De Volkskrant, 07-12-2013, door Tonie Mudde 9 dec.2013

De geest van de lekkere trek

De Volkskrant draaide mee in een proef om het verband te achterhalen tussen emoties en snackgedrag. En blijkt een vreetzak.


Een week lang vulde ik tien keer per dag een vragenlijst in. Niet wanneer het mij zelf uitkwam, maar op momenten dat mijn telefoon mij daartoe sommeerde met een indringend piepsignaal. Wat ben je nu aan het doen? Met wie? Waardeer je het gezelschap? Ben je moe? Gelukkig?

Ik vulde de vragen in terwijl ik vergaderde met collega's, terwijl ik nahijgde van een partij squash en terwijl ik onderhandelde met een stijfkoppige peuter die op haar sokken naar de crèche wilde gaan.

De Android-app op mijn mobiele telefoon, Snackimpuls, vroeg mij ook telkens wat ik had gegeten en gedronken sinds de vorige piep. Zo wil gedragsonderzoeker Saskia Wouters van de Open Universiteit bij grote groepen proefpersonen relaties ontdekken tussen emoties en snackgedrag. Een belangrijke onderzoeksvraag, want naar schatting is inmiddels al circa de helft van de Nederlanders te dik. En 'emo-eten' zou daar wel eens een cruciale rol bij kunnen spelen.

Vooralsnog richten afslankprogramma's zich vaak op bewust gedrag, door mensen erop te wijzen wat ze wel en niet moeten eten. Gezondheidsexperts van het RIVM rekenden uit dat zulke programma's het aantal gevallen van overgewicht met 3 procent doet afnemen; te weinig om de obesitasepidemie te keren.

De laatste jaren richten gedragswetenschappers daarom hun vizier op de onbewuste processen in het brein van de etende mens. Zouden we - naast het volgen van een dieetboek - beter kunnen afslanken door inzicht te krijgen in hoe ons eetgedrag meedeint met onze emoties?

Studies naar emo-eten bestaan wel, maar leunen zwaar op laboratoriumexperimenten die weinig lijken op de werkelijke verleidingen van zoet en zout. Ook traditionele vragenlijsten schieten tekort. Wouters: 'Dan vullen proefpersonen bijvoorbeeld alleen voor het slapen gaan in hoe ze zich die dag voelden. Daarmee mis je de pieken en dalen van uur tot uur. De opmars en de gebruiksvriendelijkheid van de smartphone betekenen dat we in een hoge frequentie metingen kunnen uitvoeren bij mensen terwijl ze hun gewone dagelijkse dingen doen.'

Toegegeven, voor aanvang van mijn meetweek had ik ook mijn twijfels over de betrouwbaarheid van het nieuwe Snackimpulsexperiment. Ik dacht: alleen al het invullen van die vragenlijsten gaat vast mijn snackgedrag veranderen. Maar de vragenlijst bleek in een minuutje gepiept en ik kreeg niet het idee dat ik er ook maar één chocolaatje meer of minder door ging eten.

Dit blijkt ook uit Wouters' eerste pilot met zestien proefpersonen, onlangs gepubliceerd in De Psycholoog. Als de meting verstorend werkte, dan zou je verwachten dat proefpersonen de eerste paar dagen anders snackten dan later. Dit gebeurde niet, wat de conclusie aannemelijk maakt dat Snackimpuls ons eetgedrag meet zonder het zelf te beïnvloeden.

Dan de veelheid aan metingen; die leek mij in eerste instantie nogal overdreven. Zoveel schommelt je humeur toch ook weer niet op een dag? Maar na een week Snackimpuls blijkt dat mijn gemoedstoestand wel degelijk in korte tijd als een pingpongbal heen en weer kan schieten, van totale wanhoop (peuter heeft laarzen nog steeds niet aan) naar helemaal zen (peuter heeft laarzen aan en probeert achterop de fiets geparkeerde auto's te tellen).

De tien piepjes per dag waren bovendien cruciaal om in kaart te brengen hoeveel ik nu echt eet. Had mij een maand geleden gevraagd hoeveel ik op een gemiddelde dag snack, en ik had geantwoord 'ach, een krentenbol en een stukje chocola misschien?'. Maar die piepjes van Snackimpuls zitten zo dicht op elkaar dat je geen snack kunt vergeten.

En wat blijkt na een eerste voorzichtige analyse? Ik ben een vreetzak van de buitencategorie. 53 procent van mijn dagelijks aanbevolen hoeveelheid calorieën krijg ik binnen met tussendoortjes. Ter vergelijking: volgens de adviezen van Het Voedingscentrum zou dit 16 procent moeten zijn.

Dan het patroon van mijn gesnack. Wouters waarschuwt me dat een week meten te kort is om daar iets over te kunnen zeggen. Maar vooruit, met een flinke slag om de arm, hier toch een eerste glimp op mijn snackende ziel. Het valt vooral op dat ik doordeweeks 86 procent van mijn tussendoortjes 's avonds naar binnen werk.

Komt dat wellicht omdat de werkdag erop zit, en de kinderen op bed liggen? Omdat ik 's avonds vind dat ik een beloning verdien, en daarom een pak hagelslag aan mijn mond zet?

Zou kunnen, zegt Wouters, maar dat is slechts een van de vele denkbare oorzaak-gevolgrelaties. Want misschien werkt het wel anders, en ga ik uit gewoonte schransen zodra de tv aanstaat. Of, en dat beeld is het sterkst na een week eten en meten: het is niet de ontspanning die mij aanzet tot eten, maar het werkt precies andersom. Mijn stemming verbetert pas nádat die eerste suikers en vetten smelten op mijn tong. Kortom, ik eet om me beter te voelen.

Tips om die cyclus te doorbreken heeft Wouters niet. Snackimpuls is in eerste instantie alleen bedoeld om op groepsniveau in kaart te brengen hoe emoties en snackgedrag samenhangen. Fundamenteel snackonderzoek dus, waar wellicht later nog eens die wetenschappelijk verantwoorde app uit volgt die ook op maat gemaakte tips geeft om snackgewoonten te doorbreken.

Eén ding staat vast: deze emo-eter zou zo'n app met open armen ontvangen.


Tussenstuk:
Meet jezelf door met je smartphone

TracknShare

Eten, slaap, pijntjes. Met deze app kun je je hele leven in een spreadsheet gieten en delen met vrienden. Vervolgens is het de sport om samen te zoeken naar relaties, bijvoorbeeld tussen het aantal uren slaap en de productiviteit op het werk. Beschikbaar voor iOS, light-versie gratis.

Pestkoppenstoppen.nl
Analyseert cyberpesten en geeft tips hoe jongeren zich hiertegen het beste kunnen weren. Ontwikkeld door de Open Universiteit in samenwerking met het Ministerie van Onderwijs.

Habit Streak Plan
Brengt je slechte gewoonten in kaart, en helpt ze te vervangen door goede. Gratis beschikbaar voor Android.


IRP:  


Naar Media lijst , Politiek & Media overzicht  , of site home .
 
[an error occurred while processing this directive]