De Volkskrant, 02-11-2016, door Henrike Jansen, universitair docent argumentatietheorie (LU) en Bart van Klink, hoogleraar methoden van recht en rechtswetenschap (VU Amsterdam)  .2010

Met 'de context' kan Wilders alle kanten op

In de Wilders-zaak is het 'context-argument' een gelegenheidsargument.

Op de eerste zittingsdag van het proces tegen Wilders zei de rechter het jammer te vinden dat Wilders zelf niet aanwezig was om duidelijkheid te geven over de context waarin de 'minder Marokkanen'-uitspraak is gedaan. Dat de context een belangrijk argument in het proces zal worden, bleek ook al eerder. Zowel Knoops als Wilders zelf benadrukte bij herhaling dat Wilders' uitspraak moet worden beoordeeld 'in het licht van de context'. Knoops lijkt daarmee goed te hebben gekeken naar de motivering van de Amsterdamse rechtbank die Wilders in 2011 heeft vrijgesproken. Een belangrijk argument was toen dat Wilders' uitspraken werden gedaan in de context van het maatschappelijke debat.

Iedereen die zich met teksten bezighoudt, weet dat de context een grote rol speelt bij de interpretatie ervan. Maar in de zaak tegen Wilders lijkt het 'context-argument' een gelegenheidsargument te zijn geworden waarin het de interpretatie krijgt die tot de gewenste uitkomst leidt.

Naast de door de rechtbank aangehaalde context van het maatschappelijke debat zijn wij in de zaak-Wilders namelijk nog minstens vijf andere opvattingen van context tegengekomen.

De rechtbank die Wilders vrijsprak, deed nog op twee andere manieren een beroep op de context. Eerst interpreteerde zij de context als de bronnen waaruit de gewraakte uitlatingen afkomstig zijn: opiniestukken, interviews en de film Fitna. Maar verderop in het vonnis wordt de context ineens opgerekt tot alle uitspraken die Wilders ooit in het migratiedebat heeft gedaan. Hiertoe behoren ook nuancerende uitspraken waarin Wilders zegt dat hij niets tegen moslims heeft en dat moslims die assimileren net zo goed zijn als ieder ander. Op grond van beide contexten oordeelde de rechtbank dat Wilders' uitingen niet strafbaar zijn.

Net als de rechtbank verwijst nu ook Knoops naar een opgerekte context waarin andere, genuanceerdere uitspraken in beschouwing worden genomen. Maar Knoops verwijst ook naar de context van het PVV-partijprogramma, waar de 'minder Marokkanen'-uitspraak volgens hem rechtstreeks uit voortvloeit. Wilders zelf verwijst naar de context van de hele Nederlandse samenleving, waarin 'niet-westerse allochtonen oververtegenwoordigd zijn in de criminaliteit', er 'straatterreur' heerst en 'vele miljoenen Nederlanders' zijn mening delen.

Het Amsterdamse gerechtshof dat in 2009 de vervolging van Wilders beval, vond daarentegen dat de context inhoudt dat alle uitspraken die Wilders ten laste zijn gelegd in hun onderlinge samenhang worden bekeken. Op grond van deze opvatting van context oordeelde het hof dat zowel de (extreme) inhoud als de manier van formuleren (gelet op de vele generaliseringen en herhalingen) gericht lijken op haatzaaien en discriminatie.

Blijkbaar kun je met het context-argument vele kanten op. Literatuurwetenschapper Jonathan Culler stelde al: meaning is context bound, but context is boundless. Oftewel: je kunt de context naar believen uitbreiden al naar gelang de interpretatie die je een uiting wilt geven. Is het immers niet voor de hand liggend dat, als je enkele extreme uitspraken op een rij zet en zo naar hun betekenis kijkt, zoals het hof in 2009 deed, ze elkaar versterken en daardoor nog extremer lijken? En is het, anderzijds, niet dubieus om te concluderen dat extreme uitspraken minder extreem worden door er andere, schijnbaar meer gematigde uitingen bij te halen, zoals de rechtbank in 2011 deed?

Van deze laatste techniek van het 'aanlengen' maakt ook de verdediging nu weer dankbaar gebruik. De context wordt hiermee steeds meer tot een gelegenheidsargument waarmee de aandacht wordt afgeleid van waar het eigenlijk om moet gaan: een zorgvuldige juridische beoordeling van de vraag of de 'minder Marokkanen'-uitspraak aanzet tot haat en discriminatie. Hopelijk is de rechter in het huidige proces bereid om vooral díe context in het oog te houden.

Henrike Jansen is universitair docent argumentatietheorie aan de Universiteit Leiden. Bart van Klink is hoogleraar methoden van recht en rechtswetenschap aan de Vrije Universiteit Amsterdam


Web:
TT:
De aandacht wordt afgeleid van waar het eigenlijk om moet gaan



Red.:
Mooi, als context er niet meer toe doet, leg dan eens uit, zonder een context te gebruiken, wat haat, haatzaaien, en discriminatie zijn. En let bij discriminatie vooral op dit: het geldt alleen in GELIJKE gevallen, en Marokkanen zijn beslist ongelijk, want veroorzaken veel meer overlast en criminaliteit dan andere groepen.


En vergeet niet ook de nadere kant mee te nemen, want Wilders beweert dat de islam doet aan haat en haatzaaien.



Naar Toepassingen, politiek , Alg. semantiek lijst  , Alg. semantiek overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]