De Volkskrant, 27-04-2016, column door Toine Heijmans .2012

Kernkoppen

De Koude Oorlog keert terug, en nu wat ingewikkelder.


Tussentitel: Alles wat mijn jeugd kleurde, keert in dezelfde termen terug: 'de Russen' vooral, nu dichterbij dan ooit

Wie denkt dat er in Landhorst niets te beleven is, heeft het Koude Oorlog Herinneringspark over het hoofd gezien. Het ligt aan een geheim weggetje achter hekken met prikkeldraad in het Land van Cuijk, dat net wakker wordt uit de winterslaap. De beuken en berken krijgen er hun camouflagekleuren terug, de akkers beginnen te ruiken - het is een leeg en vrij voorspelbaar land met varkensboerderijen en liniaalrechte wegen, aan elkaar gesoldeerd met rotondes, omzoomd door bomen van gelijke hoogte.

Achter die hekken dertien legergroene loodsen, in het geniep gebouwd voor de oorlog die nooit kwam maar er toch altijd was. Honderd mobilisatiecomplexen had Nederland, klaar voor een inval van 'de Russen' - toen besloten werd dat de Koude Oorlog voorbij was en de Russen ook maar gewoon mensen bleken, zijn de meeste complexen verkocht of 'teruggegeven aan de natuur'. Tanks om in die loodsen te stallen zijn er ook niet meer.

Het terrein in Landhorst is sinds een halfjaar een museum; je kunt er een wandeling maken langs alle hoogtepunten van die goeie ouwe Kouwe Oorlog. In Teuge moet ook een Koude Oorlogmuseum komen, een 'kwaliteitsmuseum voor de liefhebber'. In Amerongen wil de Stichting Koude Oorlog eveneens een museum beginnen 'met de nadruk op het militaire aspect'. Atoomschuilkelders zijn weer de specialiteit van de Stichting Cultureel Erfgoed Koude Oorlog: daar kun je nostalgisch afdalen naar de tijd van de wapenwedloop.

De Koude Oorlog, bijgezet in de vitrinekast van de geschiedenis.

Met Erik Jansen van het Regionaal Bureau voor Toerisme Land van Cuijk wandel ik langs de loodsen in het beukenbos, met elkaar verbonden door een slingerweg. Twee zijn toegankelijk. Het Land van Cuijk is 'het mooiste onontdekte gebied van Nederland', zegt Erik, en daarom brengen ze het aan de man als 'oorlogsland'. Dat is een interessant toeristisch thema. 'Nergens is zo veel gevochten als hier', zegt Erik: het oorlogsmuseum in Overloon krijgt elk jaar meer bezoekers. Dan mag je de Koude Oorlog niet overslaan.

In loods 6 treffen we de wapenwedloop. Twee echte raketten tegenover elkaar, een Amerikaan en een Rus, de angst van al die jaren samengebracht in één ruimte. De raketten zijn slank als asperges en kleiner dan ik me als kind had voorgesteld - toen toonde het Journaal elke avond de stand van het aantallen kernkoppen op een blauwrode kaart, de wereld vertrouwd opgedeeld in NAVO en Warschaupact. Het Russische type, een S-75, is trouwens nog steeds operationeel, staat erbij.

En dan scheurt ineens de lucht boven Landhorst open: straaljagers van de luchtmachtbasis in Volkel. Dat is vlakbij. Daar liggen nog steeds kernwapens, klaar voor gebruik, al mag eigenlijk niemand dat weten. Er wordt ook nauwelijks meer tegen gedemonstreerd.

'Wereldwijd zijn kernwapens nooit weg geweest, we hebben er alleen niet naar gekeken', vertelde de jonge promovendus Elmer Hellendoorn zaterdag in de krant. 'We zagen het niet meer omdat onze kennis die we tijdens de Koude Oorlog hadden langzaam overboord is gezet.' Ik las het interview twee keer. Het gaat over 'minikernkoppen' en 'counter force-doelen' - de taal van toen, dichtbij. 'Wij kijken als konijnen in de koplampen op het moment dat er een Russisch nucleair dreigement komt.'

Net nu we hem in een museum zetten, is het weer koude oorlog. Met kernkoppen en al. Alles wat mijn jeugd kleurde, keert in dezelfde termen terug: 'de Russen' vooral, nu dichterbij dan ooit want er staat geen ijzeren gordijn meer tussen. Het was een eenvoudige tijd toen, met twee kampen; we plakten gele stickers tegen de neutronenbom op de auto en we demonstreerden tegen kernraketten, mijn broertje had een spandoekje mee met 'ook geen kleine bommetjes'.

Boven ons opnieuw dat gedonder van stijgende en dalende jachtvliegtuigen: Volkel in vol bedrijf.

In loods 13 is het licht aan. De loods is volgestouwd met oude bommen en granaten en ergens daartussenin beweegt Joop Dijkman, beheerder van het museumterrein en eigenaar van een bedrijf dat trainingen geeft in het onschadelijk maken van explosieven. Joop is verzamelaar en kent de Koude Oorlog goed, hij kwam veel in het Warschaupact. 'Toen zag ik geen gevaar', zegt hij, 'nu wel.'



En hij vertelt over 'de Russen', die 'miljarden' investeren in wapens, 'op één kernonderzeeër zitten twaalf grote jongens met kernkoppen', 'Poetin is veel slimmer', 'je zet één zo'n bootje aan de kust en de boel is foetsie'. Kortom: 'De Derde Wereldoorlog is nabij.'

Dat valt te bezien, maar dit blijft hetzelfde: de angst dat de koude oorlog een warme wordt.


Web:
Angst dat de koude oorlog een warme wordt
TT:
Een wandeling langs alle hoogtepunten van die goeie ouwe Kouwe Oorlog
We plakten gele stickers tegen de neutronenbom op de auto




 

Naar Cultuur, gelijkheid , Albanese cultuur , Sociologie lijst , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]