De Volkskrant, 04-04-2014, rubriek De kwestie, door Peter de Waard 2009

Waarom is crisis onvoorspelbaar?

Tussentitel: Ook journalisten zijn niet voorbestemd voor profetieŽn

Er is de afgelopen jaren zoveel gratis geld in de markt gepompt dat in 2015 het vertrouwen in de dollar totaal wegvalt. Het zal tot hyperinflatie leiden waardoor al het geld in de wereld waardeloos wordt en iedereen weer zijn toevlucht moet nemen tot ruilhandel. Het gevolg is verarming, opstand en revolutie.

Wie als journalist deze voorspelling doet, zal worden weggehoond. En dat gold ook voor journalisten die in de jaren voor de kredietcrisis van 2007 schreven dat de aandelen- en huizenmarkten overgewaardeerd waren, de schulden te hoog en dat als gevolg van nieuwe derivaten een tijdbom onder de financiŽle markt was gelegd.

In mei 2006 was naar analogie van het sprookje over Goudlokje en de drie beren de Goldilocks-economy het gesprek van de dag: de economie was zogezegd niet te koud, niet te heet maar precies goed. Of: de groei van de economie was voldoende om de bedrijfswinsten te laten stijgen, maar niet zo spectaculair dat er met het rentewapen een rem op moest worden gezet. Iedereen was moe van de verhalen dat eens een einde zou komen aan de stijging van de huizenprijzen en de aandelenkoersen. Wie het riep, was een doemdenker. Er verschenen Goldilocks-boeken getiteld Dow, 36.000, Dow 40.000 en Dow 100.000 met strategieŽn om te profiteren van de langste boom in de wereldgeschiedenis.

Vanavond reikt Citibank een journalistenprijs uit. Ter gelegenheid daarvan wordt onder leiding van Nout Wellink een debat in Amsterdam gehouden met de tamelijk onzinnige vraag: 'Waarom heeft de journalistiek niet tijdig de crisis zien aankomen?' Evengoed had de vraag kunnen worden gesteld: 'Waarom zijn journalisten geen sterrenwichelaars?' Journalisten hebben geen voorspellende gave, evenmin als centrale bankiers en analisten. Zaterdag deed de Duitse wetenschapper Joseph Vogl in deze krant een oproep aan 'de economische wetenschap de religieuze veren af te schudden'. Economen zijn ten onrechte gaan geloven in hun eigen modellen.

In de politiek en sport kan een gokje goed uitvallen, omdat bekend is welk land machtig en welke club rijk is. Niettemin hebben weinig politiek journalisten tijdens de rellen in Kiev in februari voorspeld dat dit zou leiden tot de bezetting van de Krim, noch zijn er veel voetbalgoeroe's geweest die toen dachten dat PSV als tweede in de competitie zou kunnen eindigen.

Een financiŽle crisis is moeilijker te voorspellen dan een nieuwe uitbarsting van de Vesuvius waarbij Napels verloren gaat in een aswolk en lavastroom. Het monetaire systeem is gebaseerd op vertrouwen. Er is geen model te vinden dat zegt wanneer vertrouwen verdwijnt. Het scenario dat alle Nederlandse banken eind 2014 failliet zijn, lijkt onmogelijk, maar het was begin 2008 nog onmogelijker omdat het toen al 75 jaar niet was gebeurd.

Als volgend jaar de hyperinflatie begint, kan de journalistiek dankzij deze column zeggen dat die is voorspeld.
 

Red.:  


Naar Vrijheid van meningsuiting , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]