'Politiek correct'

Tussentitel: Misschien, opperde een student, was Stapel beter kunstenaar geworden

Politieke correctheid is een term die het de laatste jaren goed doet in Nederland ...
    Dit Nederlandse gebruik geeft een andere betekenis aan de term politieke correctheid dan die in de Verenigde Staten heeft. Een Amerikaanse collega van me verbaasde zich hierover. Voor haar is politiek incorrect haar oma van tachtig die het heeft over colored people en er dan achter aanroept: ‘Of hoe noem je ze tegenwoordig, ik kan het ook allemaal niet bij houden!’ ...
Red.:   Tja, op enigerlei schaal, zoals een mensenleven, is dat inderdaad geen doen ...
    Als eerste Nederlandse voorbeeld de versie die gestart werd door minister van justitie Hirsch Ballin, begin 2008:


Uit: De Volkskrant, 26-02-2008, van verslaggever Marc Peeperkorn

Kamer: term ‘allochtoon’ onmisbaar

Hirsch Ballin stelt voor om begrippen allochtoon en autochtoon niet meer gebruiken | Kamer acht wijzigen taalgebruik onhaalbare zaak.

De Tweede Kamer legt de oproep van minister Hirsch Ballin van Justitie naast zich neer om de woorden allochtoon en autochtoon niet meer te gebruiken....
    Hirsch Ballin vindt dat de typeringen van allochtoon en autochtoon ‘valse tegenstellingen’ creëren tussen bevolkingsgroepen. ‘Ik houd niet van rubriceringen die ons land in tweeën delen’, zei hij maandag in het radioprogramma De Ochtenden. ‘Als we doorgaan met spreken alsof ons land verdeeld is, maken we de dingen alleen maar erger.’ De minster kwam niet met een alternatief.   ...
    VVD-Kamerlid Kamp vindt dat Hirsch Ballin ‘zeurt’ over woordgebruik terwijl hij de problemen moet oplossen (onderwijsuitval, criminaliteit) waar veel allochtonen mee kampen.
    De PVV-Kamerleden Wilders en Fritsma stellen dat het onderscheid allochtoon-autochtoon relevant is omdat ‘vele problemen, hoe je het ook wendt of keert, voor een groot deel samenhangen met immigratie en integratie’.


Red.:   De laatste commentaren zijn in feite Algemeen semantische uitspraken: het gaat niet om de woorden, maar om de werkelijkheid die ze beschrijven.
    Een herhaling van zetten, trouwens:
 

Uit: De Volkskrant, 15-05-2007, ingezonden brief van Bert Fakkeldij (Lelystad)

Zij en wij

... Houden we dus eindelijk op onderscheid te maken tussen allochtonen en autochtonen. Iedereen in Nederland hoort zich aan de wet te houden. Die wetten zijn, al worden ze lang niet altijd naar behoren gehandhaafd, democratisch tot stand gekomen en kunnen altijd democratisch veranderd worden. ...


Uit: De Volkskrant, 15-05-2007, ingezonden brief van R. Zegers (Amsterdam)

Reacties: Wij en zij

Niemand noemt een Chinees, een Surinamer of een Molukker allochtoon. Allochtonen zijn (jonge) hufters die treiteren tot mensen door het lint gaan.


Red.:   Met de volgende aanvullingen - bij het eerste stuk: het gaat helaas niet alleen maar om de wet, want de wet kan nooit alles in de omgang tussen burgers regelen. Daarvoor zijn de aanvullende omgangs-"regels". En in het tweede stuk gaat het niet alleen maar om het treiter-gedrag, hoewel dat ook al buiten de wet valt, maar ook om nog minder wettelijk-te-bepalen zaken als verstaanbaar spreken (dus niet in een vreemde taal), geen exotisch kledij, en dergelijke. Omdat bepaalde groepen dat wel deden, en in groepsverband, hebben die groepen de aanduiding "allochtoon" gekregen. Ze hebben zich sociaal te sterk onderscheiden, en daardoor krijg je en sociaal onderscheiden naam.
    Een andere aanpak van dit soort voorstellen is "wees consequent en kijk wat er dan uitkomt":


