Bronnen bij Alfa- en bèta-denken: de eigenheid
Het idee dat goede kunst per definitie vernieuwend moet zijn, is een idee dat
volkomen dominant is in kunstkringen, en de intellectuele alfa-gemeenschap in
het algemeen. Soms constateert men dan zelfs wel dat de resultaten ervan minder kunnen
zijn dan die van de hoogste kwaliteit, maar dat geeft dan toch zelden de
doorslag
Uit: De Volkskrant, 18-10-2007, door Rob Gollin (volledig
artikel hier
) .
'Gangbare zienswijze overhoop gooien'
Gemak is een nieuw podium in Den Haag voor niet-westerse kunstenaars en politiek
debat. Morgen opent een expositie over de oorlog in Irak, Green Zone/Red Zone.
Robert Kluijver (39) is conservator.
... Ik weet
wel dat de kunstenaars uit het Midden-Oosten of Azië dat stempel van
niet-westers niet prettig vinden. Het suggereert een soort apartheid. Wat voor
mij telt is dat kunstenaars in staat kunnen zijn een gangbare zienswijze
overhoop te gooien. ...
Red.: En dat laatste telt in dusdanige mate, dat het de moeite loont
het
de kop van het stuk te maken ...
Nog twee voorbeelden:
Uit:
VARA TV Magazine, nr. 44-2005, column door Paul Witteman
(volledig artikel hier
)
Lelijk Nederland
Mijn woede over moderne architectuur zou het gesprek beïnvloeden
De kwaliteit van mijn leven wordt aangetast door de lelijkheid van moderne
gebouwen. Wie een doorsnee stad in Nederland binnenrijdt, moet door een haag van
architectonische narigheid, bedacht door een gewetenloze projectontwikkelaar,
betaald door de belastingbetaler en getekend door een architect die
oorspronkelijkheid belangrijker vindt dan smaak. ...
Uit: De Volkskrant, 08-11-2007, door Hilde de Haan (volledig artikel hier
)
Tentoonstelling over architect Koen van Velsen in Hilversum
Vooral doen wat niet wordt gevraagd
... Koen van Velsen (1952) is een zoeker. Al zo lang hij
architect is, verlegt hij gestaag zijn grenzen. Dat leverde hem vele prijzen op,
zoals de Rietveldprijs, de Mart Stamprijs en de BNA- kubus. Bovendien heeft hij
Nederland verrijkt met een aantal spannende, gewaagde bouwwerken, die steevast
tegenstrijdige reacties oproepen: de Bibliotheek van Zeewolde, in Amsterdam de
Rijksacademie voor Beeldende Kunsten en de Film- en Televisie-academie, en in
Rotterdam die grote witte Pathé-bioscoop midden op het Schouwburgplein. ...
Toen Van Velsen begon, stond architectuur op een laag pitje:
architecten waren vaak al tevreden als hun gebouwen praktisch waren. Zíjn
generatie bracht daar verandering in. Van Velsen vindt dat architecten vooral
moeten doen wat niet wordt gevraagd. ...
Red.: Dit is een bouwkundige versie van het elders
vastgestelde verband tussen creativiteit en slechtheid, zie hier
.
Als je je niet aan het absolute primaat van eigenheid houdt,
is minachting je deel:
Uit:
De Volkskrant, 28-06-2008, Kunst & Cultuur, door Rob Gollin
(volledig artikel hier
)
Spruitjeslucht geschetst met meesterlijk penseel
De in de kunstwereld meest gestelde en maar zelden bevredigend beantwoorde vraag
– wat is kunst? – komt al snel voorbij als je, meesmuilend gezegd, een
decorateur van kalender en koekblik in de sacrale stilte van de toonzaal
plaatst. De vraag of Anton Pieck – hij is het – wel thuishoort in De Hallen in
Haarlem, verleidde bezoekers van www.vk.nl/cafedekunst herhaaldelijk tot het
formuleren van enige randvoorwaarden voor toelating tot het heiligdom van de
ware muzen.
