Bronnen bij Informatie-filter: belangen, tegen
| 24 aug.2011 |
Voorbeelden van de volgende regel uit het informatie-filter:
| |
Als iemand iets beweert in een zaak waar hij een min of meer tegengesteld belang
bij heeft, zijn de kansen op waarheid en onwaarheid circa 80 en 20 procent, en
hoger/lager, tezamen met de mate van eigenbelang. |
Het geval:
Uit: De Volkskrant, 22-08-2011, column door Sheila Sitalsing
Voorspelling
Zestien jaar geleden schreef een collega een vlammend opiniestuk in de krant.
Waar hij tegen was, ben ik vergeten, maar de legendarische onderbouwing van zijn
stelling niet. Die ging zo: 'Het staat in de Grote Winkler Prins encyclopedie,
en iedereen weet dat encyclopedieën niet liegen!'
De collega is inmiddels gepensioneerd, de krant in kwestie
bestaat niet meer en van Winkler Prins is sinds Wikipedia weinig meer vernomen.
Wat wel nog alomtegenwoordig is, is het het blinde ontzag
voor en het onwankelbare geloof in een entiteit die dingen weet die jij niet
weet. Vooral als het gaat over geld: de eurocrisis, de volgende recessie,
Griekse onderpanden.
Dan worden de mediaeconomen gebeld, de doctoren Clavan van de
crisis, wier zogenaamde waardenvrije feiten en voorspellingen als nieuws worden
gepresenteerd. ...
Red.: Dit kan gezien worden als een mening van de auteur. Hoe
betrwoubaar is dan die mening? Dan moet je volgens de informatieregels dus eerst
kijken naar de plaats van de auteur ten opzichte van de grope. Die is bekend:
Sheila Sitalsing is van opleiding econoom - dus de maakt deel uit van de groep
"economen". haar uitspraak is negatief over de grope "economomen'. Dus haar
uitspraak heeft een hoge betraouwbaarheidsgraad.
Dan kunnen we hier, ter controle van het proces, ook nog even
kijken of de toepassing van de regel een plausibel antwoord geeft. Nou, dat is
niet moeilijk, want wat de auteur beschrijft is in de psycho0logie bekend als
het proces van conformisme: een groep mensen met aanverwante bezigheden of
belangstellenden die met elkaar communiceren en elkaars mening gaan napraten -
en wier meninghen daarom steeds minder voeling met de werkelijkheid hebben. De
minimaal tachtig procent wier uitspraken onbetrouwbaar zijn.
Dat deze regel belangrijk is, volgt uit het wijdverspreid
voorkomen van het proces van conformisme. Sheila Sitalsing geeft enkele
specifieke voorbeelden;
| |
Mensen als Arnoud Boot, Lans Bovenberg, Wim Boonstra en de
voltallige redactie van The Economist, een Brits tijdschrift dat
op Nederlandse krantenredacties gretig wordt geciteerd als brenger van
De Waarheid. Altijd dezelfden, al jaren, iedereen heeft dezelfde
telefoonlijst.
... Je kunt namelijk gerust enige tijd op Mars verblijven, na
terugkeer de zaterdagkranten openslaan en - hoera! - lezen hoe
beroepsmediaeconoom Sylvester Eijffinger in zowel de Volkskrant
als FD.weekend mag uitleggen wat Angela Merkel en Nicolas Sarkozy
moeten doen. Deed Eijffinger tien jaar geleden ook al, alleen ging het
toen over Gerhard Schröder en Jacques Chirac. |
Dit zijn dus allemaal mensen wier meningen waarvan je op zijn allerbeste
slechts kennis van neemt, maar die een bijzonder laag betrouwbaarheidsgehalte
hebben. De tijd besteed aan het lezen van of luisteren naar dit soort mensen is
hoogstwaarschijnlijk beter besteed aan het zelf bestuderen van het onderwerp,
en/of het zoeken van meningen van mensen buiten deze beroeps- of belangengroep -
als het over een krant gaat, bijvoorbeeld de ingezonden-brievenrubriek, waar
meestal zinniger dingen over economie staan dan in de opinie-artikelen van het
soort lieden als de genoemde.
De inhoud van bovenstaande stuk heeft betrekking op de
Griekse crisis, die een gevolg is van de invoering van de euro. Het volgende
stuk gaat over die invoering, en illustreert het enorme belang van de
informatieregels in het algemeen, en de hier behandelde in het bijzonder:
Uit:
VARAgids, nr.4-2011, door Johan Faber
Eurosceptisch
Zou er - met de kennis van nu - anders zijn geschreven bij de introductie van de
euro? Waarschijnlijk wel, zo leert een rondgang langs betrokkenen.
Het was de grootste, duurste en langdurigste overheidscampagne ooit. En dit
is wat er van overbleef: ding flof bips. ...
...Alle
gevestigde politieke partijen waren voor Europa, en dus ook voor de euro, het
kroonjuweel van de Europese integratie. Veel pro-Europese politici hoopten al
dan niet openlijk dat de introductie van de euro een doorbraak kon forceren naar
de definitieve politieke eenwording van Europa.
