Bronnen bij Retorische trucs: tijdsomkeer
| 27 aug.2010 |
Het geval van tijdsomkeer of oorzaak en gevolg komt ook vrij regelmatig voor
- en ook weer in de bekende gevallen waarin ideologie een rol speelt: de Koude
Oorlog
, integratie, enzovoort. Het eerste voorbeeld is uit het
integratiedebat - eerst even twee stukken citaat:
Uit De Volkskrant, 20-06-2009, door Peter Giesen):
Essay | Geert Wilders, angstzaaier
Keerpunt Kopenhagen
Geert Wilders werd lang beschouwd als een politicus die ongenuanceerde maar
legitieme kritiek op islam en immigratie leverde. Maar zijn uitspraken worden
steeds radicaler. Hoe moet de politiek hiermee omgaan?
... Hij voorspelde
een ‘tsunami van islamisering’: ‘Moslims zullen de Nederlandse samenleving
overspoelen en zorgen voor criminaliteit en overlast.’ In De Pers
vergeleek hij de confrontatie tussen het Westen en de islam met een Derde
Wereldoorlog. ...
... Zo wijst hij op het aantal moslims dat zelfmoordaanslagen in
sommige gevallen geoorloofd vindt: 35 procent van de Franse moslims, 24 procent
van de Britse en 13 procent van de Duitse, volgens cijfers van Pew Research. Het goedpraten van geweld is uiteraard
afkeurenswaardig, maar deze groep geeft slechts uiting aan dubieuze standpunten,
zonder strafbare feiten te plegen. ...
Red.: Het eerste citaat hoort tot de kern van het verhaal
zoals de kop al aangeeft - hij is de oorzaak van alles. Pas een stuk verderop in
het artikel staat een deel van de andere kant de medaille: het terrorisme - het
andere deel zijn de de overlast en criminaliteit door moslims in Europa. En
natuurlijk was het tweede, terrorisme,overlast en criminaliteit, lang voor de
opkomst van Wilders. De boze islam veroorzaakt Wilders, en niet Wilders
veroorzaakt de boze islam. Een geval van oorzaaksomkeer.
Volgende geval: Roma
Uit:
De Volkskrant, 19-08-2010, van verslaggever Iñaki Oñorbe Genovesi
Frankrijk in ban uitzetting Roma
De Franse
president Sarkozy wordt beschuldigd van staatsracisme, maar zijn
uitzettingsbeleid kan rekenen op steun onder de bevolking.
Vandaag
vertrekt vanuit Frankrijk een chartervliegtuig met 79 uitgezette Roma naar
Roemenië en Bulgarije. ...
...Parlementariër Bernard Debré heeft de plannen om criminele
allochtonen de Franse nationaliteit te ontnemen, verketterd. ‘Er kan geen
verband worden gelegd tussen onveiligheid en immigratie ...’ ...
Red.: Aha. Onveiligheid en immigratie. Dat verband is er
natuurlijk wel, in Frankrijk, want dat verband is er overal in Europa - in
Nederland zijn (niet-westerse) immigranten minstens drie keer
oververtegenwoordigd in de criminaliteit
- niet tellende de overlast.
En dat is natuurlijk de werkelijke reden van de uitzettingen. Als
die Roma redelijk gewone burgers waren, zou er geen haan naar kraaien. Maar ook
in Nederland is meer dan driekwart erkend crimineel
. Roma-criminaliteit is de oorzaak - uitzetting het gevolg. Dit artikel draait
het om (de tweede alinea uit het citaat staat op driekwart). Zoals gewoonlijk.
Een apart geval is de omekring van belangrijkere en
onbelangrijkere feiten. Zoals van dat de mening van de meerderheid en de
minderheid.
Uit:
De Volkskrant, 03-09-2010, van correspondent Merlijn Schoonenboom
Sarrazin ontslagen bij Bundesbank
Na zijn
uitlatingen over genetische eigenschappen van bevolkingsgroepen is voor de bank
de maat vol.
Tussentitel: Bondskanselier Angela Merkel juicht de beslissing toe
Na dagen van ongekend fel openbaar debat heeft de Duitse Bundesbank unaniem
besloten haar bestuurslid Thilo Sarrazin af te zetten. De bank heeft daartoe
donderdag bij de bondspresident Christian Wulff een verzoek ingediend. Kanselier
Angela Merkel juicht de beslissing toe.
