De Volkskrant, 04-12-2011, door Wilma de Rek .2010

Het menselijk tekort

Tussentitel: Ook wanneer ze niet worden gedwongen, blijven mensen geloven. De mens is en spiritueel dier

Is godsdienst een ziekte? De vraag werd afgelopen woensdag opgeworpen door Kees van der Staaij, fractievoorzitter van de SGP. Het radio1 journaal had Van der Staaij aan de telefoon voor een reactie op de veelbesproken 'homotherapie' van de orthodox-christelijke zorgorganisatie Different. Vroeger werden homo's door de christelijke medemens opgehangen of uitgestoten, tegenwoordig krijgen ze therapie.

Uit onderzoek door de Inspectie voor de Gezondheidszorg zou zijn gebleken dat Different tijdens die therapie níét aan homo's leert hoe ze hun gevoelens moeten onderdrukken. Van der Staaij was blij met de resultaten van het onderzoek, zei hij tegen radio 1. En het gezeur moest nu maar eens afgelopen zijn: 'Soms komen we in een sfeertje terecht dat mensen bijna hun godsdienst als een ziekte wordt gezien waar ze van afgeholpen moeten worden!' Beetje kromme zin, vermoedelijk bedoelde hij: 'Dat wij homo's als misbaksels beschouwen, wil goedgloeiende godverdomme natuurlijk niet zeggen dat anderen óns als sneue zieken mogen zien.'

De vraag of godsdienst een ziekte is, is al een paar honderd jaar geleden met een volmondig 'ja' beantwoord. In zijn boek Het verdorven genootschap (2010), over de vergeten radicalen van de Verlichting, schetst de Duitse historicus Philipp Blom een prachtig portret van de groep rond de 18de-eeuwse Franse schrijvers Denis Diderot en baron Paul-Henri Thiry d'Holbach. In de salon van d'Holbach verklaarden ze de godsdienst passé. Ze stelden de rede tegenover het geloof en droomden van een vrije, blije wereld waarin, schrijft Blom, mannen en vrouwen niet langer ten prooi zouden zijn aan de angst en de onwetendheid die hun door de kerk werden bijgebracht, maar in plaats daarvan voluit van het leven konden genieten. 'Door verlangens, al dan niet erotisch, zou hun wereld mooi en rijk worden, door empathie zou die wereld vriendelijk en leefbaar zijn en dankzij de rede zou men begrijpen hoe de onwrikbare wetten van de natuur werkten.'

Sapere aude, durf te weten, was de strijdkreet van de Verlichting. Er is geen God en dus ook geen hiernamaals, het leven is hier en nu. Maar de godsdienst liet zich niet zo gemakkelijk afschaffen. Binnen de kring van de Verlichtingsdenkers zelf manifesteerde de dwarse Jean-Jacques Rousseau zich al snel als prominent verdediger van de godsdienst. 'Alles is goed als het de handen van de Schepper verlaat, alles degenereert in de handen van mensen', schreef hij in zijn roman Émile. De betoverende en religieus getinte romantiek van Rousseau ging er bij het volk beter in dan de kille rede.

Ook wanneer ze niet (meer) worden gedwongen, blijven mensen geloven. Dat komt omdat de mens een spiritueel dier is, schrijft ex-non en bestsellerauteur Karen Armstrong in Een geschiedenis van God. Wie godsdienst afdoet als een slimme deal van smerige machthebbers om het volk onder de knoet te houden ('Hou jij ze dom, dan hou ik ze arm'), gaat voorbij aan het feit dat de homo sapiens ook een homo religiosus is. Armstrong: 'Mannen en vrouwen begonnen goden te aanbidden zodra ze herkenbaar menselijk waren geworden; ze schiepen religies op hetzelfde moment als waarop ze kunstwerken schiepen. Net als kunst is religie een poging geweest om in dit leven zin en betekenis te ontdekken.' Religie is de mens 'ingeschapen', stelt Armstrong. God is de belangrijkste werkelijkheid op aarde, of hij nou bestaat of niet.

Zo bezien is godsdienst geen ziekte maar een aangeboren dingetje, net als blond haar, een melancholieke inborst of homoseksualiteit. Daar is geen therapie tegen opgewassen.




IRP:   Leg uit: "spiritueel"- wordt al heel snel: religieus (zie ook Vance: mystiek). Mens isi ook homo criminalis, en homo racistus/xenofobus. En daar heeft men ook bezwaar tegen

Ook wanneer ze niet worden gedwongen, blijven mensen geloven. : bewijs het. Aanwijizng: mense die niet gelovig worden opgevoed, worden vrijwle nooit gelovig. Dus er is sociale dwang


Naar Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]