De Volkskrant, 02-07-2011, column door Olaf Tempelman

2010

Plezier met de menselijke computers Eliza en Ivana

Tussentitel: Stadia van verliefdheid,, erotisch vocabulaire - de computer beheert het

Wislawa Szymborska won de Nobelprijs voor haar poëzie, maar verdient ook nog een prijs voor deze grap: Einstein wordt toegelaten tot de hemel en zegt tegen God: 'Ik heb mijn hele leven gezocht naar Uw formule van de mens, maar ik heb hem niet kunnen vinden.' Goed dan, zegt God, ik zal hem voor je uitschrijven. Einstein bekijkt de cijfers en letters gefascineerd en roept dan ineens: 'Maar daar zit een fout in!' 'Dat weet ik', zucht God.

Legio waren de pogingen van de mens zijn eigen formule op aarde te corrigeren. De lijst van visionairen en ideologen die zich tot doel stelden een betere mens te creëren, is lang. Van veel utopische experimenten kwamen ongelukken. Degenen die ze overleefden gingen door met aanmodderen.

Misschien was het vanwege het hardnekkig voortbestaan van menselijke tekortkomingen dat een stel freaks uit de wereld van de artificiële intelligentie een paar decennia terug besloot het spel eens andersom te gaan spelen. Als we van de mens geen foutloze formule kunnen maken, dan kunnen we van een foutloze formule misschien wel een mens maken. Een en ander resulteerde in het Turingconcours voor de Most Human Computer. In deze jaarlijkse wedstrijd nemen menselijke computers het op tegen, nou ja, menselijke mensen. Een van de deelnemers was dichter en computerdeskundige Brian Christian. Zijn bevindingen staan in Een wedstrijd in menselijkheid.

Aartsvader van het concours was de wiskundige Alan Turing. Al in 1950 werd hij het 'menselijke potentieel' van de computer gewaar. Een mijlpaal was het psychotherapeutische programma Eliza uit 1966. Veel patiënten waren zo tevreden over Eliza dat ze vaker met haar alleen wilden zijn. Dr. Robert Epstein, een van de mannen achter het concours, meldde zich in 2007 bij een huwelijksbureau en begon een online correspondentie met de Russische Ivana. Met de week voelde zij zich meer tot hem aangetrokken. Het duurde maanden vol sensuele liefdesbrieven voordat Epstein doorkreeg dat Ivana een computerprogramma was. Diverse stadia van verliefdheid, erotisch vocabulaire - de computer beheerst het tegenwoordig.

Dat leidt naar de brandende vraag wat de computer nog niet beheerst. Een van Christians
bevindingen is dat de computer nog steeds moeite heeft met grilligheid en bloemrijk taalgebruik. Het is vaak de onbegrensdheid, unboundedness, van de menselijke taal die echt het verschil maakt. Een van de succesvolste programma’s in het Turingconcours was
bekwaam in ouwehoeren over Bill Clinton. Het ontspoorde als een gesprekspartner
geen zin had in het onderwerp. Echter: de meeste proefpersonen babbelden gewoon plichtmatig mee. Dat is een afspiegeling van het dagelijks leven, zegt Christian. Constant horen we om ons heen gesprekken waarvan we het verloop kunnen voorspellen. Mensen hebben het potentieel de computer te overtreffen – ze gebruiken het spaarzaam. Frank Zappa verkondigde
ooit dat hij een tournee kon overleven met drie zinnen: ‘Waar is het toilet?’ ‘Mag ik de
menukaart?’ en ‘Niet ophouden, baby!’
    Wie geen moeite doet voor zijn zinnen wordt een machine, schreef Orwell in 1946.

Brian Christian: Een wedstrijd in menselijkheid. Contact; € 29,95.

 

IRP:   Voedsel, pissen/schijten, seks,




Naar Alg. semantiek, trainingsprogramma , Alg. semantiek lijst  , Alg. semantiek overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]