De Volkskrant, 28-08-2015, door Willem Feenstra .2014

Interview | Quinsy Gario, initiatiefnemer van actie 'Zwarte Piet Is Racisme'

'Mensen schrijven dat ze mijn strot gaan doorsnijden'

Hij heeft Nederland veranderd door de discussie over Zwarte Piet aan te jagen. Sindsdien wordt kunstenaar Quinsy Gario bedreigd. Maar beveiliging krijgt hij niet. De Verenigde Naties komen vandaag met een rapport over racisme in Nederland. 'Ons imago staat op het spel.'


Quinsy Gario (30) wil niet in het openbaar afspreken. Als hij - kunstenaar en dichter - langere tijd op één plek moet zijn, zoals bij dit interview, doet hij dat liever buiten het zicht van anderen. De aanjager van de discussie over Zwarte Piet in Nederland wordt bedreigd. Het is de tol die hij betaalt voor zijn activisme, dat velen aanzet tot razernij.

Bepakt met een grote rode boodschappentas beklimt Gario de trap van het Hugo Olijfveldhuis in Amsterdam-Oost. Hier, in het pand van Vereniging Ons Suriname, voelt hij zich op zijn gemak. Hij heeft het druk, zegt hij. 'Ik was net aan het lezen over de geschiedenis van de Aboriginals in Tasmanië.'

Gario belandde de afgelopen jaren in de vuurlinie van het racismedebat in Nederland. Hij werd in 2011 opgepakt bij de intocht van Sinterklaas in Dordrecht omdat hij een shirt droeg met de tekst 'Zwarte Piet Is Racisme'. Het leidde tot internationale ophef. Sindsdien wordt hij gezien als het symbool van de antiracismebeweging in Nederland. 'Er zijn dagen dat ik denk: fuck, het is weer losgegaan.'

Waarom haten mensen u?

Hij blijft even stil. 'Een vriendin van mij schreef laatst op Twitter: het gaat er niet om dat Quinsy zo erg is, hij doet gewoon niet mee met de gezelligheid. Als er iets mis is, dan zeg ik dat gewoon. Ik ga het spel niet meespelen.'

Er zijn wel meer mensen die het zeggen als er iets mis is. Toch zijn scheldkanonnades als die tegen u een zeldzaamheid.
'Ik kan de intenties en beweegredenen van andere mensen niet inschatten.'
    Een greep uit de afgelopen dagen:
    'Kijk, een zwarte mongool.'
    'Ik wil een sticker met: ik rem niet voor Quinsy Gario.' En: 'Ga naar Afrika en krijg aids.'

Doet het pijn?
'Ja, natuurlijk. Ik heb paniekaanvallen en hartkloppingen. Soms wordt het zwart voor m'n ogen en moet ik rustig blijven zitten. Dan vraag ik me af of ik wel naar buiten kan. Je hebt maar één persoon nodig, dan kan het voorbij zijn. Dat gaat zo in je gedachten zitten. Ik krijg anonieme brieven. Daarin staat dat mensen me een kogel door mijn kop gaan jagen. Of dat ze mijn strot gaan doorsnijden.'

De bijna permanente glimlach verdwijnt voor even van zijn lippen. Tot vorig jaar las hij niet wat er over hem werd gezegd. Nu verzamelt hij alles om aangifte te kunnen doen. Binnen een jaar ontving hij naar eigen zeggen 770 beledigingen en bedreigingen. Hij maakt er een theaterstuk over.


Moet u er een creatieve draai aan geven om ermee te kunnen omgaan?

'Ja, anders blijf ik ermee zitten. Ik wil niet over een paar jaar thuiszitten en zoiets hebben van: dit was het dan, het leven is voorbij. Ik ben Quinsy de martelaar. Nee, echt niet.'


Wordt u beveiligd?

'Nee. Ik heb het wel gevraagd aan burgemeester Van der Laan (van Amsterdam, red.), maar ik kreeg een paar weken later een brief waarin stond dat ik de politie maar moet bellen als er echt iets aan de hand is.'


Is deze discussie u uw leven waard?

