Bronnen bij Algemene semantiek, trainingsprogramma: voeding
|
4 nov.2007
|
Intuïtief is het al volkomen duidelijk dat voeding een zeer belangrijke rol speelt
in het lichamelijke en het geestelijke welbevinden van de mens. Het is iets dat
iedereen aan zijn eigen lichaam en geest kan voelen. Het is iets dat iedereen
ook inderdaad aan
zijn eigen lichaam en geest voelt
.
Dat laatste lijkt een onjuiste uitspraak te zijn, als je kijkt
naar wat de moderne mens allemaal aan rommel in zijn lichaam propt
- en over de geest zullen we het maar niet hebben. Maar uit het feit dat dit
proppen
gebeurt, moet een heel andere conclusie getrokken worden, want de intuïtie dat
iedereen aan zijn lichaam voelt wat al dan niet deugt als voedsel, is veel
sterker dan de redenatie dat als mensen er niet naar handelen, het ook niet
bestaat.
Voor dat laatste zijn namelijk ook andere verklaringen mogelijk,
bijvoorbeeld de verklaring dat mensen de waarde van voedsel wel voelen, maar dat dit gevoel wordt overstemd door andere gevoelens.
Met als concreet geval de
manier waarop het gevoel voor de gezondheid van het lichaam wordt overstemd
door andere gevoelens die leiden tot zeer schadelijk drugsgebruik.
Zodra deze alternatieve verklaring voor het niet-volgen van
het gevoel voor de waarde van voedsel is geopperd, is het verder invullen ervan
kinderspel. Er spelen talloze krachten mee die mensen zowel onbewust als bewust
afhouden van dit gevoel, in de moderne maatschappij
vooral die van het consumentisme en de bijbehorende wereld van reclame en
verleiding.
Gegeven deze tegenkrachten als verklaring van het feit dat de mens er
niet naar leeft, staat de intuïtie van het bestaan van een gevoel voor goed
voedsel bij iedereen nog keihard overeind. Een intuïtie die ook regelmatig bevestigd
wordt door onderzoeksresultaten. Resultaten die nauwelijks verder doordringen
dan wat stukjes in de krant. Hier een aantal van die resultaten, te beginnen bij
één van de meest recente en tevens één van de belangrijkste:
Uit:
De Volkskrant, 21-06-2007, door Ben van Raaij
Nutrigenomics | Gezondere voeding en levensstijl beïnvloeden genetische
activiteit bij patiënten met prostaatkanker
Je bent wat je eet, dat weten zelfs je genen
Beter eten en meer bewegen kan tot grote veranderingen leiden op genetisch
niveau, wijst een pilot studie uit. Sommige genen gaan aan, andere uit.
Het was een opmerkelijk artikel dat deze week verscheen in het Amerikaanse
tijdschrift PNAS (16 juni). Mannen met een milde vorm van prostaatkanker
werd tijdelijk een andere levensstijl opgelegd - met een gezond dieet, meer
beweging en een uur meditatie per dag. Na drie maanden waren aanzienlijke
veranderingen in hun genen te zien.
Het is een bescheiden pilot-studie die de Amerikaanse
onderzoekers (van een aan de universiteit van Californië gelieerd kankercentrum
in San Francisco en een onderzoeksinstituut voor preventieve geneeskunde in Sausalito) hebben gedaan. Ze wilden weten of voeding en levensstijl de
ontwikkeling van prostaattumoren kunnen beïnvloeden, en onderzochten dat op
moleculair niveau.
De deelnemers waren dertig prostaatkankerpatiënten die om
persoonlijke redenen allemaal hadden afgezien van gebruikelijke behandelingen,
zoals bestraling, chemotherapie en hormoonpreparaten. Dat gaf de onderzoekers
de kans zonder ethische bezwaren de effecten van een alternatieve aanpak te
kunnen onderzoeken.
De patiënten kregen drie maanden lang een dieet met weinig
vet en veel granen, groenten en fruit. Daarnaast werden ze onderworpen aan een
regime van matige beweging (een half uur wandelen per dag) en een uur
stressvermindering, onder meer via meditatie.
Het effect na drie maanden was spectaculair: niet alleen
waren de mannen afgevallen en was hun bloeddruk lager geworden (zoals uit
eerdere studies mocht worden verwacht), vergelijking van weefselmonsters uit de
tumoren vóór en na de behandeling wees uit dat ook de expressie (activiteit) van
circa 500 genen was veranderd.
