De Volkskrant, 04-04-2012, column door Hans Schnitzler, filosoof. .2010

'Door PVV'ers gedragen Prinsenvlag symboliseert politiek van uitsluiting'

Opinie De stelling dat Europees rechts-radicaal niet meer antisemitisch zou zijn, is kortzichtig en ahistorisch, betoogt Evelien Gans.
OPINIE - Evelien Gans 8 oktober 2013, 06:43
0 





Sinds Wilders met zijn PVV op het politieke toneel verscheen, bestond verwarring over hoe zijn gedachtengoed te duiden: populistisch, rechts-radicaal? Of toch extreem-rechts? Daar pleit alleen al tegen dat extreem-rechts een sterk antisemitisch gekleurde bagage heeft, en Wilders niet. Integendeel: hij verwijst juist nadrukkelijk naar het joodschristelijke fundament onder Europa, werpt zich op als strijder tegen antisemitisme en als boezemvriend van IsraŽl. Zo kreeg hij in zeer uiteenlopende kringen het imago, in positieve of juist negatieve zin, van 'Jodenvriend' - van filosemiet. Maar dat is hij niet - en ik beweer dat ook niet, zoals Meindert Fennema stelt. Wilders flirt met dat imago.

Net als antisemitisme is filosemitisme een rekbaar begrip. Op zijn gunstigst komt filosemitisme neer op idealisering van Joden - op zijn ongunstigst op het spiegelbeeld van antisemitisme. In beide gevallen treedt stereotypering op. Joden hebben per definitie slechte of juist goede eigenschappen; ze worden veracht en gehaat of juist bewonderd en verheerlijkt. In 1967, toen zich na de Zesdaagse Oorlog de eerste signalen aftekenden dat het niet alles pro-IsraŽl was wat de klok sloeg, schreef het Algemeen Dagblad: 'Liever de verkoelende genegenheid van het filo-semitisme dan de hete haat van het anti-semitisme'. Niettemin kleeft aan filosemitisme ook zijn tegendeel, een bepaald ongemak, iets schaamtevols dat men geneigd is weg te stoppen: irritatie, jaloezie. Schuldbesef ook - na 1945.








Joden dienden als lichtend voorbeeld, als waarschuwing of belichaming van het ultieme kwaad. Wilders' PVV past in dit rijtje.

PVV is niet filosemitisch
Wilders' PVV is niet filosemitisch. Alleen al niet omdat haar veronderstelde positieve houding tegenover Joden(dom) en IsraŽl getuigt van opportunisme, en selectief is. Wilders gebruikt 'de Jood' als legitimatie. Al eeuwenlang hebben verschillende groepen de Joden ingezet om de eigen positie en standpunten kracht bij te zetten. Joden dienden als lichtend voorbeeld, als waarschuwing of belichaming van het ultieme kwaad. Wilders' PVV past in dit rijtje.

Zij behoort inmiddels, met vallen en opstaan, tot het politiek establish-ment. Daar geldt antisemitisme als taboe, is 'de Jood' geŽvolueerd van 'vreemdeling' naar onvervreemdbaar, cruciaal bestanddeel van de westerse beschaving, en wordt ontkenning of relativering van de Shoah niet getolereerd. Maar de PVV is, zoals gezegd, kieskeurig. De partij identificeert zich eenzijdig met (extreem-) rechts IsraŽl, opgevat als nationalistisch-militair bolwerk tegen de islam. De PVV houdt ook niet zomaar van Joden - alleen van hen die haar partijideologie min of meer delen. Linkse Joden figureren als 'dhimmi's', een uit de historische context gerukte typering van 'wie buigen voor de islam'.

Wilders en de zijnen zetten antisemitisme in als instrument tegen de islam. Bij hen is sprake van 'anti-antisemitisch enthousiasme'. Zo beweerde Fleur Agema in 2009 dat het grotendeels de Marokkanen zijn die het antisemitisme in Nederland hebben geÔmporteerd. Evidente onzin: alsof het hier niet al eeuwen bestaat. Wilders zoekt nu samenwerking met partijen als het Front National, Vlaams Belang en de FP÷. Precies daarom stond bij de recent gehouden PVV-demonstratie heel extreem-rechts en neonazi-Nederland paraat: ook bij hen gloort de hoop op internationale samenwerking. Wie de schijnwerpers richt op antisemitisme binnen Europees 'nieuw-rechts' vecht 'de vorige oorlog' uit, zegt Fennema. Antisemitisme komt nu vooral binnen de moslimgemeenschap voor.








Alsof die vlag in de huidige context niet allereerst model staat voor een radicale politiek van uitsluiting, en in die zin aansluit bij de NSB en aanverwante organisaties

'Onschuldig nationaal symbool'
Maar wat meer dialectisch denken kan geen kwaad. Het gaat niet om ůf het een ůf het ander. Antisemitisme leeft ook elders. Sybe Schaap, als Eerste Kamerlid (VVD) betrokken bij het debat over onbedwelmde slacht, constateerde dat in hatemail vooral de Joden het moesten ontgelden: 'Pak ze aan die joodse dierenbeulen.'

Fennema relativeert buitensporig. De oranje-blanje-bleu-Prinsenvlag waar de PVV mee prijkt, zou een betrekkelijk onschuldig nationalistisch symbool zijn. Alsof die vlag in de huidige context niet allereerst model staat voor een radicale politiek van uitsluiting, en in die zin aansluit bij de NSB en aanverwante organisaties. Alsof PVV-ideoloog Martin Bosma niet de hoop uitsprak dat de Prinsenvlag zou wapperen boven van de 'islam bevrijd' gebied.

Wat zal het programma worden van de nagestreefde 'Nationalistische Internationale': een centraal Polen- en Roemenen-meldpunt, kopvoddentaks, een verbod op onbedwelmde slacht oftewel 'ritueel martelen', om met Wilders' eigen Dion Graus te spreken? En: Wilders' Europese partners mogen dan het antisemitisme hebben afgezworen (de door FP÷-leider Strache gelanceerde antisemitische karikatuur wijst op het tegendeel), zij zullen nog grote moeite hebben hun achterban in toom te houden. De stelling dat Europees rechts- radicaal zich met een druk op de partijknop van het antisemitische gedachtengoed zou hebben bevrijd, is kortzichtig en ahistorisch.

Evelien Gans is bijzonder hoogleraar Jodendom en onderzoeker aan het NIOD.


Reactie van de auteur:

In mijn artikel 'Prinsenvlag symboliseert politiek van uitsluiting' (Opinie & Debat, 8 oktober) schrijf ik: 'Alsof PVV-ideoloog Martin Bosma niet de hoop uitsprak dat de Prinsenvlag zou wapperen boven van de 'islam bevrijd' gebied.' Deze uitspraak heeft Martin Bosma nooit gedaan.

Evelien Gans, bijzonder hoogleraar Hedendaags Jodendom (UvA)/onderzoeker
NIOD, Amsterdam




IRP:   

 


Naar Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]