, want de minister wil naar de media.'

Twee weken later zit Albayrak gespannen in het kantoor van haar advocaat. Ze is, zegt ze, nog steeds geschokt over wat haar is overkomen. Tot voor kort stond ze bekend als een doortastende topvrouw die moeilijke besluiten niet uit de weg ging, en het COA zeven jaar lang door reorganisaties en politieke wendingen loodste.

Maar sinds een op anonieme bronnen gebaseerde uitzending van de NOS stapelen de beschuldigingen aan haar adres zich op: nu is ze 'de zonnekoningin', een 'graaier', een 'despoot' die een 'angstcultuur' in stand hield op haar hoofdkantoor, en volgens minister Gerd Leers (Immigratie en Asiel) heeft ze gelogen over haar salaris.

Het is voor het eerst dat ze in een interview reageert op de beschuldigingen. Ze praat kalm, met een fluwelen stem en doet haar best niet boos te worden. 'Ik ben geslachtofferd.'

U zou een despoot zijn.

'Ik begrijp niet waar het vandaan komt. Natuurlijk, ik ben daadkrachtig. Ik ben moeilijke, ingrijpende besluiten nooit uit de weg gegaan. Dat kan soms als hard worden ervaren, maar dat is onvermijdelijk.'

U zou een ego hebben zo groot als een balzaal, zei Adjiedj Bakas, die jarenlang in de raad van toezicht zat.

'Meneer Bakas is een trendwatcher die vijf jaar in het bestuur heeft gezeten en twee vergaderingen heeft bijgewoond. Ik weet niet waarom hij dat zegt.

'Ik geloof niet in ego. We hebben weleens gezegd: COA is geen ego, COA is lego. Al die bouwsteentjes maken dit bedrijf.

'Ik ben iemand die lezingen mag geven over dienend leiderschap. Juist omdat ik de filosofie daarvan enorm onderschrijf; als leider van een organisatie moet je mensen kunnen inspireren. Daar hoort geen machtsdenken bij. Ik denk graag in termen van kracht. En kracht is: samen. Samen sta je sterk. Samen bereik je meer.'

Hoe heeft het dan zo ver kunnen komen?

'De berichten over mijn functioneren kwamen naar buiten kort voordat er een grote reorganisatie zou worden aangekondigd. Dat is een ingrijpende gebeurtenis. Ik sluit niet uit dat er een verband is. De grofheid, de onjuistheid en timing van de berichtgeving zijn opvallend.'

Heeft u nooit eerder signalen opgevangen dat er iets mis was?

'Nee, de frustratie jegens mij kwam als absolute verrassing. Ik sta bekend als een vrij stevige bestuurder. Onze organisatie is altijd in beweging en dat geeft onrust: minder asielzoekers is minder werk. We kunnen onze mensen weinig zekerheid bieden, maar vragen wel

100 procent inzet. En dat doen die geweldige mensen ook. Maar het kan ook tot teleurstelling leiden.

'Daarom besteden we veel aandacht aan sociale veiligheid en klachtenbehandeling binnen de organisatie. We hebben onafhankelijke klachtencommissies voor werknemers. Als er echt een angstcultuur heerste zou dat in de afgelopen zeven jaar toch naar boven zijn gekomen? Mensen tolereren dat echt niet.'

Is er dan echt niks aan de hand geweest in de organisatie?

'Neem alsjeblieft het effect van de reorganisatie in ogenschouw. Onderschat dat niet. En daarnaast kunnen er best mensen zijn die misschien teleurgesteld zijn, omdat ze bepaalde kansen niet hebben gekregen.'

Het ging ook over uw blingblingfactor. U zou enorm veel waarde hechten aan mooie en dure dingen. Een dure 'goudkleurige' auto.

'Dat is feitelijk onjuist en daarmee ook heel fout. Toen ik hoofddirecteur werd heb ik helemaal niets aan de kamer van mijn voorganger veranderd. Niets. Mijn voorgangers hadden ook een dienstauto met chauffeur. De overigens grijze auto is geen dure auto - daar is onderzoek naar gedaan door de accountant. In dat onderzoek is ook gekeken naar de prijsklasse, en dat past prima binnen de kaders.

