De Volkskrant, 27-06-2012, door Hans Schnitzler, filosoof .2010

Breivik is onze eigen Bin Laden

Tussentitel: De productie van menselijk afval is in volle gang - hier en in het Oosten

Wie als een kogel het slagveld intrekt, heeft een geschut nodig waarmee hij wordt afgevuurd. Het proces tegen Anders Breivik, dat afgelopen vrijdag de laatste zittingsdag beleefde, draaide feitelijk om de vraag waar het ontstekingsmechanisme zit waarmee het projectiel Breivik dood en verderf kon zaaien. Belandt deze massamoordenaar op 24 augustus in het gesticht, dan zal hij de annalen ingaan als een verdwaalde kogel; een eenzame wolf met kortsluiting in de kop, het zoveelste ge´soleerde geval van een in het rond schietende schizofreen waarmee het Westen bij tijd en wijle wordt geconfronteerd. Dit keer was het geen winkelcentrum of school, maar een eiland waar het opzichzelfstaande geval huishield.

Wordt Breivik toerekeningsvatbaar verklaard, dan moet zijn wandaad als terreurdaad worden begrepen. In dat geval komt de vraag naar Breiviks ontstekingsbron weer in beeld. Met een half oog op zijn 1.500 pagina's tellende manifest, mag men zich dan wederom de vraag stellen in hoeverre deze Noorse haat- en moordmachine het westerse equivalent is van de islamitische terrorist.

Over het algemeen loopt men niet warm voor deze suggestie. Spree shootings zoals op Ut°ya, worden zelden tot nooit als terreurdaden aangemerkt. Altijd gaat het om ge´soleerde gekken die geen aansluiting vonden. Dat er steeds meer van zulke opzichzelfstaande gevallen voorkomen, heeft nog weinigen tot de overweging gebracht dat er mogelijkerwijs een patroon in zit.

Wat een onzin, riposteert de apologeet van de islam-is-gelijk-aan-terreur-these. In het Midden-Oosten zijn schietgrage jongemannen dagelijkse kost; bij ons hoge uitzondering. Bovendien beschikken de islamitische terroristen over een goed functionerende backoffice, die niet alleen de administratie regelt maar ook de geloofsbrieven overhandigt. De westerse amokmaker is een totaal ge´soleerde eenling en elke vergelijking gaat mank.

Dat laatste valt echter te bezien. Zo is de gedachte dat de (moslim)terrorist noodzakelijkerwijs ontspringt aan de geperverteerde waarden van zijn cultuur, aan het wankelen gebracht door de socioloog Gunnar Heinsohn. Hij heeft gewezen op het probleem van de youth bulge, het jongerenoverschot waaronder het Midden-Oosten zwicht. Zodra het vitale deel van een bevolking onevenredig groot is, blijkt dat hÚt ingrediŰnt te zijn voor geweld en terreur. Waar en wanneer dan ook. Het zet de overtolligen niet alleen tot reislust en revolutie aan, maar maakt hen ook vatbaarder voor de zelfvernietigende vlucht naar voren. Bij ons ligt de demografische tijdbom bij de ouderen, en die zijn nu eenmaal minder snel geneigd zichzelf en anderen al rondschietend de dood in te jagen.

Onze eenzame wolf is het afvalproduct van de meritocratische ratrace. Bovendien leeft hij in een biotoop waar schaarste aan zingeving heerst, het zelfredzame individu is er de norm. Het klimaat wordt er beheerst door depressies, hyperactiviteit, dwangmatig consumptiegedrag en oververhitte ego's. Dit is de omgeving waarin het roedelloze dier rondzwerft, hongerig naar erkenning en aandacht en voortgedreven door een gevoel van vernedering en uitsluiting. Hij zoekt genoegdoening, maar is volledig op zichzelf teruggeworpen. Heeft hij een bezielend verhaal of een organisatie nodig om in blinde razernij te ontbranden? Welnee. Een onbeantwoorde liefde, een onwelgevallige leraar of een jonge socialist op zomerkamp voldoet. Voor hem is er geen Pakistaanse madrassa voorhanden, maar wel de anonieme krochten van het internet om zich terug te trekken en op te laden voor zijn geweldsuitbarsting. Een parallelle werkelijkheid die hem, net als zijn lotgenoot van de koran-school, het laatste restje realiteitszin ontneemt zo noodzakelijk voor de sprong in het duister. Daar wachten hem overigens geen 72 maagden als beloning, maar het paradijs van de postume media-aandacht.

De productie van menselijk afval is in volle gang - hier en in het Oosten - en uit het leger der ontgoochelden staat altijd wel iemand op die zich met ÚÚn sublieme daad wil laten gelden. De lone wolf uit het Westen en de terrorist uit het Oosten vinden elkaar in hun gekrenkte trots en in hun behoefte de vernedering te vergelden. De amokmakers komen uit verschillende kraamkamers voort, zeker, maar dat betekent niet dat onze vergeldingszwangere jongeren als cultuurgenetische afwijkingen beschouwd kunnen worden.

Breivik onderscheidde zich van andere eenzame wolven door het geduld waarmee hij zijn aanslag voorbereidde en door het spectaculaire karakter van zijn daad. Dat maakt hem tot de Bin Laden onder de lone wolves.



IRP:   

 


Naar Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]