De Volkskrant, 03-09-2011, door Arnout Brouwers .2007

Reportage | Moskou, Europa's grootste metropool, barst uit zijn voegen. Daarom gaat het aan gebiedsvergroting doen: door uitbreiding naar de provincie wordt de stad 2,5 keer zo groot. 'Het enige wat zeker is, is dat het Kremlin blijft, waar het nu staat.'

Moskou slokt de provincie op

Tussentitel: Het kan niet anders. De stad is overbevolkt.

Gezapig luierende koeien in de ochtendzon, Centraal-Aziatische landarbeiders die als stippen aan de horizon verbleken in de eindeloze graanvelden en de fris gebouwde buitenhuisjes met de balkons gericht op een loom kringelend riviertje: rond Rogovo, op 65 kilometer ten zuidwesten van de buitengrens van het huidige Moskou, doet niets de nabijheid van Europa's grootste stad vermoeden.
    Maar dat gaat veranderen.
    In opdracht van president Medvedev heeft Moskou een groot gebied ten zuidwesten van de stad uitgekozen, waar de komende twintig jaar een nieuwe stad gebouwd moet worden - met de ultramoderne grootstedelijke infrastructuur die het huidige Moskou ontbeert.
    Daarbij slokt Moskou ook twee andere gebieden ten westen van de stad op. Het ene bevat het geplande innovatiecentrum Skolkovo (het Russische 'Silicon Valley'), het andere grenst aan een van de duurste buitenwijken van de stad en moet de plek worden waar een nieuw financieel centrum gaat verrijzen.
    De noodzaak voor uitbreiding is onbetwist. De meer dan elf miljoen mensen die nu legaal in Moskou wonen, plus een paar miljoen anderen, vergen het uiterste van de bestaande infrastructuur. Jaarlijks verrijzen nieuwe metrostations als paddestoelen uit de grond. Niettemin is de druk op het metronetwerk, dat dagelijks zo'n 6,5 miljoen passagiers vervoert, fenomenaal.

Dagelijkse files
De enorme groei in het autobezit heeft het wegennet van de hoofdstad totaal overbelast - de dagelijkse files overstijgen de totale lengte van files in heel Nederland. Parkeerruimte is er al helemaal niet genoeg, waardoor in het centrum dubbelparkeren de regel is.
    Het geeft de rijke metropool een verfrissend anarchistische en dynamische aanblik - elke cowboy stalt zijn paard (of het nu een grote terreinwagen is of een Lexus of een Bentley) liefst recht voor de saloon - maar effectief is anders. Dezelfde problemen doen zich voor op het gebied van huisvesting. Omdat Moskou 'vol' is, heeft de nieuwbouw zich al richting provincie bewogen, waardoor de files verder zijn toegenomen.
    Dus wat komt er zoal op de 2.600 inwoners van Rogovo af, die nu de paradijselijk stille 176 vierkante kilometers aan de rand van het uitbreidingsgebied bewonen? Het antwoord op die vraag hangt af van de persoon aan wie je hem stelt.

Maagdelijk land
Naast 60 miljoen vierkante meter voor nieuwe woonruimte voor twee miljoen Moskovieten, zegt burgemeester Sobjanin, wordt er 45 miljoen vierkante meter gereserveerd voor kantoren en bedrijven. Ook sommige van de grote en vervuilende fabriekscomplexen die nu nog midden in de stad te vinden zijn, moeten verhuizen naar het maagdelijke land. En om het goede voorbeeld te geven, verhuist ook een groot deel van de federale regering op termijn naar het nieuwe Moskou.
    Maar in Rogovo denken de oudere bewoners die in de ochtendzon hun karige marktstalletjes inrichten aan hele andere zaken. Zoals de omvang van de pensioenen, die voor Moskovieten dubbel zo hoog is als elders in Rusland.
    Valentina Davidova is een lijvige vrouw die achter een tafeltje zit waarop acht dvd's en vier roze speelgoedvarkentjes zijn uitgestald. 'Ik heb het vorige week op televisie gehoord: we komen bij Moskou. We zien wel wat er van komt - misschien gaat mijn pensioen omhoog, maar hetzelfde geldt voor de gas- en lichtrekening.'
    Naast haar zit Vasili Krekov, die potten honing verkoopt. Hij is bang dat de datsja's (buitenhuisjes) van mensen voor miezerige prijzen zullen worden uitgekocht. Maar hij verwacht sowieso niets van de 'nieuwe autoriteiten' die het land besturen sinds de val van de Sovjet-Unie twintig jaar geleden. 'Alles wat ik bezit, is gebouwd door de Sovjetmacht. De nieuwe macht heeft nog geen spijker voor me in de muur geslagen. Anders zou ik hier toch geen honing zitten te verkopen op mijn 81ste?'

