De Volkskrant, 18-06-2005, column door Marjolijn Februari

Doe af en toe dingen die je niet leuk vindt

In de boekwinkel van de Vrije Universiteit vond ik een boek dat antwoord belooft te geven op de vraag hoe je een man vangt. En als je hem eenmaal hebt gevangen, hoe je hem dan houdt. En hoe je hem ten slotte dwingt uit liefde met je te willen trouwen. En ofschoon ik wel durf te zeggen dat ik dergelijke problemen in mijn persoonlijk leven inmiddels glansrijk heb overwonnen, nam ik het boek toch maar mee. Misschien dat u er iets aan hebt.
    Het boek heet The Rules II en is het vervolg op The Rules I. Een week eerder had ik deze regels voor het huwelijk misschien in de uitverkoop laten liggen, maar ik raakte ge´nteresseerd in zulke omgangsregels toen ik in de krant een gesprek las over huiselijk geweld bij Peruaanse indianen. Pilar Dughi, directeur van de feministische organisatie Movimiento, vertelde
hoe ze Peruaanse mannen probeerde uit te leggen dat ze hun vrouw niet moeten slaan.'Omdat het Quechua, de taal van de Peruaanse indianen, het woord rechten niet kent, beginnen we met het uitleggen van het verschil tussen de begrippen rechten en plichten', zei ze. 'Men is bovendien gericht op de gemeenschap. De rechten van het individu als in de Europese cultuur zijn onbekend.' Dit klonk allemaal verstandig en liberaal.
    Maar hoewel ik ook liever over individuele rechten spreek dan over sociale regels, vond ik het in dit geval toch bizar dat je kennelijk een Europees rechtsbegrip moet introduceren om te zorgen dat indianen hun vrouwen niet slaan. Kon Pilar Dughi niet beter aansluiten bij begrippen die de indianen al wel zelf hanteren:' Zo veranderde ik opeens van een vurig rechtsdenker in een voorzichtig pleitbezorger van deugden en geboden. Misschien, dacht ik, zouden de indianen wel iets zien in The Rules.
    In de wereld van The Rules draait het namelijk niet om liberale rechten en plichten. De auteurs, Ellen Fein en Sherrie Schneider, hebben een mix gemaakt van deugden en zakelijke belangen. Huiselijk geweld is in deze wereld niet verboden omdat het individuele rechten schendt, maar omdat het gewoon niet romantisch is en sociaal inacceptabel. Voor vrouwen bieden de regels verder vooral een cursus playing hard to get: leg je ziel niet bloot tijdens een eerste afspraakje, wees niet te gretig, bak geen brownies aan het begin van een romance. En bel absoluut nooit een man op - laat hem jou maar bellen.
    De regels sturen dus enerzijds aan op een huwelijkscontract met de bijbehorende zakelijke voordelen, anderzijds roepen ze op tot beschaving en sociaal wenselijk gedrag. 'Zeg geen onaardige dingen over zijn kleren', leren The Rules. 'en doe af en toe dingen die je niet leuk vindt, zoals meegaan naar antieke autoshows.' Een Nederlandse recensente in De Telegraaf riep hierop verschrikt uit: 'Hoe triest.' Maar ik weet niet of een relatie er vrolijker van wordt als je wel onaardige dingen zegt over elkaars kleren en nooit dingen doet die je niet leuk vindt. In feite roepen The Rules op lot discretie, empathie en uitgestelde behoeftenbevrediging - dezelfde beschavingsidealen die we terugvinden bij Cicero, Erasmus en Norbert Elias.
    Een aantal jaar geleden zag ik op de televisie een gesprek met de Amerikaanse onderwijzer Ron Clark. Hij had zojuist een boek geschreven, The Essential 55, over de vijfenvijftig regels die hij hanteerde in het klaslokaal. Deze regels waren bedoeld om de kinderen sociale vaardigheden aan te leren: ik herinner me vooral de regels voor het opnemen van de telefoon. Niet 'huhhh?' roepen, zoals de kinderen waren gewend, maar je naam noemen en op normale toon converseren. In een interview met de National Education Association legde Clark uit waarom kinderen zo dol bleken te zijn op zijn vijfenvijftig strenge regels.
    'Ik denk dat ouders en leraren soms te veel van kinderen verwachten. Ze bevelen de kinderen zich te gedragen en dan is vervolgens iedereen geschokt als ze zich niet gedragen. Ik heb ontdekt dat kinderen eerder zullen doen wat je vraagt als je de tijd neemt uit te leggen wat het precies is dat je vraagt. Zomaar verwachten dat leerlingen wel weten hoe ze zich in alle omstandigheden moeten gedragen is niet erg realistisch als de kinderen het gewenste gedrag nooit hebben geleerd en geoefend.'
    Zo bezien schuilt er veel vriendelijkheid achter regels. En dat is waarschijnlijk ook wat pedagoge Marjam Djajadiningrat bedoelt als ze deze dagen in het universiteitstijdschrift Illuster opmerkt: 'Veel opvoedingsproblemen hebben met hetzelfde te maken: ouders stellen hun kinderen geen grenzen. Ik zie dan ook veel kinderen die niet luisteren, dat probleem is een jaar of tien geleden ontstaan.' Het tijdschrift kopt hierboven: 'Ouders durven niet meer streng te zijn' - maar met Ron Clark zou je kunnen zeggen dat ouders juist veel te streng zijn geworden.
    Erg hŔ, wat een reactionair stukje opeens over huwelijk en onderwijs, over gedragsregels en het opvoeden van indianen. Zou ik soms binnen een week conservatief zijn geworden? Nee, ik geloof het niet. Voor mij past het vooral bij een liberaal ontplooiingsideaal en sociaal beschavingsideaal om af en toe voor regels te pleiten. Maar u? Waarom zou u zich ervoor interesseren?
    In The Rules beantwoorden Sein en Schneider de vraag wat homoseksuele combinaties aan moeten met hun boek. Wie van de twee moet The Rules volgen? Simpel, zeggen Schneider en Sein, degene die het boek heeft gekocht is typisch degeen voor wie The Rules gelden. En precies deze zelf-diagnostiek kunt u nu ook toepassen op uzelf. Want u had het sportkatern kunnen lezen of de beursberichten, maar u leest liever over recht en moraal. over wereld en samenleving. Dat zegt mij genoeg.


Terug naar Rijnlands onderwijsbeleid, inhoud, bron  , Filosofie lijst , Algemeen, overzicht  , of naar site home .
 

[an error occurred while processing this directive]