De Volkskrant, 20-03-2010, door Sjaak Priester 24 mrt.2010

De rede om de tuin geleid

Wie zich altijd al heeft afgevraagd waarom leveranciers van vruchtensap hun product liever tooien met een naam als ‘Zonzalig’ dan met bijvoorbeeld ‘Wintersmerig’, kan het antwoord vinden in Irrationaliteit van Stuart Sutherland. Het is vanwege het zogenoemde halo-effect: een opvallende goede eigenschap straalt af op de andere eigenschappen. Het halo-effect werd in 1920 door de wetenschap ontsluierd, en sedertdien hebben geleerden er een hele hoop bevestiging voor gevonden.
    Stuart Sutherland (1928-1998) was hoogleraar cognitieve psychologie aan de Universiteit van Sussex. In 1992 schreef hij Irrationality – The enemy within. De excursie langs de vele manieren waarop de menselijke rede om de tuin valt te leiden, beleefde menige herdruk en werd kortstondig een hype onder managementgoeroes. En nu is het – merkwaardig laat eigenlijk – in het Nederlands vertaald.
    Irrationaliteit is waarschijnlijk het uitgebreidste op een algemeen publiek gerichte overzicht van het tekortschieten van de rede. Niemand minder dan Richard Dawkins beweert op de flaptekst dat het ‘zeldzaam goed geschreven’ is, maar vooral door de uitvoerigheid blijft het toch niet van begin tot eind boeien. Over veel van de besproken experimenten heb je ooit ergens anders wel eens iets gelezen, en je ontsnapt ook niet aan de gedachte dat er nogal wat open deuren worden ingetrapt. Veelal ook blijven verklaringen achterwege, anders dan dat er zich iets ‘in de hersenen’ afspeelt. Ieder hoofdstuk eindigt met een reeks tips onder het kopje ‘Moraal’. Ze zijn van het kaliber ‘Ga er niet van uit dat anderen zijn zoals jij.’
    Hoewel de ondertitel, The enemy within, in de Nederlandse vertaling is vervallen, is het zonneklaar dat Sutherland niet veel moet hebben van irrationaliteit. De dwalingen van de geest zijn voor hem een kwaad dat met wortel en tak moet worden uitgeroeid. Dat stemt niet erg overeen met de jongste inzichten en geeft het boek een wat gedateerd karakter.


Naar Toepassingen, politiek , Alg. semantiek lijst  , Alg. semantiek overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]