'Sterker nog: het COA had een Audi A8 besteld in 2006. Ik vond dat ongepast in de tijd van het kabinet-Balkenende. Ik heb verzocht hem af te bestellen en een passende auto te bestellen. Ik zei: jongens dit moeten we niet willen als COA, dit is geen goede uitstraling. '

Doet dat zeer, dat soort aanvallen?

'Dat doet ontzettend zeer. De grofheid ervan. Het is ook nietszeggend, het voegt niets toe, het staat helemaal los van de wapenfeiten die ik heb bereikt bij het COA. Door jarenlang met héle gemotiveerde mensen een publieke opdracht uit te voeren. Er zit geen spijker in mijn kamer die door mij is aangeschaft. Ik hecht daar helemaal niet aan. Who cares.'

Nu zien we voor het eerst boosheid in uw ogen.

'Ja. Er is heel veel gezegd over mijn persoon door mensen die niet eens weten wie ik ben. Het is gewoon vrij schieten. Er wordt niets gezegd over wat we met elkaar in dit mooie bedrijf bereikt hebben. Samen met al die fantastische medewerkers. We hebben een compleet ontredderde organisatie in vier jaar tijd tot normale proporties gebracht. We hebben vier reorganisaties doorgevoerd waar je u tegen zegt. We hebben een dolend bedrijf weer op koers gebracht.

'Er moesten zoveel mensen weg; de meesten hebben hun schouders eronder gezet terwijl ze wisten dat ze hun baan zouden verliezen.

'Werken bij het COA is nooit-nooit-nooit even achteroverleunen. In al die jaren heb ik zes bewindspersonen langs zien komen, en allemaal wilden ze iets anders. En weer die schouders eronder.

Minister Leers treedt aan en bedenkt gezinslocaties voor uitgeprocedeerde gezinnen die uitgezet moeten worden. Hoe ga je nou een gezinslocatie inrichten voor perspectiefloze mensen? Nou: voor de zomervakantie stond het. Ik ben daar apetrots op.'

De kwestie spitst zich nu toe op uw salaris. U zou de minister daarover verkeerde informatie hebben gegeven. Om die reden bent u ruim twee weken geleden geschorst.

'Ik heb geen informatie doorgegeven. Ik ga niet over mijn salaris. Mijn arbeidsvoorwaarden zijn een zaak van de raad van toezicht, de raad is als mijn werkgever de gesprekspartner van de minister. Er is trouwens niets geheim aan mijn salaris. Het wordt elk jaar goedgekeurd door de raad van toezicht en de minister informeert de Kamer. '

Uw loonkosten waren vorig jaar 287 duizend euro. Vijf jaar geleden was dat 175 duizend euro. Is dat niet wat veel?

'Er zijn in Nederland 2.039 topambtenaren die meer verdienen dan de Balkenende-norm. Ik ben er daar een van.

'Het is niet een kwestie van veel of weinig. Het is wat ik gekregen heb. Daar gaat de raad van toezicht over. Dat is mijn werkgever. Ik heb er nooit over onderhandeld. Nooit! Als het anders had moeten zijn, dan hadden ze me een voorstel kunnen doen.

Er is u nooit gevraagd om uw salaris te verlagen?

'Nee. Nee. Nee.'

Liegt het ministerie daar dan over?

'Zeker. Met mij is door de raad van toezicht en het ministerie nooit gesproken over mijn salaris. Dat werd me gewoon toegewezen. Ze hadden me een ander aanbod kunnen doen. Daar kun je dan een normaal gesprek over hebben. Maar dat is nooit gebeurd.'

U spande een rechtszaak aan om weer aan het werk te mogen. Waarom?

'Een non-actief stelling is een strafmaatregel. En ik had niet de indruk dat ik een daad had begaan die bestraft moest worden. Ik heb dit eerst proberen te bespreken met de raad van toezicht, en daarna ben ik naar de rechter gegaan.

'Ik dien al 23 jaar de publieke zaak. En daar horen normen bij in je gedrag. Die heb ik in acht genomen, ondanks alles wat er over me heen is gestort. Ik had ook vanalles kunnen roepen in de media, maar heb dat niet gedaan. En wat gebeurt er? Ik word op non-actief gesteld. Dat had ook anders gekund.