Zo schrijft Rob dat kunst in elk geval vernieuwend
moet zijn. ‘Van Gogh was baanbrekend in zowel zijn techniek, zijn kleurgebruik
en soms onderwerpkeuze. Mondriaan was baanbrekend omdat hij de dingen steeds
verder tot de essentie reduceerde. Pieck was dat niet, Pieck heeft werkelijk
niets nieuws geproduceerd.’ ...
Het begrip vernieuwing valt niet als Gerard Staals
zijn terrein afbakent, maar het had er kunnen staan. ‘Voor mij moet een
kunstenaar wat toevoegen aan de ontwikkeling van de kunst in het algemeen, en
tevens ervoor zorgen dat in de werken van hemzelf een ontwikkeling te zien is.
Anton Pieck voldoet hier mijns inziens absoluut niet aan.’ ...
Red.: Niet origineel... getsie...spruitjes ...
Idem: begrijpelijk of populair:
Uit:
De Volkskrant, 22-05-2010, door Arjan Peters
Postuum | Driek van Wissen
Hij bereikte veel mensen (foei)
Gewoon doen, was het devies van voormalig Dichter des Vaderlands, Driek van
Wissen. Hij overleed vrijdag in Turkije.
‘Als dichten de rechtvaardiging van ons bestaan is, hoe zit het dan met al die
andere mensen in dit café?’, kon Driek van Wissen zich afvragen, wanneer hij met
boezemvriend en collega-dichter Jean-Pierre Rawie in hun Groningse stamkroeg
Wolthoorn & Co om zich heen keek. ‘Hebben die dan geen rechtvaardiging?’ Met die
woorden relativeerde Van Wissen de beroemde regels van J. C. Bloem: ‘Is dit
genoeg, een stuk of wat gedichten/ Voor de rechtvaardiging van een bestaan?’
Gewoon doen, was het devies van Van Wissen, die vrijdag op
66-jarige leeftijd in het Turkse Istanbul overleed aan de gevolgen van een
hersenbloeding. Toegankelijk blijven, de humor niet schuwen, en je niet
verschuilen achter moeilijke woorden. Als productieve en vormvaste light
verse-dichter, winnaar van de Kees Stip Prijs 1987, maakte de immer
goedlachse Van Wissen veel vrienden en ook wat vijanden – degenen namelijk die
zijn poëzie veroordeelden als gemakzuchtige rijmelarij, en die zich in 2005
groen en geel ergerden toen hij na een intensieve verkiezingscampagne door
middel van stemmen werd verkozen tot Dichter des Vaderlands.
Bij speciale gelegenheden mocht de Dichter des Vaderlands een
gedicht maken, dat door NRC Handelsblad op de voorpagina hoorde te worden
afgedrukt.
Maar in de jaren na 2005, toen Van Wissen de lier geregeld
liet ruisen, werden zijn verzen in een steeds kleinere letter en dieper in de
krant weggestopt.
Poetry International, met de krant organisator van het
dichterschap, ging er zelfs toe over de reglementen zodanig aan te passen, dat
de volgende Dichter des Vaderlands (Ramsey Nasr, sinds 2009) niet meer
rechtstreeks door het volk gekozen kon worden. Om ongewenste verrassingen te
voorkomen, werd door kenners een lijstje met genomineerden opgesteld.
Blijkbaar was het schandalig wat ik heb gedaan, zei Van
Wissen daarover, met een zuur lachje. ‘Ik heb veel mensen bereikt. Dat is
kennelijk niet de bedoeling van echte poëzie.’ ...
Vanaf de jaren zeventig begon hij te publiceren (‘een uit de
hand gelopen hobby’), joyeuze strikjes te dragen, en liedteksten en verzen te
maken voor radio- en televisieprogramma’s als Sesamstraat, Spijkers
met koppen, Tien voor taal en Binnenlandse zaken.
...
Red.: En wat de intellectuelen van hem vonden:
De Volkskrant, 11-05-2010, ingezonden brief van Jan Jaap Sorber (Appeltern)
In memoriam Driek van Wissen
Hij was wellicht geen groot poëet, maar zijn lichtvoetige sonnetten konden
mijn zinnen wel verzetten. Ze waren best aan mij besteed.
Met Pinksteren gaf hij de geest. Ik zal hem heus een beetje
missen,de vaak verguisde Driek van Wissen. Hij is er niet voor niets geweest.