De Volkskrant, 01-03-2008, ingezonden brief van D. Geeraths (Amsterdam)

Dikke van Dale

Schitterend idee van Hirsch Ballin om de woorden ‘allochtoon’ en ‘autochtoon’ niet meer te gebruiken (Binnenland, 26 februari). En natuurlijk zijn er nog veel meer woorden die we niet meer moeten gebruiken omdat die maar ‘valse tegenstellingen tussen bevolkingsgroepen’ creëren. Wat te denken van de woorden ‘man’ en ‘vrouw’, ‘katholiek’ en ‘protestant’, ‘neger’ en ‘blanke’, ‘stedeling’ en ‘dorpsbewoner’. Allemaal afschaffen die woorden! Dat scheelt het onderwijs een hoop werk! En de dikke Van Dale wordt dan ook direct een stuk minder dik!


Red.:   En dan lijkt het inderdaad volkomen onzinnig te zijn. Meer commentaar op deze zaak hier .


Uit: De Volkskrant, 27-02-2008, hoofdredactioneel commentaar

Woord en werkelijkheid

...   Taal is niet neutraal en woorden kunnen onder invloed van maatschappelijke ontwikkelingen een andere betekenis krijgen. Het begrip allochtoon heeft zijn onschuld al lang verloren. Ook in Brabant denkt men bij een allochtoon niet meer aan een Hollander of een Fries, maar aan een Turk of Marokkaan. Van een neutraal bedoelde aanduiding voor mensen van ‘vreemde’ herkomst, is het begrip allochtoon synoniem geworden voor mensen uit bepaalde minderheidsgroepen. Een Marokkaan is altijd een allochtoon, een Pool nooit.
    Om deze reden verdient het pleidooi van minister Hirsch Ballin het stigmatiserende begrip allochtoon niet meer te gebruiken alle sympathie. Toch moet hem weinig kans worden gegeven dit begrip uit te bannen. De CDA-bewindsman is bepaald niet de eerste die een pleidooi in deze richting houdt. Discussies hierover liepen in het verleden steevast stuk op het gebrek aan een aansprekend alternatief. ...
    De ironie wil dat terwijl het begrip allochtoon nu als stigmatiserend wordt beschouwd, het destijds werd geïntroduceerd vanwege zijn versluierend karakter. Allochtoon werd in 1971 bewust verkozen boven het adequatere begrip immigrant. Destijds wilden beleidsmakers vooral verhinderen dat door gastarbeiders als immigranten aan te duiden, twijfel zou worden gezaaid over de tijdelijkheid van hun verblijf in Nederland.
    Wat toen gold, geldt ook nu: woorden kunnen de werkelijkheid niet veranderen.


Red.:   De laatste zin is juist: welke term je ook gebruikt: zodra de negatieve verschijnselen verbonden met "immigranten" of "allochtonen" met dat nieuwe woord verbonden zijn, krijgt dat nieuwe nieuwe woord een negatieve bijklank. Net als "moslim" allang een negatieve bijklank heeft, al was het maar door de gedrag van extreme moslims in het buitenland.
    Maar kennelijk was de Volkskrant er nog niet uit, want een paar dagen later weer een commentaar:
 

Uit: De Volkskrant, 01-03-2008, hoofdredactioneel commentaar

De grofheid bezworen?