Sarrazin (65) lokte afgelopen week protest uit met zijn
opmerkingen over moslims en Joodse genen. Een snel groeiende groep laagopgeleide
moslims zou volgens hem bijdragen aan het dommer worden van Duitsland. ...
Red.: Al die protesten komen uit de top van de maatschappij -
sowieso een kleine minderheid. Helemaal aan het einde van het bericht staat wat
de meerderheid er van vindt:
| |
Ondertussen is Sarrazins boek een verkoopsucces. Via peilingen
blijken veel Duitsers de opvattingen over de slechte integratie van
moslims te delen. Volgens de Berliner Zeitung heeft het
SPD-partijbestuur ongeveer 2.000 e-mails gekregen, waarvan 90 procent
Sarrazin steunt en uitsluiting afwijst. |
Het laatste is de slotzin. Die met de minste lezers, zoals iedere journalist
weet, want dat leert hij tijdens zijn opleiding ("Schrijf je boodschap in de
eerste zinnen, anders ben je hem kwijt").
Een serietje thema con variazone - het thema is de
bouw van een moskee bij Ground Zero, en de reactie van een dominee die korans
wilde verbranden. Variatie1:
Uit:
De Volkskrant, 13-09-2010, column door Kader Abdolah
Fanatici
... Amerikaanse fanatici
die altijd oorlog wilden voeren, zullen nu hun strijd in hun eigen land
voortzetten en de fanatieke moslims zullen op dezelfde manier hard tegen hen
ingaan. Het ene front wordt gevormd door de Amerikaanse predikant die de Koran
wilde verbranden, en de man die een moskee vlak bij Ground Zero wil bouwen,
staat lijnrecht tegenover hem.
Zowel de predikant als de moskeemaker is een gevaarlijke man,
ze zijn beide de Taliban. Het is het soort mannen dat altijd zijn geloof, huis,
boek en baard aan anderen wil opdringen.
Wie verbrandt er in de 21ste eeuw nog een boek?
Waarschijnlijk zou hij het nooit in praktijk hebben gebracht, maar alleen al het
idee is schrikwekkend.
De predikant heeft de Koran nooit gelezen, anders zou hij het
een zonde vinden om zo’n dierbare antieke tekst te verbranden. Hij kondigt een
oorlog aan.
Het bouwen van een moskee dicht bij Ground Zero is absurd.
Deze fanatieke moslim heeft ongetwijfeld duistere bijbedoelingen, hij kondigt
een oorlog aan.
Red.: Consequente eerst de dominee (die in het echt
later was) en dan de imam - de klassieke tijdsomkering.
Variatie 2:
Uit:
De Volkskrant, 11-09-2010, column door Bert Wagendorp
Verbranden
Er bestaat grote onduidelijkheid over de
koranverbranding die voor vandaag op de agenda stond in Gainesville, Florida.
Dominee Terry Jones wilde de koran, ter gelegenheid van de herdenking van 9/11
en uit protest tegen de bouw van een islamitisch centrum, eerst wel verbranden,
toen niet meer, toen weer wel, toen niet – en nu weet hij het niet meer.
...
In Nederland zouden we moeten weten hoe dat kan. Nog niet zo lang geleden
plaatste Geert Wilders een bordje met Fitna in de tuin ... maar hij is gewoon onze eigen Terry Jones.
...
Het simpele antwoord luidt dat het de schuld is van de media. Vroeger, schreef
de historicus Rick Perlstein op de site van de New York Times, zouden die een
type als Jones in zijn vet hebben laten gaarsmoren. ...
Dat is deels waar – al kwam vorig jaar, toen Jones ook al heftig tegen de islam
tekeer ging, niemand kijken. Ook malloten hebben een bedding nodig. Die is er
nu, met de consternatie rond de bouwplannen bij Ground Zero en de overal om zich
heen grijpende islamofobie.
De media zijn ook niet helemáál op op hol geslagen. Persbureau AP liet gisteren
een bericht uitgaan waarin stond dat het geen beeld- of geluidsopnames zou maken
van de koranverbranding door Terry Jones. AP wilde zich niet voor het karretjes
van een provocateur laten spannen.
