De Volkskrant, VAN ONZE VERSLAGGEVER BEN VAN RAAIJ − 10/04/12 .2010

Status werkt op de genen

Tussentitel: Sociale positie is af te lezen aan de afweercellen

De positie die resus- apen innemen in de rangorde van hun groep, heeft invloed op de genen die een rol spelen in hun immuunsysteem. Een statusverlaging kan leiden tot minder weerstand. Dit mechanisme werkt mogelijk ook bij de mens.

AMSTERDAM - Dit schrijven Amerikaanse onderzoekers in het tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences. Ze ontdekten dat bij resusapen (verandering in) de sociale status direct invloed heeft op de activiteit van genen in de immuuncellen in het bloed.

Het is bekend dat er verband bestaat tussen sociale omstandigheden en gezondheid in het algemeen, en tussen een lagere sociale status en een slechtere gezondheid in het bijzonder. Hoe dit op genetisch niveau functioneert, is nog niet duidelijk.

De PNAS-auteurs werkten in het Yerkes-primatencentrum in Atlanta met een experimenteel 'systeem' van tien groepen vrouwelijke resusapen waarin de sociale status van elk dier kon worden gemanipuleerd.

De onderzoekers bekeken bij 49 apen hoe hun sociale status invloed had op de genexpressie (activiteit) van de immuuncellen in hun bloed. Verder verhoogden of verlaagden ze de status van zeven apen: ze brachten ze in een bepaalde volgorde in een nieuwe groep en bekeken vervolgens of dit gevolgen had voor de genactiviteit in de immuuncellen.

Dat bleek het geval. De genexpressie van 70 procent van de circa duizend genen die een rol spelen bij sociale rangorde bleek veranderd. Ook hadden gedegradeerde apen aanzienlijk minder T-cellen.

Omgekeerd wisten de auteurs de sociale status van apen met 80 procent zekerheid te voorspellen vanuit de genexpressie in hun afweercellen (bij zes van de zeven apen).

Marcel Coolen, onderzoeksleider Humane Epigenetica aan UMC St Radboud in Nijmegen, vindt de resultaten heel plausibel. 'GroepshiŽrarchieŽn gaan gepaard met chronische stress, en we weten dat stress invloed heeft op het immuunsysteem en dus de afweercellen. Voor makaken was dit ook al aangetoond.'

Mooi vindt Coolen dat verschuiving in rangorde te voorspellen is uit het genexpressieprofiel in het bloed. 'Dit laat zien dat het geen puur genetisch effect is, en omkeerbaar.'

Zegt dit iets over de mens? 'Onze sociale netwerken zijn waarschijnlijk veel complexer; een rangorde is dus lastiger te maken. Wel zal sociale druk immuunsysteem en weerstand van individuen beÔnvloeden. Te veel stress is slecht voor je gezondheid.'



Naar Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]