De Volkskrant, 06-03-2013, door Suzanne Weusten, directeur van De Argumentenfabriek Denkacademie .2010

ABC van denkfouten

Zero risk bias: waarom we risico's willen uitsluiten

Wie zich op elk moment van de dag bewust zou zijn van de risico's die hij neemt, zou de deur niet meer durven uitgaan, niet meer willen sporten of klussen en bijna niets meer durven eten. Het liefst zou ik eigenlijk alle risico's willen uitbannen en ik ben niet de enige. Voor risico's die we zelf in de hand hebben, zoals autorijden zonder gordel, roken of drinken, knijpen de meeste mensen een oogje dicht. Ze weten dat roken je leven kan verwoesten en dat het verkeer slachtoffers maakt. Dat overkomt mij niet, zo redeneren ze. Hier speelt onze ingebouwde zelfoverschatting op, ook een denkfout, zie de L, van Lake Wobegon-effect. Maar bij ongrijpbare risico's, die je niet zelf kunt beheersen, zoals radioactieve straling of giftige chemicaliŽn, accepteren de meeste mensen geen risico's. Die willen ze het liefst tot nul reduceren, zoals blijkt