Red.: Die hebben hem dus vaak verguisd.
Het volgende voorbeeld is een geval dat al heel lang
knaagde aan de
ziel van de redactie, maar waarvoor onvoldoende bewijzen waren te vinden. Maar nu komt
dat uit eigen kring:
Uit:
De Volkskrant, 11-05-2010, door Arjan Peters
Analyse | Libris literatuurprijs
Jury: durf is ook een kwaliteit
Kleine dagen van Bernard Dewulf is een fraai staaltje van kneuterig
binnenhuiskamerproza. Literatuur verdient een jury die zijn nek uitsteekt.
Amsterdam De laatste jaren heeft de jury van de Libris Literatuur Prijs er een
handje van, wanneer het er op aan komt grote favorieten niet te bekronen. Zo
grepen in de laatste vijf jaar Tommy Wieringa, Charlotte Mutsaers en Marjolijn
Februari naast de hoofdprijs van 50 duizend euro die hen toekwam.
Dat is het goed recht van een jury, zij het dat haar
begrijpelijke gedachtegang – wij gaan niet doen wat iedereen verwacht, want wij
zijn onafhankelijk – bijna altijd ten koste gaat van boeken waarin inhoudelijk
of stilistisch extremen worden opgezocht. ...
Red.: Oftewel: juries van dit soort prijzen (maar literatuur
lijkt de ergste) laat de eigen hang naar authenticiteit prevaleren boven de
kwaliteiten van de te beoordelen werkstukken. Het volgen van de simpele weg van
het nemen van het beste wordt gezien als "beperkt"- het is een vorm van
beperktheid die je de haren te erge doen rijzen.
De aanwijzingen die de redactie hiervoor had waren vele, maar,
gezien de eigen beperkingen op dit gebied, bestonden ze uit recensies voor- en
achteraf van de betrokken werken - meestal in de manier waarop het commentaar
was geformuleerd. Waaruit ook valt af te leiden dat men, als groep, het over het
algemeen zelf ook wel weet. Wat een des te sterker aanwijzing is voor de kracht
van de autheticiteits-neiging: men weet min of meer hoe het zit, maar kan de
verleiding absoluut niet weerstaan.
Tussengevoegd: gevonden in het "te doen"-archief:
Uit: Volkskrant Magazine, 09-05-2006, van verslaggever Arjan Peters
Schippers wint 20ste Libris Literatuur Prijs
De twintigste Libris Literatuur Prijs is gisteravond toegekend aan de
schrijver K. Schippers (1936) voor zijn roman Waar was je nou. De auteur
kreeg de prijs, groot 50 duizend euro, uit handen van juryvoorzitter Guusje ter
Horst ...
‘Als u de zes genomineerden hebt gelezen, waar wij natuurlijk
van uit gaan, dan weet u dat het winnende boek Waar was je nou van K.
Schippers is,’ besloot de juryvoorzitter de voorlezing van het rapport.
Daarop vlogen de kreten van verbazing, in volume wedijverend
met het applaus voor de winnaar, over de tafels met genodigden.
Uit de bekendmaking van de Nijmeegse burgemeester was eerder
op te maken dat de jury – naast de voorzitter bestaande uit Hans Maarten van den
Brink, Bart Keunen, Daniëlle Serdijn en Wim Vogel – tot het laatst verdeeld was
geweest. ...
De keuze voor de ingetogen roman van Schippers, die in 1996
de P.C. Hooftprijs kreeg voor zijn beschouwende oeuvre, kwam gisteren zelfs voor
zijn uitgever, Annette Portegies van Querido, als een verassing. In geen van de
voorbeschouwingen werd Schippers als kanshebber gezien. Vorig jaar werd Waar
was je nou door de literaire kritiek niet ontvangen als een belangrijk boek.
Toen de Libris jury op 27 maart duidelijk maakte engagement
en verontrusting van belang te vinden, leken de andere vijf genomineerden –
Michaël Frijda, Jan Siebelink, Elvis Peeters, Stefan Brijs en de favoriet van
velen Tommy Wieringa – stuk voor stuk meer in aanmerking te komen.