Het zal Terry Jones niet deren. Mocht hij besluiten de koran in de fik te
steken, dan is dat binnen een minuut op 1001 sites te zien. ...
Ongetwijfeld zullen we aan de nieuwe dynamiek wennen en er over een tijdje onze
schouders over ophalen. Mocht Terry Jones van het verbranden van de koran
afzien, ...
Red.: Een interessante afwisseling van tijdsomkering en het
alleen noemen van de dominee
Variatie 3:
Uit:
De Volkskrant, 11-09-2010, door Rob Vreeken
Q&A
Het is maar goed dat Terry Jones in de VS woont
Gaat het verbranden van de Koran vandaag in Florida door?
We moeten afwachten. Het lot van de wereld is in handen van dominee Terry Jones.
...
Waarom?
In Europa zou de rechteruggenbrigade het debat hebben gedomineerd ...
Worden er vaker boeken verbrand?
Heel vaak. De Duitse nazi’s waren de eersten noch de laatsten. ...
Kunnen de autoriteiten niet ingrijpen?
Nee. De vrijheid van meningsuiting is ...
Welke gevallen zijn dat?
Gevallen waarin van de vrijheid van meningsuiting ...
Kan de Koran ook als e-book worden verbrand?
...
Red.: Alleen maar dominee ...
Een categorie waarin tijdomkeer geen uitzindering maar de
vrijwel absolute regel is, is dat van de oorlog in Palestina. Zelfs de meer
gebruikelijke term: conflict in Israël is een tijdsomkeer: Israël ontstond na en
door de oorlog. En sindsdien is de omkeer altijd voortgezet. Het eerstvolgende
bericht van de persbureaus is bewaard door de redactie omdat ze wist wat ging
volgen:
Uit:
De Volkskrant, 13-09-2010, AP, AFP
Drie doden bij
beschieting Israël
Drie Palestijnen zijn zondag in het noorden van
Gaza bij een beschieting van Israëlische tanks gedood. Dat hebben artsen in het
Palestijnse Beit Hanoun bevestigd. Onder de doden zijn een 91-jarige man en zijn
kleinzoon. ...
Red.: En dan een paar dagen later, het bericht van de
correspondent:
Uit:
De Volkskrant, 16-09-2010, van correspondent Rolf Bos
Wederzijds geweld ondanks overleg Netanyahu en Abbas
Terwijl de Israëlische premier Netanyahu en de Palestijnse president Abbas
woensdag in Jeruzalem ‘openhartig en krachtig’ met elkaar spraken over vrede,
vuurde Hamas vanuit Gaza raketten en mortiergranaten af op Israëlisch
grondgebied. Het Israëlische leger reageerde met een aanval op smokkeltunnels in
het zuiden van Gaza. Daarbij kwam een Palestijn om het leven. ...
Red.: Met dus de Palestijnse reactie op de eerdere actie als
eerste genoemd, suggererende dat zij zijn begonnen.
Uit de Koude Oorlog
:
Uit:
De Volkskrant, 22-09-2010, door Hans Moleman, correspondent in China
Het grote China is arrogant, rancuneus en onaangenaam
... Zie het conflict met Japan over een energierijk deel van de
Oost-Chinese Zee. De arrestatie van de kapitein van een Chinese vissersschuit
heeft tot rooie koppen geleid in Peking. Onmiddellijk vrijlaten die man, luidt
de eis. Het gaat op zo hoge toon dat het voor Japan onmogelijk is zonder
gezichtsverlies een uitweg te vinden.
Het voorkomen van gezichtsverlies geldt normaal als
essentieel in Aziatische culturen. Al mag je elkaar niet, je geeft elkaar toch
een kans om netjes weg te komen. China’s beleidsmakers hebben zich kennelijk
voorgenomen Japan met de neus in het stof te drukken. Dat staat haaks op de
laconieke wijze waarop Peking reageerde op een ander, ernstiger incident in zijn
maritieme achtertuin. ...
