De Volkskrant, 08-09-2012, door Antje Veld .2009

Interview | Neurowetenschapper Ian Robertson

Winnaars winnen meer

Terwijl de lijsttrekkers vechten om elke stem, worden winnaars volgens de Ierse neuropsycholoog Ian Robertson voor een groot deel in de hersenen gemaakt. Hij schreef er een boek over en kwam naar Nederland om uit te leggen hoe het winnaarseffect werkt.


Tussentitel: 'Lijsttrekker, doe alsof je al premier bent en je testtosteron stijgt vanzelf'

Het 'winnaarseffect', heet uw boek. Wat is dat precies?
'Het betekent dat wanneer je wint, de kans groter wordt dat je daarna nog een keer wint. Uit verschillende onderzoeken is gebleken dat een winnaar van welke vorm van competitie dan ook, een enorme testosteronstoot krijgt. Testosteron is een hormoon dat de aanmaak van dopamine in onze hersenen doet toenemen. En dopamine is weer de belangrijkste neurotransmitter die het beloningscentrum in onze hersenen activeert. Dit is hetzelfde gebied als het circuit dat actief wordt bij seks, een enorme salarisverhoging of drugs. Het geeft ons dus een lekker gevoel.'

Een gevoel dat we steeds weer opnieuw willen ervaren?
'Juist. Dopamine speelt een grote rol bij motivatie. Door die testosteronstoot verandert de aandacht in onze hersenen. De focus komt meer te liggen op het opnieuw bereiken van het succes waardoor we de verhoging van testosteron in de eerste plaats ontvingen. Het maakt je dus doelgerichter, zelfverzekerder en minder angstig voor risico's en bedreiging door anderen.'

Hoe lang werkt het winnaarseffect? Zou een partijleider als Mark Rutte die twee jaar geleden de verkiezingen heeft gewonnen daar nu nog baat bij moeten hebben?
'Dat zou kunnen, maar we weten niet precies hoe lang het effect bij mensen duurt. Ethisch en praktisch gezien is het lastig om iemand die bijvoorbeeld ergens jarenlang aan de macht is, op testosteronniveau te testen. Maar dankzij een onderzoek uit 2009 met Californische muizen aan de Universiteit van Wisconsin, weten we dat het effect bij hen zeker maanden kan doorwerken. We vermoeden dat dat bij mensen ook zo werkt.'

Waardoor ontstaat die langdurige werking?
'Doordat het winnaarseffect ook de samenstelling van de hersenen verandert. Die Amerikaanse onderzoekers ontdekten dat het aantal androgeenreceptoren in belangrijke hersengebieden van de muizen na een aantal overwinningen was gegroeid. Deze receptoren pikken als het ware testosteron op. Hoe meer er daarvan zijn, hoe sterker n testosteronstoot de hersenen zal benvloeden. Als we ervan uitgaan dat het bij mensen net zo werkt, maak je na een overwinning dus niet alleen een boel extra testosteron aan, maar ook nieuwe receptoren die ervoor zorgen dat een volgende overwinning extra hard binnenkomt. Zo wordt het gevoel steeds lekkerder en de focus op nog meer winnen steeds groter.'

Ik hoor een heleboel testosteron, maar er bestaat toch ook nog zoiets als talent en intelligentie?
'Natuurlijk speelt dat ook een rol. Usain Bolt zou de 100 meter niet winnen zonder zijn sprinttalent. En Mozart werd geboren met een uitzonderlijk muzikaal brein. Maar ik denk dat we het effect van genen tegenwoordig behoorlijk overdrijven. Dat wordt een probleem wanneer je falen of winnen gaat zien als iets wat genetisch bepaald is. Dat is slechts voor 50 60 procent waar.'

En de rest bepalen we zelf?
'Jij en je omgeving. In 2008 deed een groep psychologen aan de Radboud Universiteit Nijmegen een experiment met studenten waaruit bleek dat als je mensen met een vergelijkbare intelligentie wat macht geeft ten opzichte van anderen, ze minder fouten maken tijdens een test. Dit komt doordat ze minder bang zijn dan hun ondergeschikten en daarom kunnen ze zich beter concentreren. Het verkrijgen van macht kun je vergelijken met iets winnen. Winnen zorgt er dus voor dat je helderder kunt denken.'

Dat klinkt allemaal wel erg mooi. Heeft het winnaarseffect ook nadelen?
'Jawel. Het kan net als drugs verslavend worden, waardoor te vaak winnen kan leiden tot grootheidswaanzin. Tony Blair had hier waarschijnlijk last van, anders had hij nooit zo zijn best gedaan om tegen de landelijke opinie in mee te doen aan de aanval op Irak. Het maakt je ook minder empathisch, omdat je zelf belangrijker wordt dan anderen. En hoe meer testosteron, hoe groter je seksuele drang, waardoor affaires op de loer liggen.'

Wat zou u adviseren aan partijleiders die op 12 september toch als winnaar de verkiezingen willen afsluiten?
'Houd je hersenen voor de gek. Wie bijvoorbeeld een brede lichaamshouding aanneemt, lijkt niet alleen voor anderen een sterkere opponent, maar zijn brein zal dit ook verbinden aan een overwinning, want het weet dat die houding daarbij hoort. Doe dus alsof je al premier bent en je testosteron stijgt vanzelf. Het effect is niet zo groot als een echte overwinning, maar alle beetjes helpen.'


Tussenstuk:
Grootheidswaan

Winnen kan verslavend werken. 'Te vaak winnen kan leiden tot grootheidswaanzin. Daarvan had Tony Blair waarschijnlijk last, anders had hij nooit zo zijn best gedaan om tegen de landelijke opinie in mee te doen aan de aanval op Irak.'


Naar Alfa en bta denken, snelheid , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of naar site home .
 

[an error occurred while processing this directive]