...
Red.: De literatoren. Maar ook de would-be versies hebben zo die
neigingen:
Uit:
De Volkskrant, 11-04-2008, rubriek TV door Wim de Jong (volledig artikel hier
)
De vijfde bruid
Tussentitel: Een echt authentiek mens op tv, dat is zeldzaam
Zo simpel is het gewoon ook: je kijkt naar een documentaire als De vijfde
bruid, en je bent na een paar uur nog kinderlijk opgewonden om wat je gezien
hebt, al was het maar omdat met deze film eindelijk weer eens een bijzonder
verhaal en eigenzinnige, non-conformistische mensen in beeld waren.
...
Red.: De bekendste uiting van de absurde eigenheid is de
beeldende kunst. De schilderkunst was hierin de voorloper, maar de fotografie is
kennelijk bezig met een inhaalslag:
Uit:
De Volkskrant, 04-09-2008, door Hans Aarsman
De Aarsman collectie
29 augustus 2008, werk van de winnaar van een prijs voor
beginnende fotografen
Stel je een kat voor met een cameraatje om zijn hals dat om de minuut een opname
maakt. Er bestaan dat soort cameraatjes, dat soort katten bestaan ook (zie
www.catcam.com). Net buigt zo’n kat zich over een blikje kattenvoer met vis, als
het cameraatje afgaat. Het etiket met het zeegezicht komt er onscherp op te
staan. ...
Met de foto hiernaast won Saskia Dommise vorige week de Photo Academy Award
2008, een prijs voor jonge foto-academieverlaters. ...
In het juryrapport wordt niet gerept over katten die zich
over blikken kattenvoer met vis buigen of vrouwen die tijdens het fotograferen
aan hun ex moeten denken. Wel dat de maker van deze foto de grenzen opzoekt van
de fotografie. Zulke zinnen kom je vaker tegen in juryrapporten. De jury bestond
uit tien deskundigen, dat zijn veel standpunten en belangen rond een tafel. Meer
dan een compromis kun je niet van zulke samenkomsten verwachten.
Deze blauwige foto zit in een reeks van andere onscherpe
foto’s, ze heten mindscapes (zie www.saskiadommisse.nl). Wil de maakster
verbeelden dat er onscherpe landschappen huizen in ons brein? Het werkterrein
van de fotografie is de waarneembare wereld. Als de toedracht bekend is, kan een
onscherpe foto iets zeggen over het dagelijks leven van een kat, of over het
denken aan een ex. Maar opzettelijk onscherpte gebruiken om een ónwaarneembare
wereld te verbeelden, zo lust ik er nog wel een paar. Dit is geen kritiek op
Saskia Dommisse, zij dacht gewoon iets moois te maken. Dit is ook geen kritiek
op de jury, zij waren gewoon met te veel. Dit is kritiek op de organisatie. Die
moet weten dat je met een te grote jury onscherpe oordelen krijgt.
Red.: Tussen twee haakjes: de vage structuur zichtbaar in het
steeds donker wordende gedeelte is een product van het scan-proces - in de
originele foto ziet men slechts een egaal vertikaal intensiteitsverloop.
Uit: De Volkskrant, 06-06-2009, interview door Coen Verbraak
Louis Andriessen
Hij is nog nooit zo alleen geweest als het afgelopen jaar. Componist Louis
Andriessen,dit jaar eregast van het Holland Festival, verloor zijn vrouw na
vijftig jaar huwelijk. Maar in de zwartste dagen was er altijd muziek. 'Het
fascinerende aan muziek is dat het goedbeschouwd totale onzin is. En toch word
je erdoor getroost.'
... Hij heeft altijd van zijn muziek kunnen leven, zegt Andriessen.
'Ik heb nooit bijbaantjes hoeven aannemen.' Hij is ook zelden in de verleiding
gekomen om te zwichten voor een groter publiek. Een keer kwam hij er griezelig
dicht in de buurt. 'Ik heb ooit een stuk gemaakt: De negen symfonieën van
Beethoven voor Promenadeorkest en ijscobel. Een grote happening in het
Concertgebouw, onder leiding van Willem Duys. Die kwam na afloop op me af:
'Geweldig, geweldig, wat was dit leuk!' Na afloop kreeg ik een ovationeel
applaus. Ik dacht: Louis, bier gaat iets faliekant verkeerd. Achteraf een heel
saillant moment.' ... Het is vooral een eigenaardig moreel besef dat je de
plicht hebt om altijd zo goed mogelijk muziek te maken.' ...
