De Volkskrant, 02-07-2012, dubbelcolumn, door Thomas von der Dunk en Bert Brussen .2011

Von der Dunk / Brussen

Het idee-fixe van de VVD, meer marktwerking, is een waanidee, zegt Thomas von der Dunk. Maar zonder marktwerking blijven overal de kosten stijgen, meent Bert Brussen.


Hoe ideologisch geborneerd en oliedom moet je zijn om in dit land minister te mogen worden? Bij de VVD in elk geval bijzonder geborneerd en dom. Nee, ik heb het ditmaal niet over Uri Rosenthal, maar over Edith Schippers. De minister voor Volksgezondheid zit er niet voor de volksgezondheid, maar om een aantal rechtse hobby's uit te leven.

Onder het mom niet te willen betuttelen, weigert zij iets te doen aan de obesitasproblematiek: geen bemoeienis met het voedselaanbod in schoolkantines. Haar eerste daad was om het antirookbeleid voor cafťs te ondermijnen, wat niet los valt te zien van haar eigen door het tv-programma Zembla blootgelegde warme banden met de tabaksindustrie. En verhoging van de accijnsen om jeugdig comazuipen te bestrijden? Schippers' voorganger Els Borst wist het al: doe je een poging 'dan komen de heren van de drankenlobby op bezoek. Bij mij waren dat Wiegel, die ging toen over jenever of zo, en Heinekentopman Vuursteen. Die hameren dan op zelfregulering'. Want bedrijfsbelangen gaan bij de VVD altijd voor.

'Zelfregulering': door overheidsvoorlichting af te schaffen kan inderdaad even belastinggeld bespaard worden, maar fiscaal goedkoop is hier maatschappelijk duurkoop, want de medische reparatiekosten achteraf bedragen een veelvoud van die van preventie.

De VVD heeft niets geleerd van de puinhopen van de privatisering in de publieke sector - van Amarantis tot Vestia. Zij beschikt voor elk beleidsterrein over ťťn idee-fixe: meer marktwerking - ook daar waar geen markt bestaat. Marktwerking in de zorg: dat betekent, gezien de recente ervaringen bij de VU, straks dat uw Eerste Hulp bij opbod aan de meestbiedende filmmaatschappij wordt verkocht en Reinout Oerlemans op uw sterfbed meekijkt.

Jongste VVD-waanidee: de vrije tandartstarieven, die er per se doorheen moesten worden gedramd. Iedereen met verstand van zaken heeft voor de gevolgen gewaarschuwd. Maar de minister wist het beter. Vervolgens is precies gebeurd, wat was voorspeld. Waar schaarste aan tandartsen bestaat, gaan de prijzen niet omlaag maar omhoog. Waar tandartsen niet plotseling dubbel productie kunnen draaien, kunnen de goedkopere niet een potentiŽle toeloop van nieuwe patiŽnten aan. En patiŽnten maken niet voor een paar euro minder even een uitstapje naar de concurrent.

De minister heeft alle adviezen genegeerd. Je zou verwachten dat zo'n Schippers nu met het schaamrood op de kaken haar excuses aanbiedt, het experiment per direct stopzet en vervolgens ijlings aftreedt om als totaal incompetent voor altijd uit de politiek te verdwijnen. Maar dat gebeurt niet, integendeel: ze geeft hondsbrutaal iedereen de schuld behalve zichzelf. Dat is ook logisch. Het tegendeel zou namelijk betekenen dat de minister en haar partij openlijk moeten erkennen geen flauw benul te hebben van hoe de samenleving werkt.

Thomas von der Dunk

 


Goed einde van een column dient tevens als goed begin van een column: 'De minister en haar partij zouden openlijk moeten erkennen geen flauw benul te hebben van hoe de samenleving werkt.' Klopt als een zwerende vinger (die liever niet in het weekend behandeld wordt bij een huisartsenpost). Het is alleen geen wezenlijk probleem van de VVD of Edith Schippers (nou ja, Schippers heeft dat natuurlijk ůůk als wezenlijk probleem), maar de grondslag van elke politieke partij; ze hebben geen flauw benul van hoe de samenleving werkt.

Althans, ik kan me niet voorstellen dat je ooit een voet in de samenleving hebt gezet als je beweert dat problemen met de multiculturele samenleving zijn te bagatelliseren tot 'zeuren over vreemde luchtjes in het portiek'. En de verhouding tot de samenleving is zo goed als non-existent als je met droge ogen het verhogen van belastingen tot 65 procent 'eerlijk delen' noemt.

Moet ik nu nog iets zeggen over het willen verbieden van vuurwerk en auto's ouder dan 12 jaar, het verbieden van snackbars bij scholen of het willen bestraffen van godslastering om te illustreren dat politici net zoveel snappen van de samenleving als een twitterende PVV'er van het ESM? Mij lijkt de kloof tussen samenleving en politiek evident.

Het probleem van dit volkomen losgezongen zijn van de samenleving wordt nergens zo schrijnend zichtbaar als bij de portefeuille gezondheidszorg. Wat de minister ook doet, en vanuit welk ideologisch uitgangspunt die minister ook vertrekt, het pakt per definitie verkeerd uit. De slachtoffers zijn namelijk de zieken. De patiŽnten. Mensen die al slachtoffer waren en dat niet nogmaals willen worden.

Maar dat betekent niet dat de liberaliseringsvoorstellen van de VVD allemaal even dom zijn. Het reduceren van torenhoge kosten in de zorg vraagt om meer marktwerking. Er is eenvoudigweg geen andere optie meer. Het afschaffen van het ziekenfonds was wat dat betreft een liberale zege van Obamaiaanse healthcareachtige-proporties. Alhoewel je dat laatste ook 'pyrrusoverwinning' kunt noemen.

Het lastige is dat niemand ooit wil liberaliseren. Vestia, PostNL en de NS zijn niet bepaald lekkernijen die doen verlangen naar meer. Maar weten we nog wat telefoneren kostte toen de telecomsector in handen van de overheid was? En wat een retourticket Londen kostte zonder Easyjet? Hoe leuk zou internet zijn als het voor 100 procent in overheidshanden was?

Worden losgetrokken van het overheidsinfuus is in eerste instantie net zo'n brute overgang als worden losgeknipt van de navelstreng om zelfstandig te leren eten. Maar op termijn biedt het de meeste mogelijkheden en de grootste vrijheid. Ook voor, ik noem eens wat, kunst en cultuur. Of gezondheidszorg.

Al zou een iets groter licht dan Edith Schippers op zo'n post de kloof tussen burger en politiek wellicht kunnen helpen overbruggen.

Bert Brussen


Red. :  Het duurder worden van de tandartszorg door meer martkwerking heetf natuurlijk tottaal geen invloed op de mening van de ideoloog. Er is maar ťťn aanpak: meer amrtkwerking



Naar Houding top I, moraal , Houding top I , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]