De Volkskrant, 20-06-2015, door  Tonie Mudde .2010


Belastingfraude

Wat staatssecretaris Wiebes kan leren van experimenten met starende ogen.


Eric Wiebes had het druk deze week. De staatssecretaris van FinanciŰn wil het belastingstelsel hervormen en zoekt daarvoor steun bij zo'n beetje elke politieke partij die het land rijk is. Laten we, nu het stelsel toch op de schop gaat, ook het aangifteformulier eens kritisch bekijken. Wie graaft in de psychologische literatuur, ziet snel dat een kleine make-over de staatskas flink kan spekken.

Neem het volgende experiment van North-western University. Proefpersonen kregen geld per opgeloste puzzel en gaven zelf aan hoeveel ze er goed hadden. Het was verleidelijk om te sjoemelen op het 'aangifteformulier': deelnemers dachten dat alleen zijzelf wisten hoeveel puzzels ze hadden gekraakt en wisten niet dat de papieren stiekem waren gemerkt.

Sommige proefpersonen moesten - zoals gebruikelijk bij de echte aangifte - onderaan een handtekening zetten bij de bekende belofte 'Ik verklaar dat ik dit formulier naar waarheid heb ingevuld.' Andere proefpersonen moesten boven aan het formulier tekenen, dus vˇˇr de aangifte.

Wat bleek? Bij de 'handtekening bovenaan'-groep sjoemelde 37 procent. Bij de 'handtekening onderaan'-groep was het aantal fraudeurs ruim twee keer zo groot: 79 procent. De onderzoekers herhaalden hun experiment bij klanten van een autoverzekeraar. Ook zij hadden een belang om te jokken: hoe lager de kilometerstand die ze opgaven, hoe lager de premie voor hun verzekering. De uitkomst suggereert wederom dat eerst tekenen de eerlijkheid ten goede komt. Want wie vooraf een krabbel zette, vulde beduidend meer kilometers in.

De wijze les: benadruk eerlijkheid vˇˇrdat mensen tot actie overgaan, daarna heeft het geen zin meer. Doe het zoals in de rechtszaal: eerst beloven de waarheid te spreken, dan pas het verhoor beginnen.

Nog een truc om eerlijkheid te stimuleren komt van Newcastle University. In de keuken van de afdeling psychologie hing een prijslijst voor drankjes. Wie wat pakte, werd geacht zelf geld in een bak te leggen, al hield lang niet iedereen zich daaraan. Wat de opbrengst flink verhoogde: het gevoel van anonimiteit verkleinen met een afbeelding van starende ogen op de prijslijst. (Bijna drie keer zo veel opbrengst als een afbeelding van een bos bloemen.)

De overheid haalde het afgelopen jaar bijna 240 miljard op aan belastingen en premies. Hoeveel de staat precies misloopt door fraude is onbekend, maar wat minder gesjoemel zal al snel miljoenen schelen. Zet dat af tegen de kosten van eerlijkheid beloven aan het begin van de (digitale) aangifte en een foto van starende ogen op www.belastingdienst.nl. Lijkt mij een belastingvernieuwing waartegen elke partij 'ja' zegt.


Web:
Eerst beloven de waarheid te spreken, dan pas het verhoor beginnen
TT:
De wijze les: benadruk eerlijkheid vˇˇrdat mensen tot actie overgaan, daarna heeft het geen zin meer


IRP: 


Naar   , lijst , overzicht   , of site home . (volledig artikel hier uitleg of detail )

uitleg of detail
 

[an error occurred while processing this directive]