Blijkens analyses met micro-arrays (apparaatjes die
genetische activiteit genoombreed aflezen) waren er 48 genen in- en 453 genen
uitgeschakeld, waaronder genen die een rol spelen bij het ontstaan van
prostaatkanker. De onderzoekers concluderen dus dat 'interventies' in dieet en
levensstijl genexpressie kunnen 'moduleren'.
'Een aardige studie', vindt Michael Müller, hoogleraar
voeding, metabolisme en genomics aan Wageningen Universiteit ...
'We zien door studies als deze in PNAS steeds meer
bewijzen voor de hechte relatie tussen genen, voeding en gezondheid', zegt
Müller. 'De genen liggen vast, die krijgen we van onze ouders, maar ze hebben
een zekere plasticiteit: hun activiteit wordt beïnvloed door de omgeving, met
name de voeding. We zijn en worden wat we eten.' .
Müller doet zelf onderzoek naar vetzuren en genen. 'We laten
gezonde mensen vasten en kijken na 24 en 48 uur naar de genexpressie in hun
bloedcellen. Zoiets leidt ook tot forse effecten. Vasten is een soort stress. Je
ziet dat allerlei processen veranderen en sommige meteen in de spaarstand gaan.'
Cellen meten voortdurend welke voedingsstoffen ze
binnenkrijgen. Bij elke metabole verandering, zoals na het eten, passen ze hun
cellulaire programma aan, bijvoorbeeld door extra capaciteit in te zetten.
'Helaas zijn we door de evolutie geprogrammeerd om heel efficiënt met energie om
te gaan. Dat kan bij onze huidige welvaart schadelijk zijn, vooral als we te
eenzijdig verzadigd vet eten.' ...
'Wel vinden de onderzoekers een duidelijk effect, en dat
maakt het toch de moeite waard. Maar nu moet je uitzoeken welke variabele
precies die genetische veranderingen veroorzaakt. Waar ligt het nu aan: minder
vet, meer soja, meer beweging, of de combinatie?' De Amerikanen signaleren de
beperkingen zelf ook. Ze kondigen gerandomiseerde vervolgstudies aan met méér
patiënten plus een controlegroep. Dan hopen ze ook te ontdekken welke effecten
de genetische veranderingen eigenlijk hebben, en wat de consequenties voor
behandeling kunnen zijn.
Red.: Dit is waarschijnlijk de belangrijkste vorm van dit
soort studies, omdat de genen het einde vormen van de keten waarin het voedsel
eerst wordt gegeten, dan door diverse verteringsprocessen gaat, en uiteindelijk
als gewijzigde stoffen in de rest van het lichaam komt, waar het dient als
bouwstoffen en energievoorziening. Met dus als voorlaatste stap de opname in de
losse cellen, en als laatste het proces naar de beïnvloeding van de genen. Wat voor de genen geldt, geldt
automatisch ook voor alle tussenliggende stappen, zoals dat
spijsverteringsproces, en de bijbehorende organen.
En een andere reden voor het belang van dit onderzoek is dat de genen de door goed
of juist slecht voedsel gemaakte veranderingen doorgeven aan het nageslacht.
Wat natuurlijk ook een uitstekende reden is om dit soort
resultaten zo snel mogelijk te verdonkeremanen, want het heeft natuurlijk sterke
implicaties voor allerlei vormen van sociaal beleid. Sociaal beleid, dat
ingrijpen in de zogenaamde "vrijheid" betreft, en daar zijn de
niet-natuur-wetenschappers natuurlijk volkomen allergisch voor.
En die laatste allergie (weer een intuïtie!) is natuurlijk ook iets
wat in de genen zit, maar daar zullen we het hier ook maar niet over hebben -
daarover elders meer
.
Nu nog wat aanvullend bewijsmateriaal:
Uit:
De Volkskrant, 20-10-2007, door Jorien de Lege
De vegetariër die ook vlees eet
De flexitariër is de nieuwste, en misschien wel de belangrijkste concurrent van
de vegetariër. Deze groenteliefhebber eet namelijk vlees.
