 |
|
VARA TV Magazine, nr. 11-2006, door Hanneke Groenteman I love Oprah! Tussentitel: 'Gek word je van het publiek dat als gehypnotiseerde konijnen naar Oprah kijkt' Het is haat of liefde tussen Oprah en haar kijkers - of een mengeling van die twee. Mediafenomeen Oprah Winfrey verklaard. Het is heus niet makkelijk om Oprah Winfrey te bewonderen. Ik bedoel, niemand kijkt op je neer als je zegt dat Nelson Mandela een GOED MENS is. Natuurlijk, makkelijk zat, Mandela is unaniem heilig verklaard. En terecht. Maar wat als je je hart een beetje verpand hebt aan Oprah... Ik citeer een paar Oprah-haters: ze is oppervlakkig, hysterisch, commercieel, geslepen zakenvrouw, sentimenteel, schatrijk-dus-makkelijk-praten, benepen, egomaniakaal, zóóó Amerikaans! Allemaal een beetje waar. Maar volgens Oprah-lovers is ze taboedoorbrekend, voor Amerikaanse begrippen progressief, laat ze inensen in hun waarde, is ze geïnteresseerd in haar gasten, zet ze Amerikanen aan het lezen, bewegen, nadenken, is ze kritisch, een vakvrouw, slimme zakenvrouw, deelt ze haar levenservaring met het publiek, is ze emanciperend voor zowel blanke als zwarte vrouwen, heeft ze zelfspot en humor, kortom, Oprah is een TOPVROUW. Beide opsommingen komen van tientallen e-mails die ik kreeg na een korte vraag op mijn weblog: wat vinden jullie van Oprah? De bonte verscheidenheid aan reacties geeft precies de verwarring rond Oprah weer die je hebt als kritische, licht-snobistische tv-kijker (lid van de VPRO en kijkend naar Big Brother Hotel, zo één). Er zijn weinig sterren van Oprah's kaliber die ogenschijnlijk zó dichtbij hun publiek komen via de tv, maar in feite zo onbereikbaar ver weg zijn. Zij snapt het medium als geen ander. Ik weet niet meer wanneer ik haar voor het eerst op de televisie zag. Het zal zo rond 1988 geweest zijn. Ze had toen al de top bereikt in media land, de vleesgeworden American Dream. Alles is mogelijk als je maar je best doet! Ik herinner me haar als een mollige zwarte vrouw met kroeshaar, niet knap, wel grappig. Monsterlijk gekleed. Grote turkooizen of lila jurkachtige lappen. Ze is geboren in Mississippi, in een modaal zwart gezin. Ze is in haar jeugd meerdere malen seksueel misbruikt door familieleden, kreeg als tiener een kind dat na de ge boorte stierf. Haar vader gaf haar een straffe opvoeding toen ze - na dreigend afglijden, omdat grootmoeder en moeder verzaakten in de opvoeding - bij hem introk. Aan hem had ze te danken dat ze iets van haar leven ging maken, zou ze altijd zeggen. Keihard werken en brandende ambitie brachten haar langzaam maar zeker aan de top. En, najaren zoeken en groeien is ze erin geslaagd om haar persoonlijke leven, voor zover ze het prijs wil geven, tot inzet en inspiratie van haar werk te maken. Van de talkshows, en van de nevenactiviteiten, die haar tot goeroe en miljardair hebben gemaakt. Zodat haar mes aan meerdere kanten snijdt. En waarom ook niet? Wat is er tegen om de invloedrijkste vrouw van de VS te zijn, als wat je met die invloed doet, deugt? Ze doorbreekt taboes die in Amerika als huizen overeind staan: homoseksualiteit, incest, seksueel misbruik, drugsgebruik, de oorlog in Irak, prostitutie. Ze emancipeert op niet-bedreigende manier vrouwen, zwarten, homo's, ex-delinquenten, misbruikte kinderen. Het lukt haar om, met Oprah's book club, Amerika aan het lezen te krijgen. De vrouwen althans. Ze stimuleert met haar Angels Network (de grootste particuliere liefdadigheidsinstelling van de VS) bekommernis om minder bedeelden. De keerzijde van dit alles is dat ze een wijwatervat vol christelijke