'Met mij is veel bespreekbaar. Alles is bespreekbaar: het salaris , even afstand nemen, even op vakantie gaan gedurende het onderzoek dat naar het COA ingesteld.

'Maar dat is me niet gevraagd. Ze kwamen meteen met strafmaatregelen en ventileerden dat publiekelijk. Ik heb fatsoensnormen in acht genomen, en dat kun je niet van iedereen zeggen.'

Hoe was uw relatie met minister Leers?

'Minister Leers zit er nu precies een jaar. Ik tref hem iedere week een uur lang in het vreemdelingenoverleg. Hij is een paar keer op bezoek geweest. En eigenlijk zijn dat hele positieve ervaringen.'

Nu zegt hij: ik ben 'bedonderd' en 'beduveld' door Albayrak.

'Stoere uitspraken. Ik kan er niets anders van maken. Waarom het departement de keuze heeft gemaakt om het groot te maken, weet ik niet. Na de uitzending van het NOS Journaal op die bewuste zondag gebruikte Leers meteen ferme taal. Hij wilde de onderste steen boven halen.

'Hij had ook eerst naar de feiten kunnen kijken. Cijfers over leegstand van opvangplekken en mijn salaris kunnen voor hem geen nieuws zijn. En de klachten over mijn functioneren waren gebaseerd op drie anonieme bronnen.'

Hij offert u op voor een politiek doel?

'Kennelijk. Dat kan ik niet bewijzen, maar kennelijk offert hij mij op voor een bepaald doel. Misschien biedt dit hele gebeuren wel een kans voor mensen die dingen willen veranderen. '

Wat dan?

'Daar kan ik alleen maar over speculeren.'

U bent VVD'er...

'Ik ben lid van geen enkele partij.'

U heeft uw lidmaatschap opgezegd?

'Ja, heel recent. Ik wil nu gewoon autonoom en onafhankelijk zijn, en niet iedere keer die vraag hoeven beantwoorden over mijn politieke voorkeur. Ik ben sowieso nooit een partijtijger geweest.'

Hoe is het om nu thuis te zitten?

'Heel onwenning. Werken is in mijn leven een belangrijke norm; je leert of je werkt en daartussen zit niets. Dus het is bijzonder zwaar om 's ochtends niet naar kantoor te kunnen. Ik wil heel snel weer aan de slag. Het is zó niet mijn ding, thuis zitten.'

Gelooft u dat u kunt terugkeren bij het COA?

'Ik wacht eerst maar eens rustig het onderzoek af.'

Stel dat er geen toekomst is bij het COA, wat gaat u dan doen?

'Dan ga ik elders een geweldige baan zoeken. Ik ben een breed inzetbare bestuurder.'
 

Tussenstuk:
Onderzoek naar vermeende misstanden

Medio september kwam Nurten Albayrak onder vuur te liggen. In een uitzending van het NOS Journaal werd ze op basis van anonieme bronnen beschuldigd. Er zou van alles mis zijn bij het COA, en zij zou verantwoordelijk zijn voor de angstcultuur. In die dagen daarna melden zich meer mensen met verhalen over haar bij verschillende media. Ruim een week later werd ze geschorst omdat er 'inconsistenties' waren over haar salaris.

De schorsing vocht ze aan bij de rechter. Ze verloor, omdat de rechter eerst de resultaten van het onderzoek wil afwachten. Mogelijk gaat ze in hoger beroep. Inmiddels is Harry Paul haar opgevolgd als interimmer bij het COA. De raad van toezicht heeft zichzelf op non-actief gezet gedurende het onderzoek naar de vermeende misstanden. Een van de leden heeft zijn ontslag aangeboden. Het onderzoek wordt onder meer uitgevoerd door oud-staatssecretaris Scheltema en moet eind dit jaar afgerond zijn.

 

IRP:   Sterke werkwoord: Ik ben een daadkrachtig bestuurder. Jij hebt licht tirannieke trekjes. Hij is een despoot.
 

"Ik ben geen despoot". Betrouwbaarheidgehalte volgt uit het aantal mensen dat toegeeft een despoot te zijn: (naderend tot) nul.

Naar Toepassingen, politiek , Alg. semantiek lijst  , Alg. semantiek overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]