De Volkskrant, 06-10-2012, door Frank Kalshoven, directeur van De Argumentenfabriek .2011

De nare economie onder in de flexmarkt

Tussentitel: Laagopgeleide heeft meer behoefte aan baanzekerheid

Tijdens de informatie denken Henk Kamp en Wouter Bos met VVD en PvdA na over de toekomst van de arbeidsmarkt. Naast de geheide onderwerpen - ontslagvergoeding en de maximale duur van de werkloosheidsuitkering WW - zijn er ook onderwerpen die weinig aandacht trekken maar toch belangrijk zijn. Op dit lijstje mag de gekke economie op een deel van de flexmarkt niet ontbreken.

Wat is er aan de hand? En: in tegenstelling tot de beeldvorming wordt de Nederlandse arbeidsmarkt helemaal niet veel flexibeler, gemeten naar aantallen werknemers. Vier op de vijf werknemers heeft een vast contract, en een op de vijf is flexibel aan het werk: via een uitzendbureau, op contract voor bepaalde tijd of als zzp'er. Voor banen van twaalf uur per week of meer is deze verdeling stabiel sinds midden jaren negentig van de vorige eeuw.

Twee: als het gaat om de bescherming van werknemers toont Nederland twee gezichten. In een vergelijking van rijke landen valt op dat Nederland vaste werknemers strikt beschermt, maar flexwerkers juist niet.

Drie: investeringen in scholing zijn systematisch hoger voor mensen met een vast contract dan voor mensen met een flexcontract.

Vier: waar meer risico normaliter gepaard gaat met hoger rendement, geldt op de flexmarkt het omgekeerde. Mensen met flexibele contracten krijgen per uur substantieel slechter betaald dan mensen met een vast contract. Deze en andere fijne observaties staan beschreven in een vorig jaar verschenen studie van het Centraal Planbureau in samenwerking met het ROA: Labour market flexibility in the Netherlands.

Deze omstandigheden zijn voor grote delen van de arbeidsmarkt niet problematisch. Als een hoogopgeleide jongere een jaarcontract heeft, kan de werkgever zien wat voor vlees hij in de kuip heeft, terwijl de werknemer de bedrijfstak eens uitprobeert en aan de werkgever kan laten zien wat hij vermag. Een werkgever die te maken heeft met hoge zomervraag kan goed passen bij een werknemer die zijn winters pleegt door te brengen als skileraar. Voor beide partijen is de flexibiliteit voordelig.

Er is ook een problematisch segment: waar het werkgevers louter gaat om lage arbeidskosten en de laagopgeleide werknemers geen keus hebben. Flexibiliteit is hier aantrekkelijk voor de werkgever, maar voor de werknemer allerminst. Het portret van de pakjesbezorgers vorige week in de Volkskrant besteedde hier terecht aandacht aan.

Twee extra complicaties. En: werkgevers hebben ruimschoots alternatieven, zowel in de vorm van scholieren en studenten - die tegen het nog weer lagere minimumjeugdloon willen werken - als in de vorm van de toesnellende Oost-Europeanen die een ander idee hebben van wat een goed loon is dan Nederlanders. Complicatie twee: sociale zekerheid. Kortweg: zat ik in die situatie, dan zou ik een bijstandsuitkering (en af en toe een zwart klusje) prefereren boven het werkende bestaan op dit nare deel van de flexmarkt.

Voor laagopgeleiden is werk- of nog liever baanzekerheid veel belangrijker dan voor hoogopgeleiden. Idem voor inkomen. Dito voor bijleren.

Dit stuk van de arbeidsmarkt is dus aan hervorming toe; hierbij gaat het om een mix van onderwijs, sociale zekerheid en arbeidsmarkt. Dit is aan cao-partijen, die afspraken kunnen maken over een risico-opslag voor flexwerkers en bijscholing. En het is ook aan het kabinet. Laaggeschoolden zouden gebruik moeten kunnen maken van tweedekansonderwijs, ook in combinatie met een uitkering. En zou het geen goed idee zijn het jeugdminimumloon te schrappen voor kleine banen?

'Het kabinet verbetert de positie van laaggeschoolden', lijkt me het kortst denkbare zinnetje voor in het hoofdlijnenakkoord van VVD en PvdA. En desnoods schrijven Kamp en Bos erachteraan 'zowel rond werk, inkomen als opleiding'. Zo ontstaat er ruimte om de rotte plek op de flexmarkt weg te snijden.




Red. : 

Naar Houding top I, moraal , Houding top I , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]