‘Het creëert een valse tegenstelling’, zei minister Hirsch Ballin van Justitie deze week toen hij in het radioprogramma De Ochtenden voorstelde de woorden ‘allochtoon’ en ‘autochtoon’ te schrappen uit ons dagelijks vocabulaire.
    Niet van zichzelf, maar wel in het gebruik is taal een vals kreng, dubbelzinnig, versluierend en hypocriet. Een paar voorbeelden die te binnen schieten: in de journalistiek wordt voor verdachten van misdrijven volstaan met vermelding van initialen. Het is een vorm van beschaving die kan verkeren. Ooit lazen we over de arrestatie van de ‘60-jarige circusdirecteur T.B.’
    De recent overleden Jan Hooglandt was bij leven topman van Hoogovens. Het ging niet goed; massaontslagen volgden. Hooglandt sprak over ‘reductie van boventalligheid’.
    Schaamte in kronkelige combinatie met correctheid draagt sterk bij aan de versluiering. In Amerika is het op zichzelf neutrale woord ‘neger’ een scheldwoord geworden, ‘black’ is op het randje. Een neger heet voortaan Afro-Amerikaan. In Nederland durven we niet te spreken over ‘joden’ en vluchten we in ‘joodse mensen’ – kwaaier kun je de joden niet krijgen. Katholieken hebben het over ‘homofielen’, omdat ze ‘homoseksuelen’ een beetje vies vinden – kwaaier kun je de homoseksuelen niet krijgen.
    Nu is het de beurt aan ‘allochtoon’ om in diskrediet te raken. ‘Het begrip heeft zijn onschuld verloren’, schreef deze krant in een hoofdcommentaar. ‘De taal volgt de werkelijkheid’, zei Jan Renkema, hoogleraar tekstkwaliteit, in NRC Handelsblad.
    Allochtoon, autochtoon – ‘We moeten niet doen alsof ons land verdeeld is’, zei Hirsch Ballin op de radio. Maar grofheid bezweer je niet door de taal te bezweren. ...


Red.:   Hirsch Ballin liegt natuurlijk. Het woord "allochtoon" kweekt geen valse tegenstelling, maar beschrijft een reële tegenstelling. Het enige punt dat je zou kunnen maken is dat het voortdurende gebruik van de term de tegenstelling versterkt. Maar aan de andere zal het kunstmatig afschaffen van de term ten beide het bespreken van de reëel bestaande tegenstelling te voorkomen, kan ook de tegenstellingen versterken, namelijk bij degenen die daardoor de mond gesnoerd wordt bij het uiten van gerechtvaardigde grieven.

 
De Volkskrant, 01-03-2008.

Schaf het woord allochtoon af

Elke week schrijven Amanda Kluveld en René Cuperus een reactie op een actuele stelling.

De definitie van het woord is misleidend  (door Amanda Kluveld)

Deze regering wil bepalen hoe wij denken en spreken, wat wij zien en hoe wij daar mee omgaan. De koningin gaf ons een veeg uit de pan over de toon waarop het publieke debat wordt gevoerd. De minister-president trakteert ons op bespiegelingen over kwetsen en de vrijheid van meninguiting. Dit alles roept ergernis op.
    In deze context koos minister Hirsch Ballin voor een ongelukkige onderbouwing van zijn standpunt dat we van de woorden allochtoon en autochtoon afmoeten. Volgens de minister moeten wij ons ‘realiseren dat wij toch een heleboel gemeen hebben in ons land’. Daarmee wekt hij de indruk dat het feit dat veel burgers een tweedeling ervaren, uitsluitend door het gebruik van de woorden allochtoon en autochtoon wordt veroorzaakt. Hij suggereert bovendien dat deze gevoelens verdwijnen als de woorden niet worden gebruikt. Alsof het wonen in een rotbuurt opeens genoeglijk wordt als je het een prachtwijk noemt. Alsof rellende Slotervaartse jongeren slechts kattenkwaad uithalen als je ze verveelde onzekere tieners noemt.   ...
    Waarom stelt de minister niet dat het woord allochtoon onjuist is? Wie de Nederlandse nationaliteit heeft, is ‘van hier’ en niet van een ‘andere wereld’. Het woord allochtoon kan als excuus worden gebruikt door mensen die ondanks dat ze Nederlander zijn, ‘niet van hier’ en van ‘een andere wereld’ willen blijven om verantwoordelijkheden te ontlopen. De overheid moet dat niet faciliteren en het woord niet langer gebruiken.
    Het woord allochtoon is ingeburgerd. Dat stelde toenmalig minister Verdonk in 2005 in een brief aan de Tweede Kamer. Ook nu is dit argument door Kamerleden gegeven. Misschien hoopt men dat als het woord eenmaal is ingeburgerd, de mensen die ermee worden aangeduid zullen volgen. Immers, in den beginne was het woord.