De poort tot Moskou
Ook burgemeester Roman Atabekjan, heeft het nieuws dat zijn dorp bij Moskou wordt getrokken van de televisie. 'Ik weet net zoveel als jullie. Alles wordt boven besloten, alleen God weet wat er zal gebeuren.' Hij vreest voor de natuur in dit gebied, maar verder lijkt verandering hem een prima zaak. 'Wij waren altijd al de poort tot Moskou. Onze troepen hebben hier de nazi's tegengehouden en tegen Napoleon gevochten.'
    Terug in Moskou, toont ook de bekendste stadsactivist Sergej Oedaltsov zich positief over het uitbreidingsbesluit. 'Het kan niet anders, de stad is overbevolkt en de problemen onoplosbaar.'
    Zijn grootste zorg is dat de uitbreiding 'een puur commercieel project' wordt, waarbij sociale woningbouw voor lagere- en middeninkomens het onderspit delft tegen de aanleg van huizen voor de elite. 'Het risico daarop is groot, want de huidige autoriteiten laten zich vooral leiden door het winstbeginsel', zegt Oedaltsov.
    De tijd zal het leren. De komende twee jaar zijn nodig om de uitbreiding van Moskou wettelijk vast te leggen en daarna nodigt Sobjanin 'de knapste koppen van de wereld' uit om uitgewerkte plannen te maken voor de stadsuitbreiding. In de periode van twintig jaar waarin het nieuwe Moskou moet verrijzen, kan nog veel gebeuren. 'Het enige wat zeker is', zei Sobjanin, 'is dat het Kremlin blijft waar het nu staat.'


Tussenstukken:
De hakkenbreker van het Kremlin

De timing van de plannen voor de uitbreiding van Moskou lijkt geen toeval. Na het ontslag van burgemeester Loezjkov, vorig jaar door president Medvedev, heeft het Kremlin in Sergej Sobjanin eindelijk een betrouwbare man kunnen benoemen op deze cruciale post.
    Sobjanin, die jarenlang direct onder Poetin werkte, is van het type 'moderne manager' - een groot contrast met Loezjkov, die volgens velen een 'staat binnen de staat' runde. Dat leverde hem een persoonlijk vermogen van 750 miljoen dollar op en stelde zijn vrouw in staat een vastgoedimperium te vestigen en miljardair te worden.
    Dus wie zou de Loezjkovs de uitbreiding van Moskou in handen willen geven - een megaproject dat immers tientallen miljarden euro's gaat kosten?
    Loezjkov 'leverde' bij verkiezingen weliswaar altijd netjes de stemmen voor Poetin, diens Verenigd Rusland-partij en Medvedev - maar de komst van Sobjanin, die jarenlang rechtstreeks onder Poetin werkte, streek een laatste oneffenheid glad in het Russische politieke bestel.
    Sobjanin lijkt heel wat krediet te hebben bij de Moskovieten, maar een recent project om alle geasfalteerde stoepen in de binnenstad te vervangen door straatstenen doet de wenkbrauwen fronzen.
     Vrouwen verafschuwen de nieuwe hakkenbrekers en sceptici vrezen dat de meeste straatstenen de eerste winter niet eens zullen overleven.
     Volgens Sobjanin gaan de straatstenen langer mee en zijn ze dus uiteindelijk kosteneffectief. Aanvankelijke mediageruchten dat mevrouw Sobjanina een vinger in de pap had in de leveranciers van straatstenen werden zelfs door oppositiepolitici ontzenuwd.
    'Ik ben beter in ballet dan mijn vrouw in zaken', liet Sobjanin weten. Met het straatstenenproject is circa honderd miljoen euro gemoeid.


Miljardairs in overvloed

De eind vorig jaar gehouden volkstelling toonde aan wat elke Moskoviet al aanvoelde: de stad blijft groeien wat aantallen inwoners betreft, en de noodzakelijke investeringen in de infrastructuur kunnen dat tempo niet bijbenen.
    Officieel wonen er 11,5 miljoen mensen met een langdurige verblijfsvergunning in de hoofdstad. Daarnaast zijn er nog een 1,8 miljoen mensen die legaal in Moskou wonen, maar elders (in Rusland of daarbuiten) staan ingeschreven. Ten slotte zijn er om en nabij de miljoen illegale immigranten. De 'officiŽle' bevolking van de stad is sinds de volkstelling in 2002 met bijna 11 procent gegroeid, een scherp contrast met de bevolkingsafname in heel Rusland van 1,6 procent.
    De enorme inkomensverschillen die Rusland kenmerken, bestaan ook in Moskou - maar het gemiddelde inkomen is met meer dan duizend euro per maand wel twee keer zo hoog als in de rest van het land. Hoewel de bevolking hooguit 10 procent van de totale Russische bevolking bedraagt, vertegenwoordigt de Moskouse economie bijna een kwart van het nationaal inkomen.
    Mede dankzij de hoge prijzen voor delfstoffen waaraan Rusland rijk is, groeit ook het aantal superrijken. Het Amerikaanse tijdschrift Forbes meldde dit jaar dat in Moskou de meeste miljardairs ter wereld wonen: maar liefst 79 tegenover 59 in de tweede miljardairsstad, New York.
    Een van hen, Vladimir Groezdev, zakenman en gouverneur van de provincie Toela, verkocht deze maand zijn appartement in Moskou voor anderhalf miljard roebel: zo'n 36 miljoen euro.
 

IRP:   Bedrijf: groot hoofdkantoor - land: grote (administratieve) hoofdstad.


Naar Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]