Tussentitel: Een flexitariër eet met de pot mee en is nog gezond ook
We weten het nog niet, maar iedereen kent er wel een paar. Flexitariërs. Naar de
definitie in Amerika, waar volgens de American Dietetic Association (ADA) al een
kwart van de bevolking flexitarisch eet, kookt een flexitariër minimaal vier
dagen per week een vegetarische maaltijd, maar laat hij zich buiten de deur
zonder problemen verleiden tot een biefstukje of een haring. Precies het
gevarieerde dieet dat Amerikaanse diëtisten al jaren promoten. Niet iedereen kan
zonder vlees of vis, maar een keertje vegetarisch eten lukt zelfs de grootste
carnivoor.
Er zijn genoeg argumenten voor het flexitarisme. In Amerika
laten ze hun dagelijkse 300 tot 400 gram vlees (Nederlanders eten 200 gram per
dag) vooral staan omdat het gezond is. Volgens Dawn Jackson Blatner, diëtiste en
woordvoerster van de ADA, wegen vegetariërs 15 procent minder, hun cholesterol
daalt aanzienlijk, diabetespatiënten kunnen toe met minder medicijnen en als
klap op de vuurpijl leven ze ruim 3,5 jaar langer dan hun vleesetende
soortgenoten.
Een flexitariër kan meeliften op de voordelen van de
vegetarische leefstijl, maar dan zonder de problemen van een geheel plantaardig
dieet. Vlees of vis eten zorgt voor belangrijke voedingsstoffen die planten niet
of minder bieden, zoals eiwitten, vitamine B12 en omega 3 vetzuren.
Voedingssupplementen worden op deze manier overbodig, net als de
ingrediënten-gerelateerde haarkloverij als je een keer buiten de deur eet. Een
flexitariër eet vrolijk wat de pot schaft en is nog gezond bezig ook.
In Amerika mag het woord flexitariër dan uitgeroepen zijn tot
nuttigste woord van 2003, in Nederland is het begrip nog onbekend. Volgens
directeur van de Nederlandse Vegetariërsbond Vibeke Helder, is het net welke
naam je het beestje geeft. ‘Wij noemen ze meestal parttime vegetariërs. En dat
zijn er veel hoor.’ Gemiddeld eten 3,5 miljoen Nederlanders bewust minder vlees
en vis. De Hollandse reden om vlees te laten staan heeft minder met gezondheid,
en meer met het milieu en dierenwelzijn te maken. ...
Of de flexitariër de vleesindustrie de das om zal doen, wordt
door deskundigen ernstig betwijfeld. ‘Over het algemeen zijn het vooral
hoogopgeleide mensen, die al bewust met hun gezondheid en eetpatroon bezig
waren, die kiezen voor een dergelijk dieet’, aldus hoogleraar voeding en
gezondheid Jaap Seidell. Hij plaatst er bovendien de kanttekening bij dat minder
vlees eten niet per definitie gezonder is. ‘Het gaat erom wat er daarnaast wordt
gegeten en hoe dat vlees wordt vervangen.’ Vibeke Helder beaamt dat goed
vegetarisch meer betekent dan vleesloos. ‘Iedere dag patat eten zet natuurlijk
geen zoden aan de dijk.’
Red.: De IRP-hoofdredacteur is al enkele decennia flexitariër,
en wel op twee gronden: het is het natuurlijke voedselprogramma gedurende zeer lange
tijd in het menselijke bestaan geweest. En ten tweede: het voelde het beste, in
de zin van gezondheid.
Uit:
De Volkskrant, 30-10-2007, van correspondent Gert-Jan van Teeffelen
Biologische voeding ‘veel gezonder’
Resultaten van grootste wetenschappelijk onderzoek | In eerdere studies waren
voordelen van ‘biologisch’ niet zo evident.
Het is goed nieuws voor consumenten die met regelmaat pittig geprijsde
biologische voeding aanschaffen, en uiteraard ook voor de boeren en bedrijven
die deze producten verwerken: ‘biologisch’ is echt gezonder dan gewone voeding.
Dit blijkt althans uit de eerste resultaten van het grootste
wetenschappelijke onderzoek dat hieraan tot dusver is gewijd.
Het vierjarige project Quality Low Input Food onder leiding
van Newcastle University kost ruim 17 miljoen euro, en is mede gefinancierd met
Europees geld.
