De Volkskrant, 26-06-2012, Ronald van Bekkum, beleidsmedewerker bij UWV. Dit stuk schreef hij op persoonlijke titel. .2011

Kamp draait ons met 'cijfers' rad voor ogen

Minder ontslagbescherming zal de baanmobiliteit niet vergroten en de werkloosheid niet doen dalen. Wel zullen ouderen er sneller werkloos door worden.

Tussentitel: Nederlandse arbeidsmarkt is al 10 jaar lang een beleidstoeristisch succesnummer

Toen ik als jonge ambtenaar eind jaren '70 verantwoordelijk was voor het destijds gevoelige dossier 'jeugdwerkloosheid', mocht ik eens met de minister en zijn perschef overleggen. Hij vroeg om 'een paar pakkende cijfers die de mensen zouden imponeren'. Met een beetje statistiek kun je alles verkopen.

De actuele notitie van minister Kamp aan het parlement over herziening van het ontslagrecht probeert met staafdiagrammen en puntenwolken die retorische truc opnieuw uit te voeren. En zoals vaker is de OESO kroongetuige.

In vergelijking met andere landen biedt Nederland aan flexcontracten weinig bescherming. De OESO geeft cijfers van 0 tot 5. Niemand begrijpt helemaal hoe ze zo precies kunnen zijn, maar Nederland krijgt een score van 1,2 - tegenover een Europees gemiddelde van 1,8. Voor reguliere contracten heeft Nederland met 2,7 juist een waarde enigszins boven het gemiddelde van 2,3. Dat laatste zou te veel bescherming bieden, de doorstroming op de arbeidsmarkt belemmeren, en leiden tot een verkeerde distributie van mensen over banen. Een probleem over de hele linie, maar vooral bij ouderen. De hele economie zou schade leiden.

In Nederland is volgens de OESO slechts rond 10 procent van alle lopende arbeidscontracten (15-65-jarigen) minder dan een jaar geleden ontstaan. In andere landen is dat meer, met Denemarken aan de top met ruim 20 procent. Gemakshalve vergeet het ministerie de SER-analyse, die in 2011 mede op zijn verzoek werd gemaakt, en die juist concludeert dat Nederland een bovengemiddelde en op langere termijn zelfs hoge 'baanmobiliteit' heeft.

Even ook geen aandacht voor cijfers van de Belastingdienst en UWV, waaruit is af te leiden dat in het afgelopen decennium op gemiddeld 7,7 miljoen salarisbanen er steeds rond 1,7 miljoen waren van minder dan een jaar oud. Dat is dus meer dan 20 procent van het totaal.

Een staatje met een puntenwolk moet aantonen, dat het de te hoge Nederlandse ontslagbescherming is die de markt doet verstarren. Dat staatje blijkt een nogal structuurloos strooisel van landen. In Duitsland bestaat iets meer ontslagbescherming voor reguliere contracten dan in Nederland, maar toch zijn anderhalf keer zoveel banen in het laatste jaar ontstaan. Engeland heeft (met een score van 1,1) veruit de laagste bescherming binnen Europa, maar heeft amper meer recent ontstane banen dan Duitsland.

Dat het een kwestie van ontslagbescherming zou zijn, wordt ook al niet ondersteund door OESO-cijfers over jongeren (15-25) die veruit het hoogste percentage flexcontracten hebben, welke Nederland dus internationaal vergeleken weinig beschermt. De jongeren in Nederland blijken beduidend minder mobiel dan elders in Europa.

De mobiliteit daalt met de leeftijd en bereikt in de leeftijdsklasse 55-65 het laagste niveau. Dat gebeurt overal, of een land nu veel of weinig ontslagbescherming kent. Hooguit is in Nederland het verval iets groter dan elders. Volgens de notitie van het ministerie is dat een probleem voor 'de dynamiek en het aanpassingsvermogen van de arbeidsmarkt'.

Maar nergens wordt het bestaan van een aanzienlijke mismatch bij ouderen aangetoond. Dan zou er een flinke scheefgroei moeten zijn in de verhouding tussen lonen en arbeidsproductiviteit. Daarover discussiėren wetenschappers wel al jaren, maar zonder heldere uitkomst.

Door de vergrijzing zou het vermeende probleem ook steeds nijpender worden. Maar onderzoek - ook al in opdracht van het ministerie - heeft laten zien dat de vergrijzing haar grootste effect al heeft gehad. Nu is de babyboom-generatie op de drempel van pensioen, maar vele jaren geleden ging ze al tot de oudste groep op de arbeidsmarkt horen. Alleen de verder groeiende participatiegraad onder de oudste leeftijdsklasse zal het aandeel van ouderen in de beroepsbevolking nog enigszins doen toenemen.

Mijn conclusie: Politici kijken niet zozeer door de matglazen ruit waarover Martin Sommer onlangs sprak in een duidelijke column (O&D, 16 juni). De zaak is ernstiger. Burgers kijken naar een rad dat hen voor ogen wordt gedraaid.

De enige malheur die in alle landen duidelijk zichtbaar is, is dat ouderen, als ze eenmaal hun baan verliezen, nauwelijks meer aan de slag komen. Met ontslagbescherming heeft dat weinig te maken, want personen die nieuw in dienst treden krijgen niet onmiddellijk bescherming. Minder ontslagbescherming zal ouderen wel sneller werkloos maken, zoals simulaties van het CPB eerder lieten zien.

Het ontslagrecht zal altijd steen des aanstoots zijn. Het is onmogelijk een duurzaam evenwicht van belangen te realiseren waarmee iedereen tevreden is en blijft. Ongetwijfeld kan ook nu het recht in een aantal opzichten rationeler worden geregeld. Maar we moeten dat niet de dimensies geven van een zwaarwegend hervormingsproject, waarzonder de economie niet wel kan varen.

Op de huizenmarkt is de stagnatie met nare gevolgen voor iedereen zichtbaar: afwenteling van kosten op de overheid, scheefgroei in de huurmarkt, geen toegang voor starters, et cetera. Dus wordt terecht aangedrongen op woningmarkthervorming.

Maar de urgentie waarmee nu op een ingrijpende hervorming van de arbeidsmarkt wordt aangedrongen is overdreven. Alsof er niet al 20 jaar op die markt voortdurend hervormingen gaande zijn, die alle denkbare aspecten hebben beroerd - de arbeidsduur, de loonvorming, uitkeringsregelingen, de intermediaire dienstverlening en contractvormen. Die hebben van Nederland tien jaar lang een groot beleidstoeristisch succesnummer gemaakt, waar heel Europa naar kwam kijken.

Als nu de werkloosheid toch weer oploopt, komt dat echt niet doordat we vergeten zijn het ontslagrecht voor reguliere contracten eens flink onder handen te nemen.





Red. :


Naar Houding top I, moraal , Houding top I , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]