Red.: Oké, gezichtsverlies is belangrijk in Azië. Dan
rest nog te kijken wie het eerste gezichtsverlies heeft veroorzaakt. En dat is:
Japan. Door het voor de zoveelste keer arresteren van Chinese vissers die voor
hun eigen kust vissen. En niet China, dat boos wordt over die arrestatie. En
door het tonen van die boosheid gezichtsverlies moet voorkomen. Oftewel: Hans
Moleman keert, zoals hij habitueel doet als Koude-Oorlogscorrespondent in China,
oorzaak en gevolg om.
Nog eentje uit de Koude Oorlog
, uit de begintijden
ervan:
Uit: De Volkskrant, 20-11-2010, door Jolande Withuis
Van CPN-speeltje tot volwassen museum
Jolande Withuis | Dit is de verkorte tekst van de lezing die Jolande
Withuis gisteren hield bij de viering van het 25-jarig bestaan van het
Verzetsmuseum Amsterdam. De volledige tekst is te vinden op
www.verzetsmuseum.org. Jolande Withuis is als onderzoeker verbonden aan het Niod.
Zij publiceerde in 2005 Na het kamp. Vriendschap en politieke strijd.
Haar biografie van verzetsman Pim Boellaard, Weest manlijk, zijt sterk
(2008), werd bekroond met de Grote Geschiedenisprijs 2009 en de Erik Hazelhoff
Biografieprijs 2010.
... In hetzelfde jaar – 1983 – dat de vijf CPN-bestuurders die
het Museum bedachten, voor het eerst de koppen bij elkaar staken, deed zich in
hun partij een pijnlijke rel voor. Een aloud partijlid onthulde dat
verzetsstrijdsters die gevangen hadden gezeten in het kamp Ravensbrück, na hun
bevrijding door het Rode Leger waren verkracht. Bejaard als ze was werd de
brengster van deze bittere boodschap haar partij uitgezet. Historisch onderzoek
werd in de kiem gesmoord met een verklaring van het partijbestuur dat deze
onthulling de faam van het antifascistisch verzet en de heroïsche opofferingen
van het Rode Leger besmeurde. Tot de instigators van deze keiharde
doofpotstrategie behoorde de bedenker en toekomstig voorzitter van het
Verzetsmuseum, Joop Wolff, Tweede Kamerlid voor de CPN en hoofdredacteur van
De Waarheid. ...
Ook de oorlog werd allereerst bezien vanuit de strijd tegen
het totalitarisme. Zodoende werden de communisten uit de vereniging van
ex-politieke gevangenen gezet en ontzegde minister-president Willem Drees hun
het ‘morele recht’ om bevrijdingsdag te vieren. Voor communisten gold in de
jaren vijftig en zestig een ambtelijk beroepsverbod. ...
Red.: Het eerste is reden voor een ongeclausuleerd
veroordeling. Tot je het tweede leest, want dat is eraan voorafgegaan, en
beschrijft precies hetzelfde proces. Het tweede kan je zien als een gevolg
van het eerste. Dit deel van het stuk leidt dus aan zuivere tijds- en
oorzaaksomkeer.
Nog een gevalletje Palestijns-Joodse omkering (tot er een
Palestijnse staat is, dienen beide partijen op gelijke voet te worden
aangesproken):
Uit:
De Volkskrant, 25-03-2011, Reuters, AP.
Raketten tot op 25 km van Tel Aviv ingeslagen
Palestijnse militanten hebben donderdag vanuit de Gazastrook twee
Grad-raketten afgevuurd die ten noorden van de Israëlische stad Ashdod
terechtkwamen. ... De raketten sloegen 25 kilometer ten zuiden van Tel Aviv in.
....
In de nacht van woensdag op donderdag sloeg ook al een bom in
op de kust van Ashdod. Sinds woensdag hebben Palestijnse militanten raketten
afgevuurd op Israël, maar daarbij zijn geen gewonden gevallen.
De spanningen zijn flink opgelopen nadat Israëlische
militairen dinsdag negen Palestijnen, onder wie drie kinderen, hadden gedood.
...
Red.: Het laatste stukje komt dus aan het eind van het
artikel, wat weinigen lezen.
Naar Retorica, trucs
,
Alg. semantiek lijst
, Alg. semantiek overzicht
, of site home
.
|