Dat het anders liep, lag zeker niet aan het enthousiasme van
de beslissers.
Het enige tegengeluid kwam van het toenmalige politieke
buitenbeentje, de SP. De socialisten zagen in de komst van de euro de triomf van
het 'neoliberale Europa'. Op een SP-poster uit die tijd stand het eurosymbool
afgebeeld in de vorm van een guillotine.
Maar behalve de SP was er geen politieke stroming in
Nederland die anti-Europese gevoelens vertegenwoordigde. De gevestigde politieke
orde stond praktisch unaniem achter de beslissing om de gulden in te ruilen voor
een eenheidsmunt. Koningin Beatrix was zo bezield door de Europese gedachte, dat
ze zelfs aanbood om haar beeltenis van de Nederlandse euromunten te laten
verwijderen (wat uiteindelijk niet gebeurde). ...
Red.: Weer een overduidelijk geval van groepsconformisme. En
ook van de veruit de meest voorkomende soort: die waarin de gedeelde mening
staat voor een eigenbelang van de groep. Hoe meer Europa, hoe meer oligarchie,
en hoe meer er gegraaid kan worden.
Met in dit soort gevallen vrijwel altijd de hartelijke steun
van de media;
| |
'Het was gewoon propaganda,' zegt Arjo Klamer, die zich destijds als
een van de weinige prominente economen openlijk tegen de euro keerde.
...
...volgens Klamer heerste er ook bij gezaghebbende media een
duidelijke pro-euro stemming. 'Er was wel wat aandacht voor critici als
ik, en je mocht weleens ergens aanschuiven, maar je werd toch een beetje
als zonderling behandeld. En wat telkens terugkwam was de suggestie van
journalisten dat je nationalistische sentimenten voedde door partij te
kiezen tegen de euro.' |
Arjo Klamer is zelf econoom, behoort dus formeel tot de groep, en zijn mening
die zich tegen de groep keert, is dus hoogst betrouwbaar. Ook zijn meningen over
de media, als zijnde partijdig. Waarvoor hij ook een recent bewijs heeft:
| |
De euroscepsis is sinds de Griekse tragedie sterk toegenomen, maar
toch ondervinden critici van het eerste uur naar eigen zeggen nog altijd
weerstand in de media. Klamer: 'Laatst was ik bijvoorbeeld gevraagd om
in De Wereld Draait
Door iets te zeggen over de eurocrisis. Maar de redactie koos uiteindelijk
toch voor Rick van der Ploeg, die natuurlijk een positief verhaal
hield.' |
Iets dat nog steeds met grote regelmaat waargenomen kan worden bij
actualiteitenrubrieken, en praatprogramma's als Pauw & Witteman en
Buitenhof. Vooral dat laatste is, met een uitnodigingsbeleid van vrijwel
uitsluitend Europa-aanhangers afgewisseld door kritiekloze half-uur lange
interviews met EU-hoogwaardigheidsbekleders, een waar EU-propaganda-programma.
Overigens, met een uitstapje naar de buurregel, wordt dit
door de media zelf natuurlijk grondig ontkend:
| |
Waren de media opgewassen tegen de miljoenencampagne voor de euro?
'Ik denk wel dat we behoorlijk kritisch waren; zegt Willem Lust, die
destijds tekende voor een reeks Nova-reportages over de euro. 'We
waren alleen niet kritisch genoeg over de punten waarop het nu mis
dreigt te gaan. Onze reportages gingen vooral over de logistieke kant
van de omwisseling. Gaat het wel goed met de distributie van eurogeld?
Zijn ondernemers voorbereid? Achteraf gezien is dat allemaal redelijk
goed verlopen. Waar we meer aandacht aan hadden moeten besteden, waren
de fundamentele economische problemen die aan de euro kleefden:
...
Willem Lust ontkent op zijn beurt dat Nova pro-euro
zou zijn geweest in de berichtgeving. 'Dat soort lijnen werden bij ons niet
uitgezet. Wij namen nooit standpunten in. Maar het klopt dat er destijds veel
minder scepsis was over Europa dan nu. Iedereen wist natuurlijk dat landen als
Griekenland en Italië met veel kunst- en vliegwerk bij de euro waren gekomen.
Maar men dacht blijkbaar dat het niet zoveel uitmaakte.' |
Waarop de buurregel geeft dat dit een hoogst onbetrouwbare uitspraak is,
omdat Willem Lust een positief oordeel geeft over de eigen groep. En bij
controle in de werkelijkheid, zoals boven weergegeven, blijkt dat de uitspraken
van Willem Lust grove leugens zijn - die ongetwijfeld volkomen representatief
zijn voor die in de rest van de media, want ze hebben hun houding in de loop van
de jaren niet veranderd. Dit dus ter bevestiging van de informatieregels.
Naar Informatie-filter, algemeen
,
Alg. semantiek lijst
, Alg. semantiek overzicht
, of site home
.
|