'Nee. Ik heb twee keer aangekondigd dat ik me zou terugtrekken, maar daarna belandde ik weer in iets waardoor ik door moest gaan. Mijn project gaat nu over aangifte doen van racisme en bedreiging. Dat is bijna ondoenlijk, het wordt weggelachen, de politie neemt het niet serieus. De intentie is er wel om racisme aan te pakken, maar er wordt niet naar gehandeld.'

Niet zo lang geleden speelde dezelfde discussie rond vrouwen die aangifte willen doen van aanranding. Is het een probleem dat draait om racisme, of gaat het om een capaciteitsprobleem bij de politie?
'Ik denk beide. Het gaat om de vraag welke groepen je wilt beschermen en welke niet. Vrouwen en andere gemarginaliseerde groepen worden niet voor volwaardig aangezien. In woorden worden ze beschermd, in daden niet.'
    Het was in 2008 dat Gario voor het eerst doordrongen raakte van het sluimerende racisme in Nederland. Hij werd gebeld door zijn moeder, die op het hoofdkantoor van een zorginstelling werkte. 'Ze was even naar buiten geweest. Toen ze weer binnenkwam, zei de receptionist, in het bijzijn van klanten: 'We zochten al naar onze Zwarte Piet. Daar ben je.'


Een grapje?

'Fuck grapje, het is pijn doen.'


Waarom raakte u dat zo?
'Het is m'n moeder!' Hij haalt diep adem. 'Dit is de eerste keer dat ik erover vertel. Een jaar voor dat incident op haar werk kreeg mijn moeder borstkanker. Het was een heftige periode. Na die Zwarte Piet-opmerking belde ze me op en hoorde ik dezelfde wanhoop in haar stem als tijdens haar ziekte. Het was een soort moedeloosheid, hopeloosheid. Ze dacht dat ze door haar collega's geaccepteerd werd en nu plaatsten ze haar weer buiten de groep. Ze is de sterkste vrouw die ik ken, maar toen ik dat hoorde, dacht ik: fuck jullie.'


Daarom droeg u het T-shirt met de tekst 'Zwarte Piet Is Racisme'.
'Ik wilde niet dat anderen hetzelfde zou overkomen als mijn moeder. Zelf wilde ze geen gedoe. Ze heeft er op haar werk niks van gezegd. Mensen in vergelijkbare situaties die dat wel doen, worden vaak buiten het team geplaatst. Die krijgen dan evaluatiegesprekken waarin wordt gezegd: je doet niet echt mee. Dat zie je keer op keer; mensen die lastig zijn moeten weg.'


U wilt niet dat uw moeder met journalisten spreekt. Waarom niet?
'Ik wil haar behoeden voor de shit die ik over me heen krijg.'


Is ze trots op u?

'Ik denk het wel. Nadat ik in 2011 bij de sinterklaasintocht was gearresteerd belde ik met haar. Ze zei: hé, een week geleden heb je nog een prijs gewonnen en nu ben je aangehouden. Zo is het leven, Yin en Yang.

'Ze ziet discussies voorbijkomen in kranten en op tv en zegt: uiteindelijk is het wel goed wat je hebt gedaan. Het wordt niet meer in een hoekje geschoven. Iedereen ziet het, iedereen heeft het erover en mensen willen racisme aanpakken.'


De VN komt met een rapport over racisme in Nederland. Wat hoopt u dat erin staat?

'Ik hoop dat er wordt benadrukt dat er nog een hele hoop werk te doen is. En dat ze tegelijkertijd de kritische stemmen onderschrijven die hier al zijn over racisme. Er zijn mensen die dit al vijftig jaar aankaarten, maar niemand luistert. Pas als er kritiek uit het buitenland komt, gebeurt er iets. Dan staat ons imago op het spel. We zijn een handelsnatie en niemand wil handel met jou bedrijven als je een slecht imago hebt.'


De discussie begon bij Zwarte Piet, maar nu heeft u het vaak over institutioneel racisme, het uitsluiten van groepen door instellingen.

