De Volkskrant, 18-04-2006, van verslaggever Douwe Douwes .2010

Achtergrond | Ambtenaren van Economische Zalen horen van Britse econoom Richard Layard waarom méér niet zaligmakend is

Laat die economische groei maar zitten, we gaan voor geluk

Burgers moeten langer werken, en harder. Minister Brinkhorst (Economische Zaken) kan er niet genoeg op hameren. Hij heeft het mis, zegt de Britse econoom Layard. Geluk, daar draait het om.

Het ‘ministerie van groei’ had afgelopen week een opvallende gast: de econoom Richard Layard was op uitnodiging van het departement van Economische Zaken naar Den Haag gekomen voor een lezing. Layard –een van de oprichters van de gezaghebbende London School of Economics, lid van het Hogerhuis, en een van Tony Blairs belangrijkste economische adviseurs– mocht de ambtenaren van Economische Zaken komen uitleggen waarom economische groei niet zaligmakend is, en waarom ze zich beter kunnen richten op het vergroten van het geluk.

Dat is een dissonant geluid aan de Bezuidenhoutseweg, waar de groei van de Nederlandse economie de heilige graal is. Een doelstelling die wordt gepersonifieerd door minister Brinkhorst, met zijn 69jaar de nestor van dit kabinet en nooit te beroerd om burgers aan te sporen langer en meer te werken. In een Kamerdebat liet Brinkhorst vorige week nog maar eens weten dat hij wat hem betreft tot 2030 beschikbaar is.

Nee, dan Layard. ‘De beste samenlevingen zijn die waar mensen het meest gelukkig zijn, niet waar de economische groei het hoogst is’, is zijn uitgangspunt. En: ‘Het beste beleid is dat het meeste geluk oplevert.’ Hij schreef er onlangs een goed verkopend boek over, met de titel Waarom zijn we niet gelukkig?

‘Ondanks de enorm gestegen welvaart in de Eerste Wereld, zijn we in de afgelopen vijftig jaar niet gelukkiger geworden’, zegt Layard. ‘En uit onderzoek blijkt dat mensen niet gelukkiger worden naarmate ze in de loop van hun leven rijker worden.’

De conclusie: geld maakt niet gelukkig, althans als je al een bepaald niveau van welvaart hebt bereikt.

‘Dat geldt ook internationaal’, zegt de Brit. ‘Binnen de Eerste Wereld zijn mensen in relatief rijke landen niet gelukkiger dan in de armere. De verschillen gelden binnen samenlevingen: de rijkere burgers binnen een land zijn gelukkiger dan de armere. Dat komt doordat je je rijkdom afmeet aan je buurman’, weet Layard.

Blind sturen op economische groei maakt de burgers van een land niet gelukkiger, wil Layard maar zeggen. Dat heeft nogal wat consequenties voor het beleid. En nu hij toch bezig is, wil hij nog wel een heilig huisje omver trappen. De dreiging van de snelgroeiende economieën in Azië is volgens hem niet meer dan pure bangmakerij. ‘Economische groei komt vanzelf, dat is een logisch gevolg van de nieuwsgierigheid en inventiviteit van mensen. Daar hoef je als overheid niets aan te doen. Zo lang de loonkosten in lijn blijven met de productiviteit, hoef je niet bang te zijn voor de groei van China en India.’

Werk, familie, en het gevoel bij een gemeenschap te horen zijn net zo belangrijk voor geluk als welvaart. ‘De kritiek is dat beleid geen gelukkige mensen maakt, maar daarop zeg ik dat beleid ook geen productieve mensen maakt. Maar je kunt wel de omstandigheden scheppen waaronder mensen zo gelukkig mogelijk zijn.’

Moet het ministerie van Economische Zaken dan beleid gaan ontwerpen gericht op het maximaliseren van geluk, in plaats van economische groei? Zo ver wil Jan Willem Oosterwijk, de hoogste ambtenaar op het departement, niet gaan. ‘We zijn aan het nadenken over een advies voor een nieuw kabinet’, verklaart de secretaris-generaal het uitnodigen van Layard.

Hoewel Oosterwijk het niet hardop zegt, weet hij dat dat heel goed een regering kan zijn die de balans tussen welvaart, vrije tijd en familieleven anders legt dan Brinkhorst en Balkenende. ‘Wat wij hier op het ministerie hebben, is niet de hoogste waarheid’, zegt de topambtenaar. ‘We staan open voor andere geluiden. Het is ons werk om een palet van beleidsalternatieven voor een nieuw kabinet neer te leggen, maar de politiek moet de keuzes maken.’


Naar Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]