De Volkskrant, 11-11-2010, column door Marcel van Dam, socioloog. .2008

Schijn en wezen

Tussentitel: Vroeger was politiek voor 30 procent schijn, nu voor 70 procent

Alle beleid heeft gewenste en ongewenste gevolgen. Daar moest ik aan denken toen de Volkskrant afgelopen zaterdag opende met een bijna euforisch artikel over de daadkracht van het kabinet-Rutte in zijn eerste week. Idealiter zouden de gewenste gevolgen de ongewenste moeten overtreffen. Helaas blijven de ongewenste gevolgen vaak onderbelicht of ze zijn nog niet bekend. Neem het lijstje van de beslissingen die al in de eerste week werden genomen.

1. Het rookverbod in kleine cafés: opgeheven. Gewenst gevolg: blijdschap bij de rokende stamgasten van de kleine kroeg die, zo hoopt Rutte, zich vertaalt in positieve borrelpraat. Ongewenst gevolg: verhuizing van nicotineverslaafde klanten van grotere cafés met een rookverbod naar de kleine kroeg waar dat is opgeheven en, belangrijker, meer mensen die vroegtijdig aan kanker of een andere aan roken gerelateerde ziekte sterven.

2. De opslag van CO2 in Barendrecht: afgeblazen. Met als argument: er was geen draagvlak. Gewenst gevolg: vreugde bij de kiezers in Barendrecht. Ongewenst gevolg: bewoners van gebieden waar CO2 gevaarloos kan worden opgeslagen weten nu hoe ze dat kunnen voorkomen. Een methode om CO2-vervuiling te voorkomen, dreigt onbruikbaar te worden.

3. Bonnenquota voor agenten: afgeschaft. Gewenst gevolg: vreugde bij iedereen die denkt dat hij minder bekeuringen krijgt. Ongewenst gevolg: het aantal bekeuringen neemt niet af en boetes worden zelfs hoger. Het totaalbedrag dat via bekeuringen binnen moet komen, is namelijk niet verlaagd. Koekje van eigen deeg.

4. Het Nationaal Historisch Museum: dikke streep erdoor. Gewenst gevolg: kiezers die kunst en cultuur als kostbare speeltjes van de elite beschouwen, zijn blij. Ongewenst gevolg: ze blijven gespeend van kennis over hun eigen geschiedenis die ze toch al zo node missen.

Bovengenoemde maatregelen hebben gemeen dat ze veel kiezers behagen, niets kosten of zelfs geld opleveren en dat ze op termijn problemen vergroten. Volgens de redacteuren was dit lijstje nog maar ‘een kleine greep uit de oogst van de eerste dagen’. De rest van de oogst is mij kennelijk ontgaan.

Zo vergt het verhogen van de maximumsnelheid naar 130 kilometer kennelijk wat meer voorbereiding, maar het kabinet wil voor de Kerst alle belangrijke plannen bespreken en alle ministers moeten die, samengevat op maximaal twee A4’tjes, bij Rutte inleveren. Dat is al 100 procent winst vergeleken met de opdracht die LPF-minister Herman Heinsbroek aan zijn ambtenaren gaf. Die mochten alleen problemen bij hem aankaarten die niet ingewikkelder waren dan één A4’tje.

De openingskop van de Volkskrant van zaterdag jongstleden: ‘Rutte heeft geen dag te verliezen’, zal veel kiezers die graag in de vooroordelen van de stamtafel bevestigd worden, aanspreken. Toekomstige slachtoffers kennen hun lot nog niet. Dat geldt ook voor de miljoenen die straks het slachtoffer worden van de bezuinigingen die 18 miljard moeten opbrengen.

Verreweg de meeste bezuinigingen treffen mensen die het in onze prestatiemaatschappij toch al moeilijk hebben. De ongewenste gevolgen daarvan zullen heel wat ernstiger zijn dan die van de populistische aftrap in de eerste week. Het verschil in levensverwachting tussen mensen met een lage en hoge opleiding, nu ongeveer zeven jaar, zal op termijn groter worden. In geld een besparing, ze genieten immers korter van hun pensioen. Maar veel van hun nabestaanden zullen in armoede worden gestort. Zoals heel veel maatregelen mensen aan de onderkant armer zullen maken.

En armoede, er liggen kasten vol onderzoek die dat aantonen, maakt een reeks van bestaande maatschappelijke problemen erger. Die problemen zullen toekomstige generaties miljarden kosten. Politiek is altijd een zaak geweest van schijn en wezen. Als vroeger de balans doorsloeg naar ongeveer 70 procent wezen en 30 procent schijn is dat nu omgekeerd.

Politici verkopen door copywriters geschreven feelgood-verhalen. Media hebben de taak zo veel mogelijk ‘schijn’ door te prikken en zo veel mogelijk ‘wezen’ bloot te leggen. Bijvoorbeeld door consequent naast de gewenste gevolgen van beleid ook de ongewenste gevolgen boven water te halen. Dat is lang niet altijd makkelijk, omdat de overheid meer mensen aan het werk heeft om de schijn op te poetsen dan de media hebben om het wezen bloot te leggen.

Bijkomend probleem is dat veel mensen gek zijn op alles wat blinkt. Rutte heeft volgens de krant geen dag te verliezen. Dan hebben journalisten toch geen uur te verliezen?


 



IRP:  Vraag is altijd groter dan aanbod, doordat er te veel mensen nar Adam willen. Zou je aan de vraag voldoen, is Adam Adam niet meer.


Naar   , lijst , overzicht   , of site home . (volledig artikel hier uitleg of detail )

uitleg of detail
 

[an error occurred while processing this directive]