De Volkskrant, 29-11-2013, van verslaggever Jonathan Witteman en Gijs Herderscheê .2010

Mes in regels rond het werk

Na jaren onderhandelen is het eindelijk zover. Het kabinet maakt vandaag bekend hoe de arbeidsmarkt van de toekomst eruitziet. Flexwerkers krijgen meer rechten, het ontslagrecht wordt vereenvoudigd en de WW wordt ingeperkt. Maar werkt het ook?


Het kabinet besluit vandaag over de grootste verandering van de spelregels op de arbeidsmarkt sinds de Tweede Wereldoorlog. De regels over flexwerk, ontslag en werkloosheid veranderen. De plannen zijn gemaakt in samenspraak met vakbeweging en werkgevers en in grote lijnen vastgelegd in het sociaal akkoord. .

Het huidige ontslagrecht dateert uit de oorlogsjaren, de WW uit de jaren vijftig en het flexrecht uit de jaren negentig.

Het ontslagrecht wordt niet zozeer versoepeld maar voorspelbaarder: vrijwel iedereen krijgt na ontslag voortaan een wettelijk vastgestelde ontslagvergoeding. Nu krijgt iemand die via uitkeringsorganisatie UWV wordt ontslagen niets of soms een vergoeding via een sociaal plan.

Wie via de kantonrechter wordt ontslagen, krijgt een 'gouden handdruk', maar hoe hoog die is, hangt af hoe de rechter de 'kantonrechtersformule' toepast: het kan een karige vergoeding zijn, maar ook een riante.

Voor twee collega's van wie de een via het UWV en de ander via de kantonrechter wordt ontslagen (de keuze is aan de werkgever), kan de 'ontslagvergoeding' enorm verschillen, ook al krijgen ze daarna allebei WW.

De maximumlooptijd van de WW wordt stapsgewijs teruggebracht van 38 naar 24 maanden. De uitkering blijft gekoppeld aan het laatstverdiende loon. Vakbeweging en werkgevers mogen afspraken maken over reparatie van deze ingreep.

De versobering gaat door de afspraken in het sociaal akkoord veel minder ver dan VVD en PvdA in het regeerakkoord hadden afgesproken. Flexwerk wordt minder flexibel: tijdelijke contracten mogen elkaar minder vaak opvolgen. Nulurencontracten worden in de zorg verboden, in andere sectoren kunnen de sociale partners het kabinet om een verbod vragen.

'Klein bier'
Het mogen dan de grootste veranderingen zijn sinds de oorlog, arbeidseconomen zijn niet onder de indruk. Ronald Dekker van de Universiteit van Tilburg spreekt van 'klein bier'. 'En dat is ook niet zo erg, want de Nederlandse arbeidsmarkt staat er in structurele zin zo slecht niet voor.' Met dat laatste is Pieter Gautier van de Vrije Universiteit in Amsterdam het niet eens. 'Dit is niet het pakket waarmee we de werkloosheid gaan oplossen.'

Dekker heeft sympathie voor het kabinetsplan dat werkgevers sneller een vast contact moeten geven aan flexwerkers, maar vreest voor de gevolgen op korte termijn. 'Als de arbeidsmarkt zich niet herstelt, bestaat het risico dat mensen nu na twee jaar op straat komen te staan in plaats van na drie jaar.'

In Gautiers ogen doet het kabinet te weinig aan de starheid van de arbeidsmarkt. 'Het aantal personen dat korter dan een jaar werkt op zijn huidige baan is hier extreem laag, vooral bij ouderen. Dat suggereert dat Nederlanders niet snel daarnaartoe stromen waar ze het meest nodig zijn.'

Het is één ding dat het kabinet een rem zet op het aantal tijdelijke contracten ('flex minder flex'), maar tegelijkertijd zouden vaste contracten minder vast moeten, vindt Gautier. Dat kan bijvoorbeeld door werkgevers minder lang te laten doorbetalen bij ziekte en door de salariskloof tussen jong en oud te verkleinen. 'Doordat 50-plussers met een vaste baan in Nederland relatief veel verdienen, komen ze nauwelijks meer aan het werk als ze eenmaal hun baan verliezen.'

Stapsgewijs
De plannen worden stapsgewijs ingevoerd. In januari 2015 veranderen de regels voor flexwerk, in juli 2015 het ontslagrecht en tussen 2016 en juli 2019 de WW-rechten. Het komend half jaar wil het kabinet de wetgeving als één pakket door het parlement loodsen. De afspraken met de sociale partners heeft het kabinet daarom verwerkt in één wetsvoorstel.

Deels is dat strategie: oppositiepartijen staan zo voor het blok. Ze moeten het hele pakket steunen óf afwijzen. Dat maakt het bijvoorbeeld voor de SP lastig. Deze partij is uitgesproken voor verbetering van het ontslagrecht en het flexwerk, maar fel tegen de WW-versobering. De veranderingen van WW, flexwerk en ontslagrecht zijn deel van het begrotingsakkoord met D66, ChristenUnie en SGP, dat het kabinet sloot om een meerderheid in de senaat te krijgen.




Red.:   Makkelijker ontslaan levert natuurlijk minder banen op.



Naar De toekomst, consumptie , De toekomst , Klimaat & Milieu lijst , Wetenschap overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]