Denk in de kleur van je hart  (door René Cuperus)

Wat bezielde minister Hirsch Ballin om de loopgravenoorlog tussen politiek correcten en stigmatiseerders op te juinen met zijn oproep de woorden allochtoon en autochtoon niet langer te gebruiken? Hij kon weten dat dat pleidooi tot grote clichématige voorspelbaarheid zou leiden. ...
    En toch had Hirsch Ballin gelijk. Autochtoon/allochtoon is een naargeestig begrippenpaar. Het is lelijke technocratentaal die via beleidsnota’s en statistiek het spraakgebruik is binnengerold. Je hoeft geen taalfilosoof te zijn om je te realiseren dat deze termen de maatschappelijke werkelijkheid heel beroerd beschrijven. In de CBS-definitie (‘een allochtoon is een persoon van wie ten minste één ouder in het buitenland is geboren’) doet het zelfs aan de Neurenberger Wetten van de nazi’s denken, die ook aan de hand van de familiegeschiedenis mensen in twee groepen indeelden. Hirsch Ballin’s weerzin tegen zo’n botte, gedepersonaliseerde tweedeling valt te begrijpen. ...
    Om nog een andere reden heeft Hirsch Ballin gelijk. Allochtonen moeten met alle kracht zelf van het woord allochtoon zien af te komen. Dat kan door succesvol te integreren. Velen zijn daar goed in geslaagd, maar voor te grote aantallen geldt dat men niet voldoende is geïntegreerd, niet echt meedoet of zich niet respectvol tot Nederland, verhoudt (criminaliteit, uitkeringen, terrorisme). Succesvolle integratie zou ons vanzelf brengen bij het Amerikaanse denken in termen van ‘koppelteken-identiteiten’: Turkse-Nederlander, Marokkaanse-Nederlander, Vietnamese-Nederlander. Dat is wat anders dan assimilatie, maar evenmin een multiculturele samenleving.
    Voor veel migranten is deze koppelteken-identiteit geen geleefde werkelijkheid, zo men deze al niet bewust afwijst. Zolang de Turkse premier Erdogan de ideologie van een Turkse volksplanting in West-Europa predikt en een Marokkaanse minister de Marokkaanse gemeenschap in Nederland de zeventiende provincie van Marokko noemt, zolang zullen we het begrip allochtoon nodig hebben.

Amanda Kluveld (1968) is historica en docente, René Cuperus (1960) is publicist en werkt voor de WBS.


Red.:   Ook Amanda Kluveld is er nog niet uit. Haar misverstand: als tweedegeneratie "immigrante" is zij officieel wel allochtoon, maar niet volgens de straatdefinitie - daarin slaat "allochtoon" alleen op niet-Westerse allochtonen, zeg maar Turken en Marokkanen.
    René Cuperus geeft wel de clou: het ligt aan de allochtonen om het woord af te schaffen, door zich niet langer allochtoon, dat wil zeggen: ongeïntegreerd op een storende manier, te gedragen. Maar de conclusie daaruit is niet dat je het woord moet verbieden, maar dat je allochtoon gedrag moet verbieden.
    En dan als definitief bewijs van de noodzaak van de term, een geval uit volkomen onverdachte bron:


Uit: De Volkskrant, 07-03-2009, column door Fadoua Bouali

Ik zie steeds meer allochtonen een 'rondje Sloterplas' lopen

...        Morgen is het namelijk internationale vrouwendag en om dit te vieren, is er de eerste Mokumse vrouwenloop. En daar zal ik ook aan meedoen.
    Het evenement zal plaatsvinden rondom de Sloterplas. Voor mij is deze plek bijzonder, want die heeft een belangrijke rol in mijn leven gespeeld.   ...
    Herinneringen aan mijn zorgeloze jeugdjaren komen naar boven. In de jaren tachtig en negentig waren de wandelaars en hardlopers rond de Sloterplas overwegend blank. In de omgeving woonden ook toen al overwegend migranten, maar die begaven zich nauwelijks rond de plas.
    Sinds een paar jaar is er echter een interessante verandering gaande. Ik zie steeds meer allochtonen een 'rondje Sloterplas' rennen. De verandering komt deels door het hardloopproject dat is gestart met als doel allochtone vrouwen uit hun isolement te halen.
    De vrouwen moedigen elkaar aan om mee te doen aan hardlopen en wandelen, en nu zie ik steeds vaker Marokkaans- en Turks-Nederlandse vrouwen die, met lange jassen en hoofddoeken boven stoere Nike-sportschoenen, aan het zweten zijn.   ...


