De Volkskrant, 27-03-2013, door Mac van Dinther

28 mrt.2013

Interview | Mark Bittman

Baas in eigen buik

U eet verkeerd. Echt. Fameus eetschrijver Mark Bittman wil best nog een keer uitleggen waarom.


Ons eten maakt ons ziek, zegt Mark Bittman, schrijver, journalist en columnist van de New York Times. Een derde van de Amerikanen heeft ziekelijk overgewicht (obesitas), de helft is gewoon te dik. Bittman, die afgelopen weekeinde in Nederland was voor het Food Film Festival, vindt dat de overheid moet ingrijpen - bijvoorbeeld door een verbod op marketing gericht op jonge kinderen. Maar de verandering begint bij onszelf. 'Het enige waar je echt de baas over bent, is wat je zelf binnen krijgt.'

Uw laatste column ging over Big Gulp, de poging van burgemeester Bloomberg van New York om belasting te heffen op grote bekers frisdrank. De rechter hield dat tegen. U bent voor?
'Er moet iets gebeuren. In de Verenigde Staten spenderen we nu al 1.000 dollar per persoon per jaar aan de behandeling van gezondheidsproblemen veroorzaakt door overgewicht. Frisdrank is onze belangrijkste bron van calorieŽn. 7 procent van de inname van calorieŽn in de VS komt uit frisdrank.'

Hoe groot is zo'n supersize soda?
'32 ounces, zowat een liter. Op sommige plekken is een kleine frisdrank een halve liter. Een liter is normaal. In de supermarkt heb je aanbiedingen van 2 liter frisdrank voor 99 cent, dat is bijna niks. Daarom moet een belasting op suiker hoog zijn wil het effect hebben. Ik denk dat het een poging waard is.'

Denemarken had een vettaks. Die werd al snel ingetrokken.
'Dat was omdat ze het verkeerde belastten. Vet is het probleem niet zozeer. Aan boter is niet zoveel verkeerd, olijfolie is zelfs goed voor je. Suiker is het echte probleem. Een cheeseburger heeft nog wel een zekere voedingswaarde. Frisdrank niet, dat is een non-food, net als sigaretten.'

Waarom wordt de mens zo onweerstaanbaar aangetrokken tot wat slecht is? Het kost geen enkele moeite om een kind een Twix te laten eten. Maar broccoli moet je ze door de strot duwen.
'De voorkeur voor suiker zit voor een deel in ons systeem. In de natuur is iets dat zoet is nooit giftig. Daar bovenop komt marketing. Kinderen wordt verteld dat cola en Choco Puffs cool zijn. Kip met broccoli is dat niet. De voedingsindustrie doet ook steeds vaker suiker in zaken waarin het helemaal niet thuishoort. Neem de hamburgerbroodjes van McDonald's. Die zijn net cake. Zo ontwikkelen we onze voorkeur voor zoet.'

Iedereen weet dat hamburgers en cola niet goed voor ons zijn. Toch blijven we het eten. Waarom is het zo moeilijk ons eetgedrag te veranderen?
'Volwassenen kunnen die keuze nog wel maken. Maar kinderen niet. Kinderen worden bestookt met reclames voor zoetigheid. Tegen de tijd dat ze 50 zijn, snappen misschien dat het niet goed voor ze is. Maar dan zijn ze al 50 kilo te zwaar. Hier moet de overheid ingrijpen. We hebben regels nodig: een belasting op frisdrank, beperking van reclame gericht op jonge kinderen. Als we ongezond eten duurder maken ontmoedigen we mensen om het te kopen en wordt er minder winst op gemaakt.'

Waarom hebben we de overheid nodig om ons gedrag te veranderen? Mensen gaan massaal op dieet. Dan zijn ze wťl bereid hun eetgedrag vrijwillig aan te passen.
'Omdat ze denken dat het tijdelijk is. Mensen zijn op zoek naar een quick fix. Dus doen ze iets drastisch: geen koolhydraten, geen suiker, geen vet. Als ze genoeg zijn afgevallen, kunnen ze weer terug naar het oude patroon. Maar zo werkt het niet. Je moet zeggen: vanaf nu ga ik de rest van mijn leven verstandig eten: minder vlees, meer groenten. Minder bewerkte producten. Meer van het seizoen en van dichter bij.'

