De Volkskrant, 13-04-2016, column door Toine Heijmans .2012

Aso-azc's

Wat te doen met lastige vreemdelingen


Tussentitel: Psychiater Boris Drozdek heeft tienduizend patiŽnten achter de kiezen en is geen greintje van zijn vuur verloren

nLastige asielzoekers moeten naar een 'aso-opvang'. Het idee komt van Tweede-Kamerlid Malik Azmani die de term eind vorig jaar munt in een motie. Motie aangenomen, kabinet aan het werk; een verslaggever van de Telegraaf krijgt een conceptbrief toegeschoven en opent de voorpagina met een primeur over 'aso-azc's', 'probleemvreemdelingen', 'sober regime' en 'dagelijkse meldplicht'.

Het echte probleem met probleemvreemdelingen is de definitie ervan. Wat is een aso? Ik denk aan de dagen dat ik tafeltennis met asociale asielzoekers in kamp Crailo: meneer Zacharia, Maria, Amir, die vreemd en op medicatie door het leven zweven. Omdat ze lastig zijn of agressief worden ze voor straf steeds overgeplaatst naar andere kampen totdat Willem Jan Croese van de plaatselijke Riagg een dagopvang begint, dertien jaar geleden. Een huiskamer, gewoon op het kampterrein. Het werkt. De overlast verdwijnt. Het project krijgt een prijs en is een jaar later wegbezuinigd.

En ik denk aan Boris Drozdek, die boompjeverwisselen speelt in een gymzaal met Ali en Ahmed uit Iran en Irak: stille, dunne mannen met kromme schouders. Zestien jaar geleden. Boris is een psychiater die pioniert met probleemvreemdelingen. Nog steeds. Hij heeft tienduizend patiŽnten achter de kiezen en is geen greintje van zijn vuur verloren: dezelfde warmhartige, bedrijvige man als toen. Nu in zijn behandelkamer in Den Bosch, met het klassieke doosje tissues tussen ons in op tafel.

Ik vraag hem wat er is veranderd, de afgelopen zestien jaar. Boris zegt: 'Nederland is ťťn van de toplanden geworden als het gaat om traumabehandeling. We zijn met genoeg ervaren mensen, we staan klaar, we kunnen het. Maar we kijken nog steeds op dezelfde manier naar vluchtelingen. We zien ze als een ongewenste zwangerschap: het is gebeurd, het kind is er, en we blijven welles-nietes doordiscussiŽren over het waarom. Niet: hoe gaan we ermee om? Hoe zorgen we dat het zich kan ontwikkelen en ontplooien?'

Hij laat een schema in zijn proefschrift zien: hoe psychische problemen van vluchtelingen veranderen in de tijd, en onder invloed van hun omgeving. 'Lastige mensen noemen we aso's en moeten in een aso-azc. Dat is controleren en vermijden, in plaats van vooruitdenken. Zonder je af te vragen: wat beweegt die mensen?'

13 tot 25 procent van alle asielzoekers heeft een posttraumatische stressstoornis of depressie, schrijft de Gezondheidsraad kortgeleden. Maar niet alles komt voort uit ziekte, zegt Boris. 'Er zijn zoveel redenen voor woede en agressie. Enkelen hebben een antisociale persoonlijkheidsstoornis, veel hebben stress en angst, anderen zijn boos omdat hun mensenrechten met voeten zijn getreden. Maar allemaal zijn ze op zoek naar begrip en erkenning, ook bij zichzelf. Dat is de basis.'

Hij ziet kindsoldaten uit West-Afrika, asielzoekers uit Irak en Afghanistan, maar ook Nederlandse militairen die er op uitzending waren - vaak zitten veteranen en vluchtelingen samen in de wachtkamer. Wat ze bindt, zegt Boris, 'is de manier waarop ze zich afgedankt voelen. Ze komen niet hier om met opzet de maatschappij te ontwrichten.'

Een aantal asielcentra beschikt nu over sociaal-psychiatrisch verpleegkundigen die problemen signaleren. Dat is goed, zegt Boris. Maar asielzoekers hebben andere prioriteiten dan hun psyche: 'Eerst komen familie, veiligheid, een nieuw bestaan. Dus in het begin zien we alleen de meest ernstige gevallen. En daarna worden ze monddood gemaakt. Want als ze een vluchtelingenstatus krijgen, is er geen recht meer op een tolk en kan ik niet meer met ze praten. Tolken worden vergoed totdat je een status krijgt. Dat is een enorm obstakel om zorg te zoeken. En dan verdwijn je in het niets. Dan zitten ze in de wachtkamer van de huisarts, 'slapen slecht', 'pijn' - en kunnen niet duidelijk maken dat ze een oorlogstrauma hebben.'

Zijn eigen afdeling, het Psychotraumacentrum Zuid Nederland, betaalt nu zelf een ton per jaar aan tolken. Zolang het kan.

'Gelukkig ben ik niet verbitterd', zegt Boris. Gelukkig ziet hij nog steeds 'de schoonheid' in ellende, de uitdaging. De psychotische jongen, in zijn oorlogsland getuige van moord op zijn familie, 'die heeft een baan nu, en een gezin.' Het meisje van zestien, extreem in regressie alsof ze weer vier jaar oud is dat hem niet aankijkt, dat haar dagen wiegend doorbrengt, handen voor haar ogen. 'Ik zet haar in een stoel voor het raam en ga erachter zitten zodat ze me niet hoeft te zien - na anderhalf jaar begint ze met me te praten.'

Wat Boris Drozdek leerde de afgelopen zestien jaar: demonen verdwijnen nooit, maar er valt mee te leven. Het vervelende is dat het tijd kost, en geld, en inlevingsvermogen, en vertrouwen, en geduld, en begrip. En daarvan is er nog minder dan zestien jaar geleden.


Web:
Wat maakt een probleemvreemdeling?

Aan het eind van dit vluchtelingenjaar verschans ik me op Vlieland, want daar is Bojan aangespoeld.
TT:
We kwamen naar Nederland met twee tassen, we hadden helemaal niks, maar ik voelde me zo licht als een vlinder.
ó Bojan


Rd.:
http://www.geenstijl.nl/mt/archieven/2015/12/apotheker_uit_aleppo_heeft_er.html

 

Naar Cultuur, gelijkheid , Albanese cultuur , Sociologie lijst , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]