De Volkskrant, 31-12-2014, door Peter Giesen .2010

Waarom Fransen niet liberaal zijn

De staat is in de Franse cultuur geen bemoeial maar de belichaming van de soevereiniteit van het volk. Privatisering is niet populair. Het Front National leidt het verzet tegen de liberale inmenging vanuit Brussel.


Tussentitel: Wetenschappers in de publieke arena hebben alle vrijheid

'Frankrijk wordt diep in zijn identiteit geraakt door het liberalisme. En dat terwijl Frankrijk nooit voor het liberalisme heeft gekozen', zei senator Marie-Noëlle Lienemann in augustus op de zomeruniversiteit van de Parti Socialiste in La Rochelle.

Senator Lienemann maakt deel uit van de socialistische frondeurs, rebellen die de speelruimte van de sociaal-liberale premier Manuel Valls ernstig beperken. Ze gaf het Franse psychodrama scherp weer. Frankrijk is een land met een sterke anti-liberale traditie dat worstelt met de aanpassing aan een liberale wereld. In 2015 moet Frankrijk zijn economie in liberale zin hervormen, op last van de Europese Unie. Maar veel Fransen hebben daar helemaal geen zin in, zo werd in 2014 pijnlijk duidelijk.

Het Front National won twee verkiezingen en werd de grootste partij van Frankrijk. 'De aanbevelingen van de Europese Unie bevestigen dat ons land onder ultraliberale curatele staat', zei Florian Philippot, de tweede man van het Front.

De polemist Eric Zemmour had een enorme bestseller met Le Suicide Français. 'Onze elites willen het Angelsaksische model van struggle for life aan de hele bevolking opleggen, behalve aan henzelf', schreef hij. 'Sinds veertig jaar heeft de litanie van 'hervormingen' euthanasie gepleegd op boeren, kleine middenstanders en arbeiders, ten gunste van grote supermarkten, bankiers, patrons van de CAC 40 (de Franse beursindex, red.), Chinese arbeiders en topmanagers van Volkswagen.'

Begin 2015 zullen de anti-liberalen zich meteen roeren. In januari zal de Assemblée Nationale de wet-Macron behandelen, een overigens vrij bescheiden liberalisering van de economie. De socialistische frondeurs zullen de wet proberen af te zwakken. Eind maart zullen de verkiezingen in de departementen waarschijnlijk andermaal worden gewonnen door het Front National.

De anti-liberale traditie is diep in de Franse geschiedenis verankerd. De erfenis van het katholicisme speelt een rol, met zijn hiërarchische manier van denken en zijn wantrouwen tegen geld en rijkdom. Onder de absolute monarchie stond de politiek in aanzienlijk hoger aanzien dan de economie. Een edelman voerde het bevel over een leger of intrigeerde aan het hof, maar werd niet geacht zich bezig te houden met zoiets ordinairs als handel en nijverheid.

De Franse Revolutie begon weliswaar als een liberale opstand tegen de aristocratie, maar gaf de staat al snel een sacrale status. De soevereiniteit werd overgedragen van de vorst aan het volk. Citoyens kiezen politici die de wil van het volk uitvoeren.

In Histoire d'une névrose, la France et son économie wijst de econoom Jean Peyrelevade op de verschillen tussen het Angelsaskische en het Franse staatsdenken. De Angelsaksen gaan uit van het individu dat tegen een al te machtige staat moet worden beschermd. 'In Frankrijk moet de staat alles regelen, omdat hij het soevereine volk belichaamt', aldus Peyrelevade. De markteconomie wordt niet gezien als welkom tegenwicht voor de staatsmacht, maar als een bedreiging. 'De markteconomie vormt zich van dag tot dag, in netwerken die aan de staat ontsnappen. Zij is daarmee een krenking van onze visie van soevereiniteit.'

Het hedendaags anti-liberalisme kreeg een sterke impuls tijdens les trente glorieuses, de jaren tussen 1945 en 1975, toen de economische realiteit grotendeels overeenkwam met de wil van het volk en de Franse identiteit. De economie groeide als kool, onder leiding van een dirigistische staat. In rap tempo werd het agrarische Frankrijk een moderne industriestaat met zijn kerncentrales en tgv's.

In het huidige tijdperk van mondialisering voelt Frankrijk zich aanzienlijk minder op zijn gemak. Door de uitholling van de staatsmacht kan l'État veel minder dan voorheen de volkswil uitvoeren.

Volgens de meeste economen, zowel in Frankrijk als daarbuiten, moeten de kosten van arbeid omlaag, de pensioenleeftijd omhoog, de ontslagbescherming versoepeld, de publieke voorzieningen versoberd. In geen enkel land zijn zulke maatregelen erg populair. Toch worden ze in Nederland veelal geaccepteerd, zij het mopperend. Het politieke debat wordt al snel versmald tot een economische vraag: kunnen we het nog betalen?

In Frankrijk zijn politieke vragen veel belangrijker dan in Nederland. De politiek moet de wil van het soevereine volk uitvoeren. En wil het volk een hogere pensioenleeftijd? Natuurlijk niet! De bestseller Le Suicide Français van Eric Zemmour is een puur politiek boek. Zemmour negeert iedere economische realiteit, alsof de gelukzalige wereld van les trente glorieuses hersteld zou kunnen worden door simpele politieke wilskracht.

Als voorspoed berust op politieke wil, is tegenspoed een kwestie van verraad. Van rechtse financiële elites en linkse multiculturalisten, van moslimimmigranten die niet willen integreren en de kracht van de natie ondermijnen, van de Europese Unie, dat Brusselse monster dat de Fransen zijn wil oplegt. Franse anti-liberalen wijzen graag zondebokken aan. Daarmee miskennen ze het feit dat Frankrijk de economische problemen over zichzelf heeft afgeroepen door jarenlang op te grote voet te leven.

Niettemin doen de voorstanders van globalisering en Europa er verstandig aan om goed naar Frankrijk te kijken. De botsing tussen 'volkswil' en economie is in Frankrijk heviger dan elders, maar ook in andere landen vragen burgers zich af wat zij nog te vertellen hebben in een wereld die wordt geregeerd door economische en financiële krachten waarop zij nauwelijks invloed kunnen uitoefenen.

Zoals de Fransman Thomas Piketty, dé econoom van 2014, in de Volkskrant zei: 'Mensen hebben het idee dat zij niet profiteren van de globalisering, dat slechts een kleine elite er baat bij heeft. Daardoor kun je een meerderheid krijgen die de globalisering wil terugdraaien. Dat zou dom zijn. Ik geloof in vrijhandel en vrije uitwisseling van kapitaal en arbeid. Daar wordt iedereen beter van. Alleen moeten we een manier vinden om de opbrengsten eerlijker te verdelen. Als we die niet vinden, zal de roep om nationalisme en protectionisme sterker worden.'



Webtitel:
TT:
Onze elites willen het Angelsaksische model van struggle for life aan de hele bevolking opleggen, behalve aan henzelf.
— Eric Zemmour in zijn bestseller Le Suicide Français
In Frankrijk moet de staat alles regelen, omdat hij het soevereine volk belichaamt.
— Econoom Jean Peyrelevade in Histoire d'une névrose, la France et son économie
We moeten een manier vinden om de opbrengsten eerlijker te verdelen. Als we die niet vinden, zal de roep om nationalisme en protectionisme sterker worden.
— Thomas Piketty

Red.:  
 

Naar Alfa-denken, orde, bronnen , Alfa-denken, orde , Sociologie lijst , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]