Het is blijkbaar toch een stap die voor veel mensen moeilijk te zetten is.
'We moeten onszelf opvoeden. We zijn veel kennis kwijtgeraakt. Eten wordt tegenwoordig industrieel geproduceerd, we koken niet meer. Er groeit een generatie jongeren op in huishoudens waar niet meer wordt gekookt. We stoppen dingen in de magnetron, bestellen pizza. Dat kan gewoon niet langer.'

Goed eten is duur.
'Ik denk niet dat er veel mensen zijn die goed eten niet kunnen betalen. Veel huishoudens hebben twee auto's, minimaal twee televisies. Het geld is er wel, het wordt alleen aan andere zaken uitgegeven. Mensen hebben hun prioriteiten niet goed op een rijtje.

Ik kan wel minder vlees eten, maar mijn buurman eet gewoon door.
'Dat hoor ik steeds. De Chinezen kopen auto's, dus waarom ik niet? De Chinezen eten vlees, dus wat maakt het uit als ik het niet doe? Maar een van de redenen dat Chinezen vlees eten is dat wij het doen. Dus waar houdt dat op?'

Moet er een heffing op vlees komen?
'Vlees moet zeker duurder worden dan het nu is. Vlees is zo goedkoop omdat we veel kosten niet meerekenen. Kijk naar de impact van vlees op het klimaat, het dierenleed dat ermee gepaard gaat. Dan kun je je afvragen: willen we wel dat vlees zo goedkoop is?'

U bent in Nederland vooral bekend van het kookboek De dikke vegetariŽr. Maar u bent geen vegetariŽr.
'Bij lange na niet. Je kunt vegetarisch eten en toch heel slecht eten. Het is niet zwart wit. Ik zeg niet: eet geen vlees. Ik zeg: eet minder vlees.'

Komen we toch terug bij de vraag: waar begin je?
'Je kunt het beste bij jezelf beginnen, want daar heb je controle over. Ik kan niet nu het besluit nemen om een suikerheffing in te voeren, maar ik kan wel besluiten anders te gaan eten. Stel dat je zegt: ik begin met een maaltijd per dag te veranderen. In plaats van spek en eieren eet ik havermout bij het ontbijt. Dat is al een grote verandering. En als dat te veel is, begin met een maaltijd per week. Eet ťťn keer een salade in plaats van een cheeseburger. Hoe moeilijk kan dat zijn? Honderd jaar geleden had je geen cheeseburgers. Wij hebben geleerd hoe we slecht moeten eten. Dan kunnen we het ook weer afleren.'



Tussenstukken:
's Avonds teugels los

Zes jaar geleden kreeg eetschrijver Mark Bittman (1950) problemen met zijn gezondheid: hij was te zwaar, had een hoog cholesterolgehalte, een hoge bloedsuikerspiegel. Hij besloot zijn eetpatroon te veranderen: minder vlees, minder junkfood. In vier maanden tijd viel hij 16 kilo af. Hij schreef er een boek over: Food Matters: A Guide to Conscious Eating. In april verschijnt zijn volgende: Vegan Before Six. Overdag eet Bittman strikt gezond, 's avonds laat hij de teugels vieren. 'It works for me.'



Eating like food matters: tien regels van Mark Bittman voor beter eten

1 Eet minder dierlijke producten: vlees, kaas, eieren.

2 Eet minder geraffineerde koolhydraten zoals witbrood, koekjes en witte rijst.

3 Eet minder junkfood: koekjes, chips, snacks, frisdrank.

4 Eet zo veel groente als je op kunt. Prop je koelkast en je vriezer vol met groenten.

5 Kook zelf.

6 Zorg dat je altijd iets te eten bij hebt voor onderweg zoals een appel of een zakje noten. Zo voorkom je dat je aan het fastfood gaat.

7 Embrace hunger: grijp niet meteen naar eten bij het eerste gevoel van honger. Je kunt best een uurtje wachten.

8 Eet een paar keer per week bonen.

9 Leg voorraden aan. Als je granen en bonen klaarmaakt, kook altijd meer dan je direct nodig hebt en vries de rest in voor een andere keer.

10 Zondig af en toe en voel je daar niet schuldig over.


Naar Alg. semantiek, trainingsprogramma , Alg. semantiek lijst  , Alg. semantiek overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]