Hoewel de bevindingen pas over enkele maanden gepubliceerd
worden, besprak hoogleraar en projectleider Carlo Leifert in de Britse media de
eerste resultaten alvast. Die zijn verkregen door op diverse locaties in Europa
beide methoden (biologisch en niet-biologisch) naast elkaar te gebruiken, zoals
op een grote boerderij van 293 hectare bij Newcastle.
Zo blijkt het gehalte aan anti-oxidanten in biologische melk
tot 90 procent hoger te liggen dan in gewone melk. In biologische aardappelen,
kool, uien, sla, tomaten en tarwe werden aanzienlijk meer vitaminen en mineralen
– zoals vitamine-C, ijzer en zink – aangetroffen dan in op conventionele wijze
geteelde gewassen. Er werden grote variaties aangetroffen in het gehalte aan
nuttige stoffen, en het project zal zich volgens Leifert nu richten op de
oorzaak van deze verschillen. In eerdere studies waren de voordelen van
‘biologisch’ niet zo evident. ...
Uit:
De Volkskrant, 01-11-2007, van verslaggever Broer Scholtens
Gezond leven is goed tegen kanker
Risico op kanker het laagst bij minder rood vlees eten en een glas alcohol per
dag | Grote internationale studie dinsdag gepresenteerd.
Rook niet, eet niet te veel rood vlees van varkens, runderen, geiten en schapen,
drink niet teveel suikerhoudende dranken, beweeg een half uurtje per dag en
beperk het drinken tot één (vrouwen) of twee glaasjes (mannen).
Volgens een groep internationale experts is het risico op
kanker dan het laagst. Ze baseren hun adviezen op een analyse van duizenden
onderzoeken. De studie, waaraan vijf jaar is gewerkt, werd dinsdag gepresenteerd
in onder andere Amsterdam en Washington.
De wetenschappelijke analyse is opgesteld door een twintigtal
onderzoekers, onder auspiciën van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds. ...
De onderzoekers hielden meer dan twintigduizend studies tegen
het licht. Op ruim zevenduizend onderzoeken baseren ze hun adviezen, die
overigens veel gelijkenis vertonen met de reeds bekende adviezen over gezonde
voeding van de Gezondheidsraad en het Voedingscentrum.
Er is overtuigend bewijs dat overtollig lichaamsvet het
risico op kanker verhoogt, met name darm- en borstkanker, aldus de experts van
ondermeer Wageningen Universiteit. Daarom is bewegen zo belangrijk en moet er
niet te veel worden gegeten, om vetzucht te vermijden.
Vetcellen, in buikvet met name, produceren allerlei
bioactieve stoffen die kanker kunnen veroorzaken, zegt voedingsonderzoeker Jaap
Seidell van de Vrije Universiteit (VU) in Amsterdam, een van de internationale
experts.
Rood vlees, een verzamelnaam voor verschillend vlees, werkt
met name darmkanker in de hand. Significant, stellen de experts. Dat geldt ook
voor bewerkte vleeswaren en worst. Vis en gevogelte mag wel. Ook groente en
fruit is goed maar dat komt niet zozeer door de antioxidanten die er in zitten,
zoals lang is gedacht, zegt Seidell.
Het zijn andere bioactieve stoffen die het risico op kanker
beperken, vooral vezelachtige materialen. Het slikken van voedingssupplementen
om het risico op kanker te reduceren is onzin, stellen de experts. Sterker, ze
concluderen dat ‘supplementen in een hoge dosis het risico op kanker verhogen’.
De Volkskrant, 28-06-2008.
Slecht geheugen door ongezond eten
DIABETES 2 Ouderen die lijden aan diabetes 2, krijgen binnen drie uur na
het eten van ongezond voedsel tijdelijk last van geheugenstoornissen. Dat melden
onderzoekers van de Universiteit van Toronto in Nutrition Research. Hoge
doses vitamine C en E kunnen dat effect mogelijk tegengaan. Diabetes 2 geeft een
verhoogd risico op Alzheimer.
Uit:
Volkskrant website, 01-08-2008, ANP.
Overgewicht verandert hersenactiviteit kinderen
Bij kinderen met zeer ernstig overgewicht werken de hersenen anders dan bij hun
slankere leeftijdsgenoten.
Uit een onderzoek van het VU medisch centrum (VUmc) in
Amsterdam blijkt, dat zwaarlijvigheid al op jonge leeftijd aantoonbaar invloed
heeft op de hersenfunctie.