Red.:   Van Nederlanders valt het niet op dat ze hardlopen. Komen er Westerse immigranten die ook gaan hardlopen, dan ziet niemand dat het immigranten zijn. Komen er niet-Westerse immigranten hardlopen, dan ziet iedereen dat het immigranten zijn. Door onder andere het feit dat ze in lange jassen en hoofddoeken hardlopen.
    Het hardlopen door niet-Westerse immigranten met lange jassen en hoofddoeken kan binnen de bestaande taalmogelijkheden en woordenschat niet anders omschreven worden als "Allochtonen die hardlopen". Ga je een andere woord gaat verzinnen, zoals het laatste voorgestelde "nieuwe Nederlanders", dan krijg je onmiddellijk een taalkundig probleem - want hoe onderscheidt je "nieuwe Duitse Nederlanders", die niet opvallen van "nieuwe Turkse Nederlanders" die wel opvallen? Door ze bijvoorbeeld "zichtbaar-nieuwe Nederlanders" te noemen. Nou, dan is allochtonen nog steeds een stuk beter.
    Ondertussen zijn ze bij Pauw & Witteman al aan het "nieuwe Nederlander" begonnen - maar dat zou ook kunnen omdat Ella Vogelaar op bezoek was ... Maar toen het weer wat beter uitkwam:


Uit: De Volkskrant, 12-03-2009, van verslaggever Menno van Dongen

Man zat vijftien jaar in tbs zonder gek te zijn

Nooit behandelde Marokkaan (65) heeft volgens OM geen persoonlijkheidsstoornis | Hoogleraar psychologie noemt geval ‘geen incident’.

Een Nederlander van Marokkaanse afkomst die bijna vijftien jaar in een tbs-kliniek zit, zal hoogstwaarschijnlijk worden vrijgelaten. Uit recent onderzoek in het Pieter Baan Centrum (PBC) blijkt dat Bensaïd N. (65) geen persoonlijkheidsstoornis heeft. Diezelfde instelling kwam in 1994 met een tegengestelde diagnose, op grond waarvan N. naar een kliniek moest.
...
   Bensaid N. sloeg in 1994 zijn vrouw op het hoofd met de platte kant van een bijltje. Ze raakte gewond, maar liep geen blijvende gezondheidsschade op. Vanwege poging tot doodslag kreeg N. een jaar celstraf en tbs, op grond van een rapport van het Pieter Baan Centrum. Hij zou verminderd toerekeningsvatbaar zijn en kampen met een ‘ernstige, gecombineerde paranoïde en narcistische persoonlijkheidsstoornis’.
   N. weigerde mee te werken aan een behandeling omdat hij niets zou mankeren. ...
    Het is misgegaan omdat de Marokkaan N. is beoordeeld naar Westerse maatstaven, stelt Joop de Jong, hoogleraar culturele en internationale psychiatrie aan de VU in Amsterdam en de University School of Medicine in Boston (VS).
    Hij sprak N. in 2003 in het kader van een contra-expertise. Volgens De Jong lijkt N. narcistisch en paranoïde, maar is hij dat niet. Zijn trotse, wantrouwende houding is ‘met Westerse ogen verkeerd geïnterpreteerd’. ...


