De Volkskrant, 29-03-2011, door Jady Petrovic .2007

De gelukkige werkloze

De pijn van werkloosheid kan worden verzacht als je de periode benut om uit te zoeken wat je echt wilt.

Tussentitel: 'Soms betekent ontslag de kans iets te doen waar je achter staat'

Het komt vaak als een klap. Gevoelens van paniek, kwaadheid en teleurstelling overheersen. Als je wordt ontslagen, voel je je in eerste instantie aan de kant gezet. Het is moeilijk voor te stellen dat je de werkloze periode die voor je ligt ooit als een gelukkige tijd zult beschouwen.

Richard Brand (41) werd begin 2010 ontslagen. Hij was productmanager bij een uitgeverij en moest vanwege een reorganisatie vertrekken. 'In het begin was ik teleurgesteld', zegt hij. 'Ik had drie jaar hard gewerkt en toen was ik opeens een nummer en werd ik eruit gegooid.'

Brand was zeven maanden werkloos. 'Het was een toptijd. Ik was relaxter en daardoor gelukkiger dan toen ik werkte. Natuurlijk moest ik solliciteren en maakte ik me soms zorgen of ik wel weer een baan zou vinden, maar ik kon ook genieten van mijn vrije tijd.'

Toen hij thuis zat, besefte Brand pas dat hij de laatste anderhalf jaar niet meer lekker had gewerkt, omdat er door allerlei bezuinigingen niets meer kon. 'Ik had veel energie gestoken in projecten die niet of deels werden gerealiseerd. Als je in de routine van je baan zit, sta je er niet bij stil hoe vervelend dat is.'

Brand is een van de velen die zijn baan verloor tijdens de economische crisis. In februari 2010 werd een piek bereikt met 452 duizend werklozen. In 2009 bleek het aantal gedwongen ontslagen ruim verdubbeld vergeleken met het jaar daarvoor. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek is er na elf maanden van dalende werkloosheid in februari 2011 weer een lichte toename te zien naar 400 duizend werklozen.

De pijn van ontslag kan worden verzacht als je met velen bent, als er lotgenoten zijn die ook hun baan hebben verloren. Hoogleraar economie Esther-Mirjam Sent van de Radboud Universiteit Nijmegen verklaart dat uit de neiging onszelf te spiegelen aan anderen. 'Als mensen en masse hun baan verliezen, is werkloos worden minder schadelijk voor je reputatie. Mensen hoeven de schuld niet bij zichzelf te leggen, ze kunnen zeggen dat het aan de crisis lag of aan een reorganisatie.'

Toen Brand zijn baan verloor, zeiden familie en vrienden: 'Geniet er maar van want voor je het weet, zit je weer in dat werkproces.' 'Op het moment dat je werkt, denk je er zelf ook zo over,' zegt Brand. 'Maar als je de enige in je omgeving bent die werkloos is, is het toch lastiger. Ik wilde zo snel mogelijk weer een baan. Het was not done om op de bank te gaan zitten.'

Als je wilt, kun je dag en nacht bezig zijn met het vinden van een nieuwe baan. En dat is meteen de valkuil, waarschuwt Brand. 'Ik was soms ook even klaar met solliciteren. Gebruik een dag(deel) voor het zoeken en doe daarnaast andere dingen. Geniet van een lunch buiten de deur en hou de avonden en weekenden vrij. Zo'n structuur geeft rust en biedt ook ontspanning.'

De meesten zullen gedwongen vertrek als een deuk in hun geluk ervaren. Vooral als hun welbevinden afhankelijk is van een goed inkomen, een verworven status en een zekere mate van sociale participatie. 'Dat zijn allemaal zaken die achteruitgaan bij ontslag', zegt Sent.

Uit een vorig jaar gepubliceerd rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau blijkt dat negen van de tien werkenden tevreden zijn met het leven dat ze leiden en dat is voor slechts de helft van de werklozen en niet-werkende arbeidsongeschikten het geval. Toch is er volgens Sent een keerzijde, omdat er ook onderzoeken zijn waaruit blijkt dat mensen wel degelijk gelukkig kunnen zijn in de periode dat ze werkloos zijn. Sent: 'Een werkloze heeft meer tijd voor andere activiteiten waarvan hij kan genieten. Dit gevoel kan de pijn deels compenseren.'

Toen Nicolette Arends (28) in 2008 werd ontslagen door het communicatie adviesbureau waar zij een half jaar werkzaam was, voelde dat als gezichtsverlies. 'Het is toch een persoonlijke klap die wordt uitgedeeld', zegt ze. Maar ze was ook opgelucht. 'Het was een hectische en nare tijd geweest met veel stress. Ik wilde weer tot mezelf komen en had behoefte aan rust. Die vond ik in de veilige omgeving van mijn huis.'

Arends was een jaar werkloos. Vlak na haar ontslag kocht ze een bos bloemen en ging naar de bibliotheek. 'Ik leende een stapel boeken, literatuur die ik altijd al had willen lezen, maar waar ik nooit de tijd voor had genomen. Al lezend vond ik dat ik nuttig bezig was, de boeken gaven mij levensinzicht.'

Na een half jaar werd de druk groter om weer aan het werk te gaan. Arends had inmiddels de rust gevonden om erachter te komen wat ze écht wilde en ze begon een grafische opleiding. Inmiddels heeft ze een nieuwe werkgever en zegt ze: 'Soms betekent ontslag geen degradatie, maar is het een mogelijkheid om andere dingen te gaan doen. Iets waar je achter staat en wat je leuk vindt.'

Ook Brand bereikte een moment van bezinning toen hij zijn uitkering twee maanden stopzette en ging reizen. 'Het gaf me de ruimte om na te denken over wat voor baan ik wilde. Toen ik thuiskwam, vond ik die baan in no time.'

De namen Richard Brand en Nicolette Arends zijn om privacyredenen gefingeerd.



Naar Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]