De Volkskrant, 21-03-2016, door Stephan Huijboom, filosoof. Hij studeerde af aan de Universiteit van Antwerpen op de betekenis van integratie. .2009

De machtsstrijd om het Nederlanderschap begint

Het onvermogen om Nederlanders met een 'andere cultuur' als Nederlanders te zien, is een machtsgebonden perceptiekwestie.

Tussentitel: Ook een 'acceptatiedebat' is hard nodig in Nederland

De aanval van Hans Werdmölder (O&D, 17 maart) op Willem Schinkel rammelt aan alle kanten. Zijn stuk bevat feitelijke onjuistheden, foutieve vooronderstellingen en denkfouten. Werdmölder blijft geloven dat er een 'cultureel integratieprobleem' bestaat.

Hij stelt: 'Schinkel houdt niet van definities.' Schinkels punt is echter dat er vragen gesteld mogen worden bij definities als 'allochtoon' of 'Marokkaan'. Waarom zou men in Nederland geboren, getogen en geschoolde jongens en meisjes, wier ouders bovendien in toenemende mate in Nederland zijn geboren, als 'Marokkaan' willen definiëren? Dat is géén neutrale definitie. Hier is niets minder dan een fundamentele strijd over het Nederlanderschap aan de gang. Er bestaat geen 'multiculturalisme' in Nederland, maar 'de Nederlandse cultuur' is wél in objectieve zin pluriformer geworden de afgelopen 45 jaar. Wie dat ontkent, staat zelf juist ver af van de empirische werkelijkheid.

Het gaat in deze publieke discussie uiteindelijk om de vraag of Nederlanders die 'allochtoon' genoemd worden, ooit als onderdeel gezien kunnen worden van 'de Nederlandse cultuur'. Kan dat nu, over vijftig jaar, over 150 jaar, of nooit? Bovendien: wie bepaalt dat? Nederlanders die zichzelf 'autochtoon' noemen? Maar daar ging deze discussie nu juist om; wie zijn dat? Het gaat hier om een machtsgebonden perceptiekwestie. Overigens wordt iemand volgens de officiële definities een 'autochtoon' genoemd indien zijn of haar ouders in Nederland geboren zijn. Er bestaan dus steeds meer Nederlanders die 'allochtoon' genoemd worden maar dat volgens de officiële definitie niet zijn.

De ridiculiserende opmerking van Werdmölder, dat het er op lijkt dat Schinkel 'nooit empirisch onderzoek heeft verricht', is hoe dan ook een foutieve vooronderstelling. Werdmölder heeft blijkbaar nooit van een discoursanalyse gehoord, waarin feitelijke, empirisch bestaande uitspraken in bijvoorbeeld onderzoeksbladen of kranten onderzocht worden op (in)consistenties en (dis)continuïteiten. Dat vinden sommige wetenschappers niet leuk, omdat hun eigen werk onderzocht wordt op problematische aannames. Die aannames zijn echter wel een empirisch bestaand voorwerp van onderzoek. Werdmölders uitspraken bestaan immers?

Soms is zelfs sprake van cognitieve dissonantie bij wetenschappers; het zijn net mensen. Sommigen hebben hun hele leven in een bepaald soort onderzoek gestopt dat bij nadere analyse onhoudbare vooronderstellingen bevat. In plaats van de discussie over die aannames aan te gaan, zetten ze hun hakken in het zand en gaan ze harder roepen om hun gelijk te halen.

Werdmölder maakt zich zorgen om een gebrek aan een 'wij-gevoel', maar vergeet te melden dat dit alles te maken heeft met de wijdverbreide ideologie die liberalisme heet. Onder Nederlanders die 'allochtoon' genoemd worden, is het wij-gevoel veelal sterk. En aangezien ook Nederlanders die 'allochtoon' genoemd worden onderdeel uitmaken van de samenleving, kunnen migranten juist in een relatief hecht gemeenschapsverband terechtkomen. Of de zogenaamde 'afstand tot de samenleving/Nederlanders' groot dan wel klein zou zijn, heeft alles te maken met hoe je die samenleving/Nederlanders definieert. Dáár zou de publieke discussie over moeten gaan.

Het mag vooralsnog niet baten, want Werdmölder en consorten zien slechts 'etnisch-culturele segregatie' door hun culturalistisch gekleurde bril. Hun onvermogen om Nederlanders met een zogenaamd 'andere cultuur' te zien voor wat ze allang zijn - Nederlanders - leidt af van structureel, onbewust racisme op de arbeidsmarkt en van de grote sociaal-economische ongelijkheid in Nederland. Stel je voor dat racisme via een groot overheidsproject wordt aangepakt: hoe 'ideologisch'! Stel je voor dat enorme sociaal-economische (vermogens)ongelijkheid in Nederland ter discussie wordt gesteld op grond van het basale feit dat sociale mobiliteit hierdoor ernstig wordt geblokkeerd. Onderzoek naar problematische, empirisch bestaande vooronderstellingen van andere wetenschappers blijft nuttig, praktisch en onmisbaar wetenschappelijk werk.

Red:  

Terug naar Filosofie lijst , of naar site home .
 

[an error occurred while processing this directive]