De Volkskrant, 26-10-2015, door Patrick van IJzendoorn 11 mei 2008

Postuum | Lisa Anne Jardine (1944 - 2015)

Dame die Lage Landen een ode bracht

Zondag overleed de historica die de sterk onderlinge beïnvloeding van Engeland en de Zeven Verenigde Nederlanden aan het licht bracht.


Tussentitel: Vanuit Londen kwam je eerder in Amsterdam dan in Noord-Engeland

De Engelsen hebben van oudsher weinig moeite met buitenlandse overnames, of het nu gaat om spoorwegen, chocoladefabrieken of stukken grondgebied - zoals Greenwich, dat in de 10de eeuw werd verkocht aan de monniken van Gent. Het toppunt van de gastvrijheid vond plaats in 1688 toen stadhouder Willem III van Oranje met 500 schepen en 20 duizend soldaten aanmeerde in Torbay, om van daaruit naar Londen te trekken, waar hij samen met zijn Engelse echtgenote Maria II plaatsnam op de troon.

In Engeland staat dit bekend als de Roemrijke Omwenteling, maar zeven jaar geleden opende de zondag op 71-jarige leeftijd overleden historicus Lisa Anne Jardine de ogen van haar landgenoten. Het was niets meer of minder dan de grootste invasie sinds die van Willem de Veroveraar in 1066.

In haar boek Going Dutch: how England Plundered Holland's Glory (vertaald als Gedeelde weelde, Arbeiderspers) probeerde Jardine antwoord te geven op de vraag waarom de eilandbewoners de nieuwe koning klakkeloos accepteerden.

Zeker vanuit Nederlands perspectief is dit het hoogtepunt uit het rijke oeuvre van Jardine, die op 12 april 1944 werd geboren in Oxford. Ze stamde uit een artistiek-intellectueel geslacht. Haar Pools-joodse vader Jacob Bronowski verwierf bekendheid als presentator van de BBC-serie The Ascent of Man en haar moeder Rita Coblentz was beeldhouwster. Na de bes­te meisjesschool van het land te hebben bezocht, studeerde Lisa wiskunde en literatuur in Cambridge. Ze groeide uit tot een exotische verschijning op het eiland: een publieke intellectueel.

Verbonden aan het Queen Mary College schreef ze boeken over William Shakespeare, Francis Bacon, Erasmus, Christopher Wren, Grayson Perry en vrouwen binnen de Labour Partij. Het meest besproken boek van deze Renaissance-vrouw zou echter gaan over de culturele, economische en politieke banden tussen de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en Engeland. Beide handelsnaties koesterden een hechte band. Het was indertijd makkelijker om van Londen naar Amsterdam te reizen dan van Londen naar Noord-Engeland.

De Engelsen bewonderden de schilderkunst, de burgerlijke cultuur en de doelmatigheid in de Lage Landen. Op hun beurt keken de Hollanders, zeker de gegoede burgerij, met bewondering naar de Engelse elegantie, het koningshuis en het landschap, alsmede de obsessie met tuinieren. Op weg naar Londen genoot Willem III van de prachtige tuinen van Wilton House nabij Salisbury. Ironisch genoeg waren deze tuinen een halve eeuw eerder ontworpen door de Vlaming Isaac de Caus.

Dat raakte de kern van Jardines these, namelijk dat Willem als gast werd onthaald omdat het eiland al was verhollandst. Hollandse ingenieurs hadden delen van East Anglia drooggemaakt, Hollandse investeerders financierden de Bank of England en Anthony van Dyck portretteerde Engelse koningen. In Engelse huiskamers hingen staartklokken, in keukenmandjes lagen koolrapen en gemopperd werd er over accijnsheffingen - allemaal Hollandse import. De invasie was de bekroning en vormde de basis voor het Britse wereldrijk.

Haar boek werd met gejubel ontvangen. 'Ze heeft geen boek geschreven,' concludeerde historisch auteur Adam Nicolson bijvoorbeeld, 'ze heeft een onderwerp uitgevonden.'

Going Dutch zou ze ook zelf in praktijk brengen. Jardine werd gastdocent bij the Netherlands Institute for Advanced Study, doceerde aan de Rijksuniversiteit Leiden en overzag twee jaar geleden de tentoonstelling over Constantijn en Christiaan Huygens in de Grote Kerk van Den Haag. Koken en converseren waren haar hobby's. Ze laat haar man John Hare, een architect en drie kinderen achter.


Web:
Britse intellectueel die boeken over Nederland schreef

TT:
De Engelsen bewonderden de schilderkunst, de burgerlijke cultuur en de doelmatigheid in de Lage Landen
Ze heeft geen boek geschreven, ze heeft een onderwerp uitgevonden
— historisch auteur Adam Nicolson


Naar Allochtonen knuffelen  , Allochtonen lijst  , Allochtonen overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]