De Volkskrant, 16-08-2015, column door Renť Cuperus, cultuurhistoricus 10 aug.2014

De Nieuwe Onoverzichtelijkheid

Tussentitel: Waar blijft de cavalerie van Plsterk en Van der Steur in crimineel Brabant?

Vorige week had tv-programma Buitenhof een groepsinterview met jonge schrijvers. Vier jonge romanciers over maatschappelijk engagement. Eťn opmerking bleef me speciaal bij. Ik geloof dat het Philip Huff was die zei dat zijn generatie zoveel moeite heeft om betekenis te verlenen aan hun leven. 'Dat is ingewikkeld als je opgroeit in een cultuur van 'alles moet leuk zijn'. En lastig omdat er geen zuilen meer zijn, geen geloof en geen duidelijke politieke overtuigingen die het verhaal als het ware voor je invullen. Dan is het best wel moeilijk om te bepalen waar je staat, waar je jezelf moet plaatsen'.

Dat is een interessante observatie over de onbestemdheid en onbepaaldheid die veel mensen tegenwoordig ervaren. OriŽntatie-onzekerheid bij grote welvaart en enorme individuele vrijheid. Helaas - en dan verklap ik geen groot geheim - is dat gevoel van onbestemde richtingloosheid niet exclusief voor de jongste generaties. Ook veertigers, vijftigers en zestigers lijden aan de Nieuwe Onoverzichtelijkheid, zoals Duitsers de huidige tijdgeest omschrijven. Onze wereld is in heftige beroering. De relatieve stabiliteit en continuÔteit van de naoorlogse decennia zijn verdampt. Die kantelende wereld biedt een spectaculair en spannend uitzicht op vernieuwing en verandering, maar onderhuids, in onze botten, voelen we dat deze tijd ook onheilszwanger is.

Vorige week sprak ik met een klein gezelschap op Clingendael, instituut voor internationale betrekkingen, met de topambtenaar 'Europa' van het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken. Vers ingevlogen vanuit Parijs, vertelde hij wat de aankomende Europese Raad van regeringsleiders in juni zo'n beetje op de agenda heeft liggen. Daar werd je niet blij van. Wat een waslijst aan nieuwe conflicten.

Op de Europese Raad zal men zich eerst buigen over de onveiligheidssituatie aan Europa's oostgrens (OekraÔne en het imperiaal revanchisme van Poetin) en de zuidoostgrens (SyriŽ, Irak, IS). De regeringsleiders zullen zich dan bezighouden met het acute vluchtelingenprobleem in de Middellandse Zee, en met de binnenlandse dreiging van jihadistisch terrorisme. Ook zullen Merkel & co. besluiten nemen over een nieuwe besturing van de eurozone, inclusief de Griekse Grexit, en spreken over de dreiging van een Brexit. Hoe complex en conflictrijk wil je het hebben?

Deze agenda verraadt een totale overbelasting van de hedendaagse politieke leiders. Met veel minder vanzelfsprekend democratisch draagvlak, moeten zij regeren en reageren in een wereld die steeds onvoorspelbaarder wordt. De nieuwe overzichtelijkheid kent geen grens tussen binnen- en buitenland.




Geen toonbeeld van zelfverzekerdheid






Het viel op Clingendael te merken. De Franse topambtenaar - zo'n man die achter de schermen Europa feitelijk bestuurt -, bleek geen toonbeeld van zelfverzekerdheid. Je begon je af te vragen of men in de Europese hoofdsteden de hoofd- en bijzaken nog wel uit elkaar kan houden. Hoe verantwoord is het bijvoorbeeld dat de grote landen van Europa zoveel van hun politieke energie opbranden aan het nietige Griekenland, daar waar men zich - high politics - beter op Amerika, Rusland of China zou kunnen richten?

De situatie van Nieuwe Onoverzichtelijkheid stelt specifieke eisen aan hedendaagse politiek. In de media barst het van onheilspellende berichten en verontrustende trends. Vaak uitvergroot en opgeblazen in schrille zwart/wit-kleuren. Toch beuken ze in op het maatschappelijk humeur. Wat moet de burger bijvoorbeeld denken van de berichten over 'Narcostaat Brabant'? In de gemoedelijke provincie-idylle van Guus Meeuwis blijkt de drugsmaffia de dienst uit te maken, burgemeesters te terroriseren en de rechtstaat te ondermijnen. En wat moet de burger aan met Amsterdam dat zich steeds meer als 'het Palermo van het Noorden' op de toeristenkaart zet, met al zijn afrekeningen in het criminele circuit?

Het kan aan mij liggen, maar ik vind het huidige kabinet - met premier Rutte voorop - veel te stil en afzijdig bij dit soort maatschappij-ontwrichtende ontwikkelingen.

Waar blijft de cavalerie van Plasterk en Van der Steur in Brabant? In Den Haag vereenzelvigt men politiek met het beheer der overheidsfinanciŽn en het managen van complexe beleidssystemen, als de zorg of de sociale zekerheid. Maar in de wereld van Nieuwe Onoverzichtelijkheid en permanente mediahyperbolen schiet die zelfdefinitie van politiek ernstig tekort. Burgers willen serieus genomen worden in hun zorgen en bezorgdheden. Dat schreeuwt om politiek openhartige politici zonder politieke praatjes.


Web:
Onze wereld is in heftige beroering
TT:
Ik geloof dat het Philip Huff was die zei dat zijn generatie zoveel moeite heeft om betekenis te verlenen aan hun leven. 
Ook veertigers, vijftigers en zestigers lijden aan de Nieuwe Onoverzichtelijkheid
Hoe verantwoord is het bijvoorbeeld dat de grote landen van Europa zoveel van hun politieke energie opbranden aan het nietige Griekenland, daar waar men zich - high politics - beter op Amerika, Rusland of China zou kunnen richten?




Naar Methodologie , Psychologie overzicht  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]