Red.:   Het is weer "Marokkaan" voor, "eigen cultuur" in het midden, en "de schuld van het Westen" na. Ineens zijn allochtonen niet meer "enigszins nieuwe Nederlanders". Grappig, hè?
    Nog een dubbelslag:


Uit: De Volkskrant, 17-03-2009, ingezonden brief van Ibrahim Wijbenga (Eindhoven)

Kwetsend

Op donderdag 12 maart verklaarde de burgemeester van Amsterdam de Arena Boulevard tot verboden gebied, vanwege een mogelijke terroristische dreiging. Hij had een tip gekregen die zo concreet en gedetailleerd was dat hij er niet omheen kon. Op zich een goede zaak. Zo’n tip kun je als burgemeester niet negeren. Dat zou onverantwoord zijn.
    Onacceptabel is echter dat de zeven verdachten werden omschreven als Nederlanders ‘met een Marokkaanse achtergrond’. Iedereen die een Nederlands paspoort heeft, is een Nederlander en waar die vandaan komt, doet er niet toe.
    ...En dan heb ik het er nog niet over hoe kwetsend deze kwalificatie voor de Nederlandse gemeenschap van Marokkaanse komaf is.
    We zijn met deze kwalificatie opnieuw in de hoek van tweederangsburgers gezet: burgers die geen Nederlander zijn, maar Marokkaanse Nederlanders. ...


Red.:   Ach jee, zelfs in de brief zelf gaat het al fout: de auteur heeft het over 'We', dat wil zeggen, voelt zich aangesproken door de term "Marokkaan". En dat het niet om de term zelf gaat blijkt uit het volgende


Uit: De Volkskrant,  06-01-2009, rubriek TV door Jean-Pierre Geelen

Iets nieuws

    ... Dichtbij Nederland, volgens de makers - onder wie voormalig netmanager Ton F. van Dijk - een 'cross-over tussen Hart van Nederland, Man Bijt Hand en Urbania'. Multicultureel, maar: 'De kijker en de luisteraar zullen - zonder het gevoel dat hier sprake is van een ,'verantwoord' minderhedenprogramma - een ander beeld krijgen van het leven in de landen van herkomst.'
    De NPS-rubriek wordt sinds maandag elke werkdag op Nederland 1 uitgezonden om half zes. Het lastige: steeds bekruipt je het gevoel dat hier sprake is van een 'verantwoord' minderhedenprogramma. ...
    Op de site blijkt ook wat de Marokkaanse storm nieuws maakte: het was donderdag. Marokkodag. Zoals op maandag de Antillen en Aruba aan de beurt zijn, dinsdag Suriname, woensdag Turkije en vrijdag Afrika. Hopelijk wil de actualiteit zich een beetje voegen naar die agenda.   ...


Red.:   Nu natuurlijk geen brieven van Marokkanen die bezwaar maken tegen het gebruik van de term "Marokkaan".
    Over het inhoud van het artikel: dit gaat over een programma dat speciaal voor immigranten is - dat dus hun immigrant-zijn benadrukt - dus hun niet-Nederlander zijn benadrukt  - dus het van-veraf-zijn benadrukt. Terwijl je hoopt het tegenovergestelde na te streven. Dan noem je toch dat programma gewoon het omgekeerde: Dichtbij Nederland. Zoals je dat grijze flatje met een tegelplaats ervoor "Bloemlust" noemt (Leiden). Of het ruimtestation 'The Star Wars orbiting peace platform' . Wie kijkt er op een contradictie meer of minder ...
    In de Volkskrant is de campagne om de term "allochtoon" te mijden al een tijd aan de gang. dat leidt soms tot interessante contraproductieve effecten:


Uit: De Volkskrant, 03-10-2009, van verslaggever Robin Gerrits

Vaker buiten schoolvakantie op reis

Meer Rotterdamse ouders nemen kinderen mee op reis buiten schoolvakanties om | Het betreft veelal ouders van niet-Nederlandse komaf

Deze zomer waren er twee keer zoveel ouders in Rotterdam die hun leerplichtige kinderen tijdens schoolweken op vakantie meenamen dan in 2008. ...
    In bijna alle gevallen gaat het om ouders van niet-Nederlandse komaf, die wegens familiebezoek hun kinderen buiten de zomervakantie om hadden meegenomen, zegt een woordvoerster van de gemeente ...


Red.:    Zowel in de kop als in de tekst zelf moet er dus extra ruimte besteed worden aan het uitleggen dat het hier niet "Rotterdamse" ouders betreft, maar "allochtone".
    Een zoekactie op een andere term leverde een onverwachte vondst op - in onderstaande column is "Hedenlands" hoogstwaarschijnlijk een nom de plume voor auteur Jan Kuitenbrouwer:


Uit: De Volkskrant, 04-12-2002, column door Jan Kuitenbrouwer

Allochtoon (rev.)