Red.: Dat is grappig: de plicht om zo goed mogelijk muziek te
maken betekent dat niet veel mensen het mooi mogen vinden. Een ultieme vorm van
conceptuele kunst.
Uit:
De Volkskrant, 01-09-2008, door Cyrille Offermans, schrijver
Rijks buigt voor patserige kunst met expositie diamantschedel
Door de schedel van Damien Hirst tentoon te stellen verleent het Rijks glans en
legitimatie aan het in toenemende mate maffiose kunstcircuit, stelt Cyrille
Offermans.
Je kon erop wachten. Wim Pijbes, de nieuwe directeur van het Rijksmuseum, had
immers zijn visitekaartje al afgegeven. Nadat hij ons nationale kunstbezit had
verrijkt met de blotebillenjurk van Marlies Dekkers – een statement, want zijn
eerste aanschaf – moest hij wel met iets heel spectaculairs komen, wilde hij nog
de gewenste media-aandacht krijgen. Dat lijkt hem nu te lukken. Pijbes kent de
markt. Dus weet hij dat wie zoekt naar de overtreffende trap van de nieuwe
kleren van de keizer, tegenwoordig in de buurt van Damien Hirst moet uitkomen.
En zo geschiede.
Hirst is de spraakmakendste kunstenaar van dit moment.
Twintig jaar geleden werd hij door Charles Saatchi, oprichter van ’s werelds
grootste reclamebureau, gelanceerd als superster. Saatchi kocht zijn installatie
met een zes meter lange tijgerhaai op sterk water voor een paar duizend dollar
en verkocht het beest twee jaar later voor 6,5 miljoen pond.
Daarmee was het kostje van Hirst gekocht. Toen hij vorig jaar
de garantie gaf dat zijn handtekening echt was op een rommelmarktschilderijtje
van Stalin wiens neus hij rood had geverfd, betaalde een bewonderaar er 140
duizend pond voor bij het ooit gerenommeerde Sotheby’s. ...
Red.: De voornaamste en misschien enige waarde van dit soort
werken: het is niet eerder gedaan.
Een muzikaal voorbeeld:
Uit:
De Volkskrant, 26-03-2010, door Marjon Bolwijn
Weg met de conventies
Iedere kunstenaar laat zich inspireren door andere kunstenaars. Deze week:
theaterregisseur Arie de Mol over muzikant Captain Beefheart.
Fotobijschrift: Arie de Mol: 'Niks is gek, alles mag bij Captain Beefheart.
Onnavolgbaar, anarchistisch. Omdat hij zich nergens iets aan gelegen laat
liggen, is hij vrij.'
Een jeugdheld hoeft niet verloren te gaan. Dat geldt zeker voor Arie de Mol
(48), artistiek leider en regisseur van Toneelgroep Maastricht, en al sinds zijn
puberteit liefhebber van Captain Beefheart. De Amerikaanse zanger heeft bij hem
de deur wijd opengezet naar het zonder concessies aan wie of wat dan ook kiezen
van een eigen vorm en inhoud. Weg met conventies!
‘Beefheart is wars van elke muziekwet of -stijl. Het is geen
blues, geen rock, geen pop of geen jazz, het is Beefheart. Hij put uit zijn
levendige fantasie, volgt zijn intuïtie en heeft daardoor een geheel eigen
geluid. Niks is gek, alles mag bij hem. Onnavolgbaar, anarchistisch,
ongeschoold. Omdat hij zich nergens iets aan gelegen laat liggen, is hij vrij.’
‘Zijn ideeën voor een nieuw nummer probeerde hij
verbaal uit te leggen aan zijn muzikanten. De beste en technisch goed geschoolde
gitaristen, drummers en percussionisten wist hij dankzij zijn goede vriend Frank
Zappa bij elkaar te krijgen. Niet elke muzikant kon met zijn werkwijze omgaan.