Dat maakte het VUmc vrijdag bekend. Al eerder was bekend dat
fors overgewicht op latere leeftijd verband houdt met veranderingen in de
hersenen en achteruitgang van de hersenfunctie. De onderzoekers tonen nu voor
het eerst aan dat die veranderingen ook al op jonge leeftijd aanwezig zijn.
De onderzoekers vergeleken de hersenactiviteit van een groep
van elf zeer zware meisjes met een groep meisjes met een ‘normaal’ gewicht. De
hersengebieden bij zwaarlijvige kinderen bleken anders met elkaar te
communiceren dan bij de andere kinderen. ...
Red.: En na deze wat algemenere aanwijzing, de eerste
concrete:
Uit:
De Volkskrant, 04-02-2011, van verslaggever Ellen de Visser
Strikt dieet helpt kinderen met adhd
Kinderen met adhd kunnen met een strikt dieet al na een paar weken van hun
gedragsproblemen afkomen. Dat blijkt uit onderzoek van het ADHD Research Centrum
en het UMC St Radboud, dat zaterdag wordt gepubliceerd in het wetenschappelijke
tijdschrift The Lancet. Het effect van het dieet is zo groot dat het
volgens de onderzoekers bij een deel van de kinderen de behandeling met
medicijnen kan vervangen.
De studie werd uitgevoerd bij honderd kinderen tussen 4 en 8
jaar van wie er vijftig vijf weken lang een hypo-allergeen dieet kregen
voorgeschreven. Daaruit waren alle voedingsmiddelen geschrapt waarop kinderen
zouden kunnen reageren. Als effect uitbleef, werd het dieet na twee weken
strenger en mochten alleen nog rijst, kalkoen, peer, groenten en water worden
genuttigd. De kinderen kregen voldoende voedingsstoffen binnen.
Na het volgen van het dieet was bij tweederde van de
kinderen geen sprake meer van gedragsproblematiek. In de controlegroep
verbeterde het gedrag van de kinderen niet. Een kinderarts beoordeelde wekelijks
alle honderd kinderen zonder voorkennis over hun eventuele dieet.
Na afloop van het onderzoek werden de kinderen nog een jaar
gevolgd. Aan hun dieet werd week na week een voedingsmiddel toegevoegd, zodat
per kind kon worden bepaald waar het op reageert. De gevoeligheden voor
voedingsmiddelen bleken per kind te verschillen. Een levenslang streng dieet is
dan ook niet nodig, alleen de voeding die een reactie uitlokt, moet worden
vermeden. ...
Red.: Iets dat iedereen met enig gezond verstand kan
bedenken, maar dat bestreden werd omdat het een taboe doorrak: dat een flink
aantal gezondheidsproblemen wordt veroorzaakt door maatschappelijk en
individueel gedrag. Maatschappelijk door de inmenging van talloze kunstmatige
stoffen in voeding, en individueel omdat men je het zelf ook wel kan weten, en
het toch doen dus een kwestie van domheid en eigenwijsheid is:
| |
Dat er een verband bestaat tussen voeding en adhd is al langer
bekend. Zo blijken kleurstoffen en andere aan voedsel toegevoegde
stoffen soms enig effect te hebben op het gedrag, maar ook bij kinderen
zonder adhd. |
En het is nogal een plaag:
| |
Zo'n 5 procent van de kinderen lijdt aan adhd, dat wordt gekenmerkt
door hyperactiviteit en aandachtsproblemen. In Nederland gaat het om
enkele honderdduizenden kinderen. Veel adhd-patiënten slikken medicijnen
tegen hun klachten. |
En de nog blijvende vragen worden ook wel opgelost:
| |
Hoe de voeding het gedrag beïnvloedt, is nog onduidelijk, zegt
Buitelaar. Het kan zijn dat bepaalde voedingsmiddelen effect hebben op
de afgifte van neurotransmitters, van belang voor de signaaloverdracht
tussen zenuwcellen. Onduidelijk is ook waarom eenderde van de kinderen
met adhd niet op het dieet reageert. |
Zo zijn er ongetwijfeld meerdere processen betrokken bij de regulering van
gedrag, dus ook meerdere soorten adhd.
Naar Alg. semantiek, trainingsprogramma
,
Alg. semantiek lijst
, Alg. semantiek overzicht
, of site home
.
|