Als Hedenlands het (voorlopige) dieptepunt in zijn loopbaan zou moeten aanwijzen, dan zou dat vermoedelijk in 1996 liggen, toen Heb Ik Iets Verkeerds Gezegd?, enige wenken in incorrect doen en denken verscheen, een boek over de politieke etiquette. ... het komt tot de conclusie dat het weldenkende adagium 'integratie met behoud van culturele identiteit' een goedbedoelde oxymoron is in de trant van 'mayonaise maken met behoud van ei', toen taboe, ... en het reconstrueert waarom we buitenlanders die zich hier vestigden altijd aangeduid hebben met verhullende fantasienamen als rijksgenoot, gastarbeider, migrant, etnische minderheid, allochtoon, nieuwkomer en medelander, in plaats van ze te noemen wat ze zijn: immigrant.
    Ook dat idee lijkt nu eindelijk tot de beleidsmakers in Den Haag te zijn doorgedrongen, las Hedenlands in de Volkskrant van afgelopen maandag. Maar dit profetische prachtboek kreeg nauwelijks aandacht en het dieptepunt werd bereikt toen de NRC het liet bespreken ...
   In dat artikel van maandag wekt Jan Schoonenboom van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid de indruk dat hij als opsteller van het WRR-rapport 'Allochtonenbeleid' (1989) de uitvinder van het begrip 'allochtoon' is, terwijl het al in 1971 werd geïntroduceerd door de sociologe Hilda Verwey Jonker.
    ... zij [was] door het toenmalige ministerie voor minderheden, CRM, gevraagd een advies uit te brengen omtrent het vreemdelingenbeleid, en in haar argeloosheid noemde zij haar rapport 'Immigranten in Nederland.' Die term werd op CRM niet zo geschikt geacht want Nederland kende, of liever wílde geen immigranten kennen. Toen deed Verwey-Jonker de vondst 'allochtoon', een begrip dat wij nu met vreemdelingen associëren, maar dat destijds alleen in het woordenboek stond als geologisch jargon voor 'van elders afkomstige, ondergrondse steenlagen'. Allochtoon is een klassiek voorbeeld van wat George Orwell in zijn boek 1984 aanduidde als 'newspeak'.
    Volgens de overal ter wereld gehanteerde definitie is een immigrant iemand die langer dan een jaar legaal in aan ander land woont, maar daar deed Nederland dus even niet aan mee. 'Het is zinvol pas dán van immigranten te spreken als er voldoende aanwijzingen zijn dat het verblijf van personen of groepen van langere duur of permanent zal zijn', schreef CRM ter rechtvaardiging van dit schimmenspel. 'Voldoende aanwijzingen', wat zijn dat? In feite kun je iemand pas dan 'immigrant' noemen als hij in zijn graf ligt. ...
    En nu 'vergen de ontwikkelingen weer een nieuwe term' lezen we in de Volkskrant. 'Immigrant'!
    Als oudgediend pleitbezorger van dat begrip zou Hedenlands blij moeten zijn, maar het is een wrange overwinning. Want als het 'de ontwikkelingen' zijn die om 'immigrant' vragen, in plaats van de feiten, zal de 'Wetenschappelijke' Raad voor het Regeringsbeleid als de 'ontwikkelingen' weer anders zijn, wel weer met een nieuwe term komen. ...


