De Volkskrant, 08-09-2011, van verslaggeefster Sarah Venema .2007

Tilburg betrapt hoogleraar op fraude

Psycholoog Diederik Stapel, bekend van tv-programma's van Omroep Max en de NCRV, fingeerde data. 'Dit is een unieke situatie en raakt de kern van de wetenschap.'

Tussentitel: Dit is ook voor hem een persoonlijk drama | Philip Eijlander - rector magnificus universiteit Tilburg
Hij leek het toonbeeld van integriteit | Roos Vonk - Radboud Universiteit Nijmegen

Hoogleraar Diederik Stapel van de Universiteit van Tilburg is betrapt op fraude. Bepaalde delen van zijn onderzoeken hebben nooit plaatsgevonden. Dit heeft rector magnificus Philip Eijlander van de universiteit woensdag bekendgemaakt. De hoogleraar cognitieve sociale psychologie is op non-actief gesteld en mag niet meer terugkomen naar de universiteit.

In Nederland haalde Stapel geregeld de media, zoals in april met zijn onderzoek waaruit zou blijken dat mensen in een rommelige omgeving eerder stereotyperen en discrimineren. Ook onderzocht hij of mensen door de economische crisis meer geld uitgeven en of mooie mensen meer kansen hebben.

Anderhalve week geleden kwamen collega's uit de onderzoeksgroep van Stapel bij Eijlander met hun vermoedens. 'Ze hadden erg veel aanwijzingen dat er iets niet goed zat', zegt hij. 'Ik heb die aanwijzingen onderzocht en na een aantal gesprekken heeft Stapel het zelf toegegeven dat hij gebruikmaakte van gefingeerde data.'

Stapel (44) is sinds vijf jaar hoogleraar in Tilburg en gaf onder andere een vak over professionele ethiek. Hij promoveerde in 1997 cum laude aan de Universiteit van Amsterdam en werd in 2002 hoogleraar in Groningen. Hij heeft een lange lijst wetenschappelijke publicaties op zijn naam, onder meer in het gezaghebbende Amerikaanse blad Science.

Het is nog niet bekend bij welke onderzoeken Stapel heeft gefraudeerd. 'Ik sluit niet uit dat dit al een langere tijd speelde', zegt Eijlander. Hij heeft een commissie ingesteld om de fraude te onderzoeken. 'Ik heb al contact gehad met mijn Groningse collega's en zij werken ook mee. Eind oktober maakt de commissie de resultaten bekend. Als dat eerder kan, gebeurt het eerder.'

Volgens Eijlander is er nog nooit eerder op deze schaal fraude gepleegd bij de Universiteit van Tilburg. 'Dit is een unieke situatie en raakt de kern van de wetenschap', zegt hij. De motieven van hoogleraar Stapel zijn nog niet duidelijk. 'In een korte verklaring zei hij iets over de druk die je voelt om te presteren, maar dit was niet het moment om dat nader te bespreken. Hij was erg in verwarring, dit is ook een persoonlijk drama voor hem.'

Er zijn volgens de rector magnificus nooit eerder vermoedens van fraude geweest. Roos Vonk van de Radboud Universiteit Nijmegen werkte samen met Stapel en reageert verbijsterd. 'Diederik Stapel was een van de beste sociaal-psychologen van Europa. Hij had een vlekkeloze reputatie, hij was een uitstekende docent en decaan en hij leek een toonbeeld van integriteit', schrijft ze op haar website. 'Dat uitgerekend hij dit gedaan heeft, maakt het extra schokkend en laat zien hoezeer ook wij als psychologen ons volstrekt kunnen vergissen in mensen.' Vonk deed samen met Stapel en collega Marcel Zeelenberg onderzoek naar de 'psychologie van vlees'. Uit de eerste resultaten bleek dat mensen 'hufterig' worden van vlees. 'Vlees haalt het slechtste in mensen naar boven', concludeerden de onderzoekers eind augustus.

'Ik moet aannemen dat ook de 'vleesdata' berusten op fraude', zegt Vonk nu. Een assistent van Stapel zou het onderzoek hebben uitgevoerd. 'Bij het bespreken van de resultaten vond ik het wel vreemd dat Diederik de naam van de assistent niet noemde, maar de gedachte aan fraude is geen moment in me opgekomen.'

Vonk vreest dat deze 'omvangrijke misstap' van één collega negatief uitpakt. 'Het is een uitzondering die voor mij en mijn vakgenoten waarschijnlijker schokkender en onthutsender is dan voor buitenstaanders.'
 

IRP:    Volgende stap: dit soort integriteit in rest van de maatschappij: ontslagen voor sjoemelende juristen en rechters.


Naar Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]