De Volkskrant, 03-09-2016, column door Aleid Truijens .2007

Schaf het verzuilde onderwijs af

Tussentitel: Het houdt de integratie van allochtone leerlingen tegen

Wordt het niet eens tijd om het verzuilde onderwijs af te schaffen? Bij alle onverkwikkelijke gebeurtenissen rond de vermeende Gülenscholen - de bedreigde leerkrachten, de onder druk gezette ouders, de kliklijsten, de zwarte lijsten verspreid door een persbureau dat Erdogan steunt, Nederlandse Kamerleden die hun steun betuigen aan een Turkse president die andersdenkenden opsluit en de pers breidelt, de hysterische jacht op 'terroristen' - is het een gedachte die makkelijk te binnen schiet.

Wat een verademing zou dat toch zijn, als school niet meer de plaats is waar kinderen wordt verteld wat ze moeten denken, voelen of geloven. Daar is onderwijs niet voor. School is om kinderen zelfstandig te leren nadenken over de wereld, en hen zelf verantwoordelijk te maken voor hun eigen leven.

Het is niet makkelijk om je in Nederland aan de Grondwet te houden. Volgens artikel 1 zijn alle burgers gelijk en mag niemand onderscheid maken op grond van sekse, seksuele voorkeur of geloof. Maar artikel 23 zegt juist dat je dat onderscheid wel mag maken, en dat scholen zich op grond van hun verschillen mogen organiseren. Op zo'n school mogen leraren ongehinderd hun overtuigingen uitdragen, bijvoorbeeld dat mensen van een ander geloof niet deugen, dat vrouwen ondergeschikt zijn aan mannen en dat homoseksualiteit een ziekte is. Dat wringt nogal.

Volgend jaar is het honderd jaar geleden dat het openbaar en bijzonder onderwijs financieel werden gelijkgesteld, waarmee de weg vrij kwam voor mensen van alle gezindten om scholen te stichten. Die mogelijkheid heeft vast een emanciperende werking gehad voor allerlei religieuze groeperingen. Het confessionele onderwijs, waar kinderen uit alle bevolkingslagen samen naartoe gingen, heeft misschien ook de maatschappelijke kansen van veel kinderen vergroot: op jezuďetenscholen zaten van oudsher veel katholieke slimme arbeiderskinderen. Maar nu, honderd jaar later staan we er anders voor. Nu houdt het verzuilde onderwijs de integratie van allochtone leerlingen tegen. De emancipatie van kinderen met een achterstand stokt omdat hun horizon niet verder reikt dan de eigen groep.

Ik weet ook wel dat je door de afschaffing van bijzondere scholen niet alle problemen oplost. De vermeende Gülenscholen zijn niet officieel islamitisch maar propageren 'wereldburgerschap', en sommige zijn aangesloten bij een christelijk schoolbestuur. De officieel islamitische scholenkoepels zeggen de Gülenscholen niks in de weg te leggen. Intussen gaan de bedreigingen en verdachtmakingen op Twitter door en woedt er een verbeten gevecht in de winkels, speeltuinen en op schoolpleinen.

Er zijn buurten waar vrijwel alleen Turkse Nederlanders wonen en waar iedereen elkaar in de gaten houdt. Gisteren kocht ik onderweg een broodje bij een Turkse bakker in Amsterdam-West. Ik was de enige klant zonder hoofddoek en werd door iedereen aangestaard. 'Komt u hier vaker?', vroeg de bakker. 'U woont hier toch niet?'

Vergaande segregatie los je niet eventjes op met openbaar onderwijs. Maar het is een begin.

In 2009 schreef ik een pleidooi voor uitsluitend openbaar onderwijs, onder de kop 'God heeft op school niets te zoeken'. Ik denk daar nu iets anders over. Nog steeds vind ik dat een school geen overtuigingen mag opdringen aan kinderen, of dat nu christelijke, islamitische, boeddhistische, joodse of antroposofische denkbeelden zijn. Als je de scheiding tussen kerk en staat serieus neemt, wordt het zoetjesaan tijd dat de seculiere overheid niet langer met belastinggeld religieuze scholen bekostigt. De confessionele schoolbesturen hebben onevenredig veel macht.

Maar God hoeft niet geweerd te worden in het onderwijs. School is bij uitstek de plaats waar kinderen kennismaken met mensen van een ander geloof, waar ze leren wat de andere godsdiensten inhouden en waar die anderen precies in geloven. God, Allah, Krishna of de Regenkoning - zoek de verschillen en overeenkomsten. Het kan geen kwaad dat kinderen meemaken dat de één koosjer eet, de ander halal en de derde geen koeienvlees. Dat mag je gewoon zelf weten, zolang je de ander ook in zijn waarde laat. Geloof is een privézaak, een persoonlijke overtuiging. Maar op school leer je ook dat kernwaarden als de democratie, de rechtsstaat, de gelijkheid van iedereen en het recht op vrije meningsuiting boven persoonlijke overtuigingen gaan.

Vrijheid van onderwijs kan niet betekenen dat de overheid wegkijkt als ouders, kinderen en leerkrachten worden gepest, gebrandmerkt of buitengesloten omdat ze niet de juiste politieke of religieuze overtuigingen hebben.


Web:
TT:
Het verzuilde onderwijs houdt de integratie van allochtone leerlingen tegen
Vergaande segregatie los je niet eventjes op met openbaar onderwijs. Maar het is een begin
Het kan geen kwaad dat kinderen meemaken dat de één koosjer eet, de ander halal en de derde geen koeienvlees


Naar Westerse organisatie, noord-zuid , Westerse organisatie , Sociologie lijst , Sociologie overzicht , of site home .