'We hebben vierhonderd jaar kolonialisme achter de rug. Er zijn bepaalde dingen ingeslopen die we er niet meer zomaar uit krijgen. Zo lang mensen zich daar niet van bewust zijn, maken ze fouten. Dat is niet erg, maar op het moment dat je een fout maakt en iemand zegt dat het anders kan, dan kun je ook luisteren en sorry zeggen in plaats van de boodschapper aanvallen.'


U zei eerder dat veel mensen de verrijking van Nederland door het kolonialisme niet willen zien.

'Mark Rutte zei dat hij terug wil naar de sfeer van de Gouden Eeuw. Dat is één kant van de medaille. De andere kant is onderdrukking, moorden, verkrachtingen, uitbuiting voor honderden jaren. Er klopt iets niet als je dat soort dingen zegt.'


Wat klopt er niet?

'De manier waarop wij het accepteren. Dat hij in een omgeving verkeert waarin uitspraken over de Gouden Eeuw niet vreemd zijn. Dat vind ik raar. Net zoals zijn uitspraak dat zijn Antilliaanse vrienden blij zijn als ze Sinterklaas vieren omdat ze hun gezicht niet hoeven te schminken. Als Rutte denkt dat zulke uitspraken voor iedereen leuk zijn, dan is er iets goed mis.'

In de discussie over racisme kent Gario geen nuance. Polderen om tot een oplossing te komen noemt hij 'onzin'. Radicaal zijn om de dialoog op gang te brengen en levend te houden is noodzakelijk, vindt hij. Soms gaat hij daarin ver. Vlak na de ramp met vlucht MH17, twitterde Gario: 'White lives matter more than brown ones.' Hij reageerde daarmee op premier Rutte, die had laten weten geschokt te zijn.


U heeft nooit uw excuses aangeboden voor die tweet.

'Ik heb mijn excuses aangeboden aan de nabestaanden.'

Veel mensen begrijpen uw gedachtengang niet. Op het moment dat u vlak na zo'n ramp een bericht plaatst waarmee u mensen verdriet bezorgt, helpt dat niet.

'Ik wist niet dat ik mensen verdriet bezorgde. Ik wist het niet.'


U had het kunnen weten.

'Ja, ik heb spijt van de pijn die ik mensen heb aangedaan. Maar ik zeg geen sorry tegen de mensen die mij dood wensen. En ook niet tegen Rutte, die hypocriet en schijnheilig is.'


U hebt veel kwaad bloed gezet.

'Veel mensen hadden al kwaad bloed.'


U lacht. U begint vaak te lachen op momenten dat het lastig wordt.

'Ik ben gewoon een lachebekje. Als je me alleen maar kent van Facebook en Twitter denk je vast dat ik alleen maar loop te schreeuwen, maar ik zit meestal met een glimlach op m'n gezicht.'


Toch heeft u het stempel van lastpak. Raakt u dat ooit nog kwijt?

'Ik denk het niet.'


Is het denkbaar dat de racismediscussie op een gegeven moment klaar is?

'Het is nooit klaar.'


Tussenstuk:
Meer dan dichter alleen

Quinsy Gario verwierf landelijke bekendheid toen hij op 12 november 2011 werd opgepakt tijdens de intocht van Sinterklaas in Dordrecht omdat hij een T-shirt droeg met de tekst: 'Zwarte Piet Is Racisme'. Zijn arrestatie leidde tot internationale ophef. In de daaropvolgende jaren trad Gario steeds vaker op in de media om zijn mening te geven over Zwarte Piet en racisme. In 2013 kreeg hij bijval van de Jamaicaanse VN-functionaris Verene Shepherd, die het sinterklaasfeest als racistisch bestempelde. Gario is dichter en kunstenaar. Hij volgde een opleiding voor theater, film en televisie aan de Universiteit Utrecht. Vanaf september presenteert hij zijn eigen talkshow op RTV-7.

Web:
TT:
Je hebt maar één persoon nodig, dan kan het voorbij zijn. Dat gaat zo in je gedachten zitten
Na die Zwarte Piet-opmerking belde ze me op en hoorde ik dezelfde wanhoop in haar stem als tijdens haar ziekte




Naar Racisme, niet-blank , Racisme , Allochtonen lijst , Allochtonen overzicht , of site home
 
[an error occurred while processing this directive]