Er gaat een anekdote dat Beefheart reageerde op een drummer die zijn instructies
niet begreep, door een asbak de ruimte in te gooien met de mededeling: ‘Zó moet
je spelen!’ Gitarist Ry Cooder werd gillend gek van deze manier van werken en
haakte af.’
‘Beefhearts muziek is vol indrukken, onlogisch op elkaar
volgende ritmes en de vreemdste combinaties klankkleuren. Je kunt het chaotisch
noemen, of rijk. Je vindt het fascinerend om naar te luisteren of je zet het
uit. Ik vind het fascinerend. Beefheart kent geen voorgangers en geen navolgers,
maar staat geheel op zichzelf. Hij is voor mij het bewijs dat je het beste je
eigen gekte kunt volgen. Maar het is niet terecht hem als idioot te bestempelen.
Hij werd door velen niet serieus genomen; ga eerst eens leren hoe je een
saxofoon moet bespelen voordat je hem aanraakt, neem zangles!’
...
Tussenstuk:
Captain Beefheart
Don van Vliet is de naam die schuilt achter het pseudoniem Captain Beefheart. De
Amerikaanse componist en zanger richtte in 1964 de Magic Band op. De band
wisselde om de haverklap van samenstelling. Het grote verloop onder zijn
muzikanten had alles te maken met Beefhearts eigenzinnige en dwingende karakter.
... Begin jaren ‘80 zegde hij de muziek vaarwel om zich aan de schilderkunst te
wijden.
Red.: Tja, dat is de logische oplossing: volkomen individueel
gaan werken. Dan is er geen probleem met anderen. Misschien in de kunst een
geldige aanpak. Maar totaal contraproductief in de samenleving.
Ook in de klassieke muziek zijn er diverse varianten. Hier
die van de uitvoerende praktijk:
Uit:
De Volkskrant, 16-04-2010, column door Roland de Beer
De opzichtige nul-traditie aan het Haagse Spui
Vraag van een balletdirigent aan het verzamelde corps de ballet: ‘Hoe wilt u het
vanavond hebben, te snel of te langzaam?’ Het was een uitspraak van de spotzieke
Thomas Beecham (1879-1961), maar ze wordt inmiddels aan verschillende dirigenten
toegeschreven. ...
Red.: Hetgeen onmiddellijk doet denken aan een kritiek van
Amerikaanse recensent over een uitvoering onder leiding van dirigent Leonard
Bernstein: "Yesterday in the Met: Bernstein versus Beethoven - Beethoven lost".
Marjolijn Februari, filosoof en schrijfster, en zelf dus
voldoende echt creatief, weet deze trek haarfijn te fileren:
Uit: De Volkskrant, 07-04-2007, column van Marjolijn Februari
Wie weet nou wat alle Marokkanen of alle Nederlanders denken
Tussentitel: De meeste mensen kijken op Madonna neer, maar Sharon niet
Jaren geleden was PvdA-Kamerlid Sharon Dijksma de eerste die mijn aandacht trok
met een vorm van rebellie die ik vervolgens overal in het leven tegenkwam. In
Amsterdam, in De Balie, biechtte Dijksma tijdens een debatavond op dat ze de
zangeres Madonna bewonderde. Dat was op zich niet opzienbarend, want iedereen
bewondert Madonna, maar het Kamerlid gaf aan de bekentenis een ingewikkelde
draai.
Madonna, zei ze, is als vertegenwoordiger van de populaire
cultuur niet bij iedereen geliefd. De meeste mensen kijken op haar neer, zei ze,
maar ik niet, en ik durf hier dus best te zeggen dat ik haar bewonder. Zo maakte
de politicus van een tamelijk alledaagse muziekvoorkeur een statement over haar
eigen persoonlijke moed en haar onafhankelijkheid van geest. ...
Het slimme van deze truc is dat je als toehoorder geneigd
bent het eerste deel van de bewering voor kennisgeving aan te nemen. Als je
kritisch bent, vraag je je misschien nog af of de politicus zelf inderdaad wel
bekommerd is om de onderklasse of het milieu, maar je stelt niet gauw meer de
vraag of hij gelijk heeft met zijn bewering over al die anderen. Zodra hij het
heeft gezegd, staat het dus vast: niemand houdt van Madonna. Niemand? Jawel, één
politicus blijft moedig weerstand bieden aan alle gangbare meningen.
