De Volkskrant, 19-09-2011, van verslaggever Cor Speksnijder .2007

Reportage | Japan toont veerkracht na de aardbeving, tsunami en nucleaire crisis

Na het puinruimen gingen de machines snel weer draaien

Tussentitel: De oesterbanken zijn weggespoeld, maar we beginnen opnieuw
                 Japanners voelen zich nu meer deel van internationale gemeenschap

Van het vissersdorp Natori is weinig meer over. De haven is een troosteloze betonnen vlakte, bezaaid met scheepswrakken. Senshi Kimura (59) wist zichzelf van de tsunami te redden door op een vrachtwagen te klimmen die rondtolde in het wilde water. Tal van collega's hadden minder geluk en verdwenen in de golven.

Een half jaar later is de getaande ondernemer volop bezig de bedrijvigheid in de baai weer op gang te brengen. Kimura: 'De oesterbanken zijn weggespoeld, maar we beginnen opnieuw met de kwekerij. Over twee of drie jaar zullen de eerste oesters groot genoeg zijn.' Er wordt weer zeewier aangeplant en deze oogst wordt over een paar maanden al verwacht.

De rampspoed die Japan trof, heeft de wereldmacht op ruwe wijze geconfronteerd met zijn kwetsbaarheid, maar maakte ook de veerkracht en het aanpassingsvermogen van de samenleving zichtbaar. Het is opmerkelijk hoe snel Japanners de draad van het leven weer oppakken.

Het humanitaire leed dat de aardbeving, tsunami en de nucleaire crisis aanrichtten is enorm: er zijn twintigduizend doden en vermisten, honderdduizenden verloren hun huis, tienduizenden werden gedwongen geŽvacueerd. De materiŽle en economische schade is immens: volgens schattingen 220 miljard euro.

De ramp legde een pijnlijk gebrek aan politiek leiderschap bloot. De inmiddels afgetreden premier Naoto Kan kreeg geen greep op de noodsituatie, waardoor veel Japanners het vertrouwen in de overheid verloren. De regering informeerde de bevolking te laat of verkeerd over de straling uit de lekkende reactoren in Fukushima en op haar beurt werd de regering onvolledig of onjuist ingelicht door de eigenaar van de centrale, het energiebedrijf Tepco.

Slachtoffers klaagden dat de hulp traag op gang kwam en verscheidene bestuurders zeiden tegen Europese journalisten nog steeds te wachten op fondsen voor de wederopbouw. De burgemeester van de zwaar gehavende kuststad Ishinomaki gaf toe dat de hulpverlening gebrekkig was. 'Het spijt ons bijzonder dat wij niet de steun hebben gegeven die we wilden geven.' De overheid van het land dat de naam heeft uiterst efficiŽnt te zijn, bleek niet altijd even efficiŽnt.

Flexibiliteit wordt vooral aan de dag gelegd door burgers en bedrijven. Ondernemingen in gebieden die werden getroffen door de aardbeving slaagden er opmerkelijk rap in hun productie en bevoorrading op orde te krijgen. Tot verbazing van velen presenteerde de Japanse auto-industrie zich op de beurs van Frankfurt in volle glorie, alsof er niets is gebeurd. Ook in andere sectoren gingen na het puinruimen de machines weer snel draaien.

Nadat de Japanse economie drie achtereenvolgende kwartalen is gekrompen, zijn economen en het bedrijfsleven optimistisch over de kansen op herstel. Ze verwachten dat de massale overheidsuitgaven voor de wederopbouw de economie de benodigde oppepper zullen geven.

Boeren en voedselproducenten in Fukushima en omgeving gaven te kennen dat ze er alles aan doen om zich te wapenen tegen 'schadelijke geruchten' over de besmetting van voedsel. Ze laten vlees, melk, rijst, groente, thee en sake nauwkeurig controleren op radioactiviteit om vervelende berichten voor te zijn en consumenten gerust te stellen. Verscheidene ondernemers zeiden weliswaar dat hun omzet is gedaald, maar voorzagen, mede dankzij schadevergoedingen van overheid en Tepco, geen faillissement.

Kernenergie, een belangrijke motor achter Japans succes, raakte haar vanzelfsprekendheid kwijt. Bij burgers sloeg de twijfel toe over de veiligheid van kerncentrales en de regering voelde zich gedwongen een geleidelijk afscheid van nucleaire energie in het vooruitzicht te stellen. 'Er is overeenstemming dat er geen nieuwe kerncentrales komen', zei minister Goshi Hosono van Milieu.

Het publiek lijkt zich al voor te bereiden op energie-arme tijden. Om stroomuitval te voorkomen - slechts 11 van de 54 Japanse kerncentrales zijn in bedrijf - doen bevolking, overheid en bedrijfsleven trouw mee aan beperking van het stroomverbruik. In de warme zomermaanden gaat de airco lager of uit en verschijnen ambtenaren en andere werknemers zonder stropdas en in hemdsmouwen op het werk. In veel kantoren blijft 's avonds het licht uit.

De bevolking betoonde massaal haar solidariteit met de slachtoffers in het noordoosten van het land. Uit alle delen van Japan kwamen duizenden vrijwilligers op de been om evacuťs bij te staan en puin te ruimen. Vorige week waren in Ishinomaki studenten nog bezig met het verzorgen van daklozen en het schoonmaken van opvangcentra. Op straat wordt nog collecteerd voor slachtoffers.

De ramp heeft de gemeenschapszin bevorderd, zeggen veel Japanners. Ze zijn zich door de crisis bewuster geworden van hun verantwoordelijkheid voor de samenleving. Tekenend is het aanbod van honderden gepensioneerde ingenieurs en technici om als vrijwilliger te helpen bij het gevaarlijke werk in en rond de kerncentrale van Fukushima.

'Mensen hebben weer ontdekt wat echt belangrijk is', zegt Blaise Plant. Hij is Canadees en woont ruim tien jaar in Japan. Samen met zijn broer Maynard maakt hij deel uit van de popgroep Monkey Majik. 'Na de tsunami zijn mensen opener geworden.'

Volgens Plant hebben Japanners hun houding tegenover andere landen gewijzigd, sinds hun land grootschalige hulp uit het buitenland heeft ontvangen. 'Ze voelen zich nu meer deel van de internationale gemeenschap.' Maynard: 'Mijn liefde voor dit land leefde op toen ik zag hoe gediciplineerd de bevolking reageerde op de aardbeving. Mensen stonden uren in de rij voor rijst en als ze dan te horen kregen dat er niet meer was, kwamen ze de volgende dag rustig terug. In Canada is zoiets ondenkbaar.'
 

IRP:   


Naar Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]