Red.:   De grappen van Kuitenbrouwer zijn eruit gehaald, want in het licht van de latere en laatste maatschappelijke ontwikkelingen is de kale inhoud op zich al om je te bescheuren.
    Overigens is Kuitenbrouwer niet helemaal accuraat. "Allochtoon" is geen Orwelliaanse newspeak voor "immigrant" - want "immigrant" is een min of meer neutrale term die ook slaat op Duitsers en Amerikanen, en daarvoor heeft het geen nut een newspeak-variant te verzinnen. Wat overduidelijk blijkt uit de ook boven genoemde correlatie van "allochtoon" met "Turk of Marokkaan", dat wil zeggen: zij die afkomstig zijn uit Anatolië of de Rif: "allochtoon" is geen newspeak voor "immigrant", maar voor "achterlijke immigrant".
    De nieuwste uitvinding (eind 2009, begin 2010) ter vervanging van "allochtoon" is nieuwe Nederlander - zelfs in het NOS-journaal wordt het al gebruikt. Dit is de waarde van die nieuwe term:

 
Uit: De Volkskrant, 08-03-2010, door Mirjam Schöttelndreier

Luxefeest in Marokkaanse sferen

De jonge ondernemer Hafid Azarfane organiseert grote feesten. Met Marokkaanse topartiesten, goed eten en een veilige sfeer. Alcohol is er taboe. ‘Reken maar dat veel vrouwen dat fijn vinden.’

Tegen zeven uur ’s avonds begint de dansvloer in de gigantische discotheek The Zenith in Oostrum, vlak bij Venray, al aardig vol te lopen. De Marokkaanse band ...


Red.:   Marokkaanse, Marokkaanse, Marokkaanse ... en dat is slechts de aanhef van het artikel. Niks "nieuw-Nederlandse". Of was het misschien zo: misdaad wordt gepleegd door "nieuwe Nederlanders", en Marokkanen organiseren feesten ...
 

Uit: De Volkskrant, 10-05-2010, van verslaggeefster Yvonne Doorduyn

'Biculturele burger' klinkt minder hard

De ChristenUnie rakelt de discussie maar weer eens op: het woord ‘allochtoon’ heeft een negatieve lading en dient uit het Nederlands te verdwijnen.

Kamerlid Cynthia Ortega-Martijn heeft er een 41 pagina’s dikke notitie over geschreven en concludeert dat het woord ‘allochtoon’ het beste kan worden vervangen door ‘biculturele burger’. Dat woord ‘heeft een verzachtende werking en kan daarom beter worden gebruikt’, meent Ortega,   ...


Red.:    Het rijmt wel beter: "beleid gericht tot steun aan allochtonen" wordt "beleid gericht op steun aan biculturele burgers" - allochtonenbeleid wordt biculturele-burgerbeleid.
    De ene voorspelbare mislukking volgt op de andere.
    Maar toch probeert men het telkens opnieuw, nu weer met een andere term:


Uit: De Volkskrant, 02-03-2011, door Albert Meijer

Noem ze 'Marokkaanse Nederlanders'

Albert Meijer | De auteur is als universitair hoofddocent verbonden aan het departement voor Bestuurs- en Organisatiewetenschap (USBO) van de Universiteit Utrecht. Hij bepleit een zorgvuldig gebruik van het woord 'Marokkaan'.

'Marokkaanse' broers zijn aangehouden die hun 'Marokkaanse' buren zouden hebben weggepest (de Volkskrant, 21 februari 2011). Gaat het hierbij om jongens die in Nederland op vakantie zijn? Zijn de buren mensen die tijdelijk in Nederland verblijven? Dat is mogelijk. Het is echter waarschijnlijker dat het gaat om jongens die in Nederland zijn geboren. En de buren zijn waarschijnlijk ook mensen met een Nederlands paspoort die hier permanent verblijven. Toch worden zij nog steeds als 'Marokkaan' omschreven.   ...


Red.:    De bekende onzin: niemand gebruikt "smaakversterker" maar "maggi".  Omdat de rest van de mensen dan weet wat men bedoelt. En niemand zegt "Marokkaanse Nederlander", omdat datgene is dat men bedoelt met "Marokkaan" en die laatst term nu eenmaal veel makkelijker is in het gebruik.
    Overigens: als je puur alleen naar de inoud wilt kijken, is er een aardig criterium te formuleren: Ahmed el Bedouine noem je een "Marokkaan", en Jan el Bedouine noem je een "Marokkaanse Nederlander". Maar van die laatste is er geen te vinden.
    Overigens 2: de auteur haalt aan het einde zijn eigen artikel onderuit:

Alg. semantiek lijst  , Alg. semantiek overzicht  , of site home .