Buiten de politiek om is de truc bekend geworden door Youp
van ’t Hek, die er zijn hele carrière op heeft gebaseerd. Alle anderen zijn
brave burgerlijke types met verkeerde broeken aan, maar de cabaretier zelf is
gelukkig een oorspronkelijke geest die zich niet conformeert aan de kudde. En
een verhelderende rechttoe-rechtaan versie was de verklaring van Arnon Grunberg
voor zijn afwezigheid op het Boekenbal: ‘Het Boekenbal is een zielig feest voor
zielige mensen. En ik ben niet zielig. Simple comme bonjour.’
De rebelse geest die zo door mensen als Van ’t Hek en
Grunberg voor zichzelf wordt opgeëist, heeft in de loop der jaren veel
benamingen gekregen – ‘stout’, ‘prettig gestoord’, freischwebende Intelligenz
– maar het is steeds weer dezelfde vorm van groots en gevaarlijk leven. De
conventionele meerderheid smacht naar kaartjes voor het Boekenbal, de spreker
heeft het lef om tegen die verdrukking in niet naar het Boekenbal te gaan.
Bravo! ...
Red.: Er is in 2011 een nieuwe rechte regering die aanzienlijk
bezuinigt op de kunst. Op een weinig beschaafde manier. Nog onbeschaafder zijn
de reacties van vele kunstenaars. Reden voor sommigen om ze daar op te wijzen:
Uit:
De Volkskrant, 22-06-2011, door Letty Ranshuysen
Ja, kunst is te veel voor ingewijden
In plaats van te keer te gaan tegen de bezuinigingen, moet de kunstsector
de eigen zwaktes onder ogen zien
Letty Ranshuysen | De auteur werkt als zelfstandig onderzoeker in de
cultuursector. In de kunst is de nadruk te veel op vernieuwing komen liggen. Het
publiek heeft daardoor het gevoel dat er onbegrijpelijke kunst door de strot
wordt geduwd.
Tussentitel: Verongelijkte en hautaine reacties werken averechts
In alle toonaarden wordt geklaagd over de gevolgen van de huidige bezuiniging op
de kunsten. Weinigen vragen zich af hoe het mogelijk is dat de huidige politieke
machthebbers dit beleid met bijval van de meeste stemmers uit kunnen voeren. Het
wordt tijd om na te gaan waar die binnenlandse weerstand tegen de kunsten
vandaan komt. ...
In Nederland is men minder enthousiast over de unieke infrastructuur. Daar
kleven dan ook bezwaren aan, die de politicoloog Hans Blokland in zijn
dissertatie uit 1991 al blootlegde. In die tijd was er in het Nederlandse
cultuurbeleid vooral aandacht voor het realiseren van een omvangrijk, goedkoop
en geografisch verspreid kunstenaanbod. Dit zou vanzelf tot interesse daarvoor
leiden. Een misvatting, want uit divers onderzoek is bekend dat belangstelling
voor kunst ontstaat door opvoeding thuis of prikkels elders, veelal op school.
Om ander en meer publiek te interesseren dan alleen mensen die van huis uit met
kunst vertrouwd zijn, moet de overheid zorgen voor kunsteducatieve prikkels: in
het onderwijs, maar ook daarbuiten. Dit gebeurde te weinig, waardoor de
uitbreiding van het aanbod niet synchroon liep met de belangstelling daarvoor.
Een complicerende factor was dat de subsidies voor de kunsten werden verdeeld
door in kunst ingewijden, die graag verrast wilden worden. Zij ontwikkelden
kwaliteitscriteria die de nadruk op vernieuwing leggen.
Zodoende ontstond er een enorm aanbod van door experts en kunstliefhebbers hoog
gewaardeerde kunsten, waar buiten die kring steeds minder belangstelling voor
was. De overvloed van kunst waar niet-ingewijden geen affiniteit mee hebben,
geeft menigeen het gevoel dat er onbegrijpelijke kunst door de strot geduwd
wordt: niet alleen in musea, galeries, theaters en concertgebouwen, maar ook in
de openbare ruimte en in de media.
