De Volkskrant, 26-11-2010, van verslaggever FRANK VAN ALPHEN .2010

Interview | Marc Anielski, gelukseconoom

‘Ook immateriële zaken meetellen’

Bezittingen bestaan niet alleen uit geld en goederen. Ook geluk en ongeluk horen op de balans.

Tussentitel: Als je alle spullen bezit die je nodig hebt, word je niet gelukkiger van nog meer dingen

Marc Anielski (50) strijdt al jaren tegen de eenzijdige nadruk op economische groei. De Canadese econoom pleit voor een bredere definitie van vooruitgang. De huidige maat, het bruto binnenlands product (bbp), is veel te beperkt.
    In 2007 publiceerde hij The Economics of Happiness. Daarin heeft hij een model ontwikkeld dat behalve het bbp vijftig andere indicatoren in de peiling houdt, zoals de werkloosheid, het inkomen per huishouden, het aantal zelfmoorden, de kwaliteit van het onderwijs, biodiversiteit, CO2-uitstoot en de lucht- en waterkwaliteit.
    Hij reist de hele wereld over om nationale en lokale overheden te adviseren, waaronder het Nederlandse ministerie van Financiën en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
    Anielski haalt graag Robert Kennedy aan. ‘Het bbp meet niet de gezondheid van onze kinderen, hun opleiding en het plezier als ze spelen. Het bbp meet kortom alles, behalve de zaken die het leven waardevol maken’, zei de Amerikaanse president in de jaren zestig van de vorige eeuw.

Moeten we stoppen met het meten van het bruto binnenlandsproduct?
‘Het bbp hoeft niet overboord, maar je wilt zeker zijn dat economische groei echt bijdraagt aan het geluk van mensen. Daarom moet je kijken naar de neveneffecten van groei. Bijvoorbeeld de milieuschade en de invloed op sociale verhoudingen. De vraag is welke zaken je moet meetellen. Dat kun je bepalen door burgers te vragen wat ze belangrijk vinden in hun persoonlijke leven. Dan hoor je bijvoorbeeld dat goede relaties met familie en vrienden hoog scoren.’

Moet een economie altijd groeien?
‘Ja, maar we moeten slim en duurzaam groeien. Het gaat niet om meer spullen. Als je alle spullen bezit die je nodig hebt, word je niet gelukkiger van nog meer dingen. Je houding hangt ook af van de levensfase waarin je verkeert. Wie jong is, wil een nieuw bankstel kopen bij IKEA. Ouderen zitten meer in de onderhoudsfase. Die willen hun spullen goed onderhouden.
     ‘Een regering moet zich zorgen maken als de kwaliteit van het leven daalt, terwijl het bbp groeit. Door te letten op andere factoren dan alleen geld ontdek je ongewenste effecten van economisch groei. Het model dat ik heb ontwikkeld kan ook verbanden leggen die je niet eerder hebt gezien. Het is goed mogelijk dat huiselijk geweld vaker voorkomt vanwege de stijgende werkloosheid.’

Wat moet een overheid doen bij een slechte score?
‘Er kunnen heel goede redenen zijn waarom een regio laag scoort op bepaalde punten. Waar ik woon in Canada vriest het ’s winters 30 graden. Dat verklaart ons hoge energieverbruik. Maar als er geen goede verklaring is voor een afwijking, kan een regering beleid ontwikkelen om bijvoorbeeld een slechte score op obesitas te verbeteren.’

U wilt dat landen hun hulpbronnen inventariseren. Waarom?

‘Dat helpt inzicht te krijgen in de bezittingen van landen. Die staan nergens beschreven. Het vreemde is dat alle bedrijven met een balans werken, maar dat landen, provincies en steden dat niet doen. Ze weten niet wat ze hebben. Ze weten evenmin wat hun verplichtingen zijn. Als een land grondstoffen op de balans zet, is te zien dat deze post elk jaar minder waard wordt. Datzelfde geldt voor landbouwgrond en bossen.’

Nu de kredietcrisis voorbij is, zeggen economen en politici dat groei de oplossing is voor de problemen waar we voor staan.

‘Het is iedere keer hetzelfde. Groei wordt altijd gezien de oplossing. De reden dat we moeten blijven groeien, is de enorme schuldenberg. Alleen de rente die we moeten betalen, dwingt ons te groeien. De schuldenberg kan nooit worden afbetaald omdat de schuld maar blijft aangroeien.
    ‘We moeten meer consumeren en produceren, ook al hebben we genoeg spullen. Dat moet alleen om die rente te kunnen blijven betalen. Dat is niet vol te houden. Zo doorgaan, leidt tot een ineenstorting – ik weet alleen niet wanneer. Als ik het voor het zeggen had, zou ik alle schulden kwijtschelden en met een schone lei beginnen.’
 


Naar Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]