normen en waarden is, dat ze dweept met God, met bijzondere kinderen en met Bekende Amerikanen (waarbij ze haar kritische vermogens totaal verliest), en dat een deel van haar shows pure commercials zijn voor sponsors: ondergoed, mode, meubilair, makeup-artikelen, keukengerei, een nieuw soort botox, kado's, babykleding et cetera. Niet om aan te zien. Ook de programma's waarbij 'deskundigen' een uur lang over de ruggen van een paar 'slachtoffers' hun boeken mogen aanprijzen zijn verschrikkelijk. Om maar te zwijgen van de griezelige dokters die uitleggen hoe je ervan binnen uitziet als je rookt of te veel eet. Gek word je van het gekrijs en gegil als ze opkomt, van het publiek dat als gehypnotiseerde konijnen naar Oprah zit te staren, van de walm van hysterie die om haar heen hangt. Des te bewonderenswaardiger is het hoe ze op dit alles reageert: als haar grappige, genietende, uitgekookte en toch een beetje relativerende zelf. Ik ken niemand, helemaal niemand die dit tv-werk doet en die zó meesterlijk acteert dat ze zichzelf is, dat ze zich volkomen bloot geeft, dat ze voor haar miljoenenpubliek geen geheimen heeft en dat ze maar één missie in het leven heeft: de wereld verbeteren, en beginnen bij zichzelf. Als dit allemaal enigszins cynisch klinkt, weet dan dat ik hoor tot de grootste Oprah-bewonderaars, dat ik menig traantje heb weggepinkt en dat ik voor al haar 'missers' een hand over mijn grote hart strijk. Liefde is blind. Red.: Dit artikel levert twee belangrijke inzichten: in Oprah Winfrey, en in Hanneke Groenteman - de laatste kunnen we ook beschouwen als een archetypisch lid van de intellectuele alfa-elite. Van Oprah leren we twee kanten, maar niet een derde, namelijk haar rol als doorgeefluik van psychologische inzichten aan het algemene publiek. Van Hanneke Groenteman, ook een televisie-presentatrice, leren we dat ze herkent dat Oprah verschillende aspecten van haar werk ontzettend goed doet. Maar ook dat ze denkt dat ze emotioneel onoprecht is. De hoofdredacteur van het IRP doet geen claim op bijzondere diepgang in de detectie van dit soort zaken, maar heeft geen enkele aanwijzing daarvoor gezien. Voorlopig moeten we dus maar aannemen dat deze omschrijving een projectie is van Groenteman, een enigszins narcistische persoonlijkheid, blijkende uit interviews met haarzelf. Deze waardering voor Oprah vanuit politiek-correcte- en alfa-kringen dateert van het laatste jaar, of twee. Onder een ander voorbeeld van de nieuwe tijd dienaangaande: De Volkskrant, 28-06-2006, televisierubriek door Wim de Jong (volledig artikel hier  )Emo-tv ... In Oprah (RTL4) dinsdagmiddag de apotheose van een door haar uitgeschreven wedstrijd onder highschool-leerlingen. Vijftigduizend scholieren in de VS gaven gehoor aan Winfreys verzoek een opstel te schrijven over de reikwijdte en de blijvende betekenis van Eli Wiesels boek Night, waarin hij zijn ervaringen in Auschwitz te boek stelde. Uit de inzenders werden vijftig winnaars gekozen die gisteren allen, mét de Nobelprijswinnaar zelf, te gast waren in de talkshow. Schitterende uitzending. Jongeren over hun betrokkenheid bij de samenleving en hun inzet daarvoor. En emo-tv in zijn heftigste vorm, doordat twee in de VS wonende Rwandese ‘wees’-meisjes na twaalf jaar weer werden herenigd met de overige leden van hun doodgewaande gezin. Oprah gaf 500.000 dollar weg aan studiebeurzen voor de winnaars van de opstelwedstrijd; wat doet Hilversum voor de maatschappij en voor ons? Red.: Meer besprekingen van Oprah programma's hier  .Naar Oprah 
, Literatuur home
, of site home
 . |
|
|