In de reacties op de bezuinigingen wordt gerept van een schrikbewind van de
meerderheid. Dit type verongelijkte en hautaine reacties uit de kunstsector
bevestigt het vooroordeel dat het kunstenaanbod wordt gedicteerd door een
hermetische incrowd.
Hierdoor neemt de steun voor de bezuinigingen alleen maar
toe. ...
Red.: Waarop de bekende nitwit, onbenul, olifant in alle
porceleinkasten en ongeremde grote-mond Arnon Grunberg nog een keer het volkomen
gelijk van deze analyse geeft:
Uit: De Volkskrant, 24-06-2011, column door Arnon Grunberg
Kunstsubsidie
Het is de vraag of een fatsoenlijke staat kunst moet subsidiëren. Kunstsubsidie
kan worden opgevat als onwenselijk paternalisme van de overheid. De uitwassen
van dit paternalisme bleken uit een opiniestuk van Letty Ranshuysen,
'zelfstandig onderzoeker in de cultuursector', woensdag in de Volkskrant.
Ze schrijft dat kunst, althans kunst met subsidie van de
overheid, voldoende draagvlak onder de bevolking moet hebben.
Met draagvlak wordt hier de dictatuur van de meerderheid
bedoeld
Red.: Het is natuurlijk prima om alle draagvlak van het
publiek af te wijzen, maar dan hoeft het publiek ook niets te financieren. Maar
Grinberg liedt hier doodgewoon: met Renshuysens's draagvlak wordt niet de
dictatuur van de minderheid bedoelt, maar het afschaffen van de dictatuur van de
nieuwigheid -zoals ze glashelder uitlegt.
Vervolgens stelt Grunberg
| |
en die dictatuur lijkt me zeker in het geval van kunst een
kweekbodem voor middelmatigheid. |
Hier pleegt Grunberg de gelijkstelling tussen nieuwigheid en kwaliteit: voor
draagvlak is minder nieuwigheid nodig, en minder nieuwigheid is volgens Grunberg
gelijk aan minder kwaliteit. Reden waarom 10 vierkante meter rauhfaserbehang of
vijf vierkante meter pindakaas op de vloer gezien wordt als goede kunst: Want
dat is anarchie - hoewel kennelijk nog niet geneog:
| |
Iets meer anarchisme graag, dames en heren kunstenaars. |
Wat zou u zeggen van zestig liter fijngestampte Grunberg in een grote
vissenkom...?
Overigens is die eigenheid van van een zeer benepen soort:
Uit:
De Volkskrant, 16-07-2011, door Sara Berkeljon
Interview
Ernest van der Kwast
(30) schreef met de
autobiografische roman Mama Tandoori een bestseller. Vooral zijn moeder
moest het in het boek ontgelden. 'Overdrijving vind ik geen goed woord. Ik heb
het liever over verbeeldingskracht.'
... Als hij niet op
vakantie is, neemt Van der Kwast elke dag de kabelbaan van San Genesio naar
beneden, naar Bolzano. Negen minuten zweven boven de weilanden. In het dal
schrijft hij, korte verhalen, romans en vijf keer per week een column voor de
website van NRC Handelsblad. ...
Je werd op je 27ste vader. Was het een bewuste beslissing om jong kinderen te
krijgen?
'Mijn vriendin is verloskundige, dus dan hangt het boven je hoofd. ...
Het is een heikel thema geweest tussen ons,. Elke keer als we
met haar vrienden afspraken, waren er kinderen, ging het over kinderen. In
Nederland is dat anders. Vlak na de geboorte van Finn was ik op Lowlands. Daar
kwam ik het hele incestueuze culturele clubje tegen. Dan zeiden ze: 'Weet je wel
dat je leven nu voorbij is? Besef je dat je nu nooit me er 's avonds kunt gaan
dansen?" ...
Red.: Het incestueuze culturele Amsterdamse grachtengordel
clubje
Naar Alfa wereld
,
Politiek lijst
,
Politiek & Media overzicht
, of site home
.
|