De Volkskrant, 29-12-2011, door Yrrah Stol, filosoof, psycholoog en gezondheidswetenschapper. Ze doceert aan de UvA. 2010

Hoer: scheldwoord van extremisten

Een joods meisje in IsraŽl wordt uitgescholden door ultraorthodoxe mannen, omdat ze niet kuis genoeg is gekleed. Dat incident staat niet op zich.

Tussentitel: Verdedig mensenrechten tegen orthodox gelovigen van alle gezindten

Onze joods-christelijke cultuur moet beschermd worden tegen 'de invasie van de islam', stelt Geert Wilders. Maar deze bron van verlichte mensenrechten is in fundamentele gedaante net zo bedreigend. In Beit Shemesh, een stadje vlakbij Jeruzalem, durft het 8-jarige - let wel orthodox-joodse - meisje Na'ama Margolis niet meer alleen naar school te lopen, omdat ze uitgescholden en bespuugd wordt door ultraorthodoxe mannen. Ze zou niet 'kuis' gekleed gaan.

Dit incident staat helaas niet op zich. Naar aanleiding van mijn ervaringen in IsraŽl zou ik willen voorstellen mensenrechten te verdedigen tegen orthodox gelovigen van alle gezindten.

In IsraŽl, het thuisland van onze 'joods-christelijke cultuur', worden mensenrechten met voeten getreden: door orthodoxe joden. 'Hun' wijken in Jeruzalem hebben deels in tweeŽn gedeelde stoepen: aan de ene kant lopen de mannen, aan de andere kant de vrouwen. De laatsten in wijde, verhullende kleding. Ze hebben geen 'kopvod' maar een soort mutsje op het hoofd, ůf een pruik. Huwelijken worden gearrangeerd en ze hebben horden kinderen. Wanneer je het als westerse vrouw waagt een orthodoxe wijk in te lopen, word je minachtend aangekeken. De mannen, hoog gehoed, in pak, schelden je uit voor 'hoer'. Ze blokkeren de weg en spugen naar je. En weigeren te antwoorden als je ze de weg - de wijk uit? - vraagt. Elders in de stad draaien ze hun hoofd weg als je langsloopt, en zoeken ze een andere plaats als je naast ze gaat zitten in de tram.

Niet voor niets staan deze wijken bij veel seculiere joden bekend als no-go-area. Dat geldt zelfs voor de politie: ze durft er niet binnen.

Deze situatie staat in geen verhouding tot die in de veelbesproken Amsterdamse wijken Slotervaart en de Baarsjes. Ik woon daar. En ja, ik voel me wel eens geschoffeerd als mijn buurtgenoten mij voor hoer uitmaken. Omdat ik in hun ogen een te kort rokje aanheb of blote schouders toon. Af en toe voel ik me zelfs geÔntimideerd. Maar ik ben nooit bespuugd, heb me nooit zo onveilig gevoeld als in die wijk Me'a She'arim in Jeruzalem. Wat ik me afvraag: is Geert Wilders, IsraŽl-adept, wel eens in die wijk geweest? En zijn vrouw?

Ook elders in de stad beheersen de orthodoxe joden het openbare leven. In het centrum mag geen muziek gemaakt worden zodra vrijdag aan het eind van de middag de zon ondergaat: een teken dat de sabbat is begonnen. Een vriendelijk uitziende heer komt de cafťbaas daaraan herinneren. Diezelfde meneer staat erbij wanneer slechts enkele straten verderop andere orthodoxe joden een steen naar het hoofd van een jongen gooien. Omdat hij het waagt langs een blokkade te fietsen die zij, aan de rand van hun wijk, hebben opgeworpen. Ze tolereren het niet dat andere joden en seculiere IsraŽliŽrs wťl fietsen of autorijden tijdens de sabbat. De politie staat erbij, kijkt ernaar, en doet niets. Als ze iemand arresteren resulteert dat immers in nog meer wegblokkades, protesten en vandalisme. Hoe heeft het zover kunnen komen? Hoe kan het dat jongeren die eerder die week opkomen voor gelijke rechten Me'a She'arim letterlijk uitgeslagen worden, zonder repercussies?

Orthodoxe joden hebben veel invloed op de IsraŽlische politiek. De partijen United Torah Judaism en Shas hebben samen slechts 16 zetels in de 120 zetels tellende Knesset, maar omdat hun steun noodzakelijk is voor wetgeving, worden veel toezeggingen gedaan. Niet alleen over de nederzettingen. Zo is het voor niemand in IsraŽl mogelijk te trouwen zonder religieuze leider erbij. En wordt de 'status aparte' van de orthodoxe joden behouden en uitgebreid: ze hebben sinds 1948 geen dienstplicht, Yeshiva's (religieuze scholen) hoeven sinds kort geen lokale belastingen meer te betalen.

Een misschien nog belangrijkere verklaring ligt in de continue bedreiging van de veiligheid van IsraŽl. Omdat het politieke primaat bij Gaza en Iran ligt, worden binnenlandse problemen verwaarloosd. Niet voor niets werd er deze zomer massaal een vreedzaam tentenprotest georganiseerd om aandacht te vragen voor de hoge lasten en de werkloosheid.

In Nederland worden problemen benoemd, en aangepakt. Dat is goed. Maar het is ook belangrijk problemen de juiste naam te geven. Niet de islam is het probleem, maar een fundamentalistische opvatting hiervan. Laten we ervoor zorgen dat de Baars-jes begaanbaar blijven: voor mannen en vrouwen, homo's en hetero's, uit elke cultuur. Niet door specifiek de islam als zondebok aan te wijzen en de joods-christelijke cultuur voorop te stellen. Polarisatie heeft een averechts effect. Het kan niet de bedoeling zijn dat die boerka juist ŠŠngetrokken wordt. Maar door duidelijk te maken dat mensenrechten vůůrgaan. Dat extremistische opvattingen van welke religie dan ook aangepakt worden zodra deze een bedreiging vormen voor fundamentele mensenrechten.


IRP:
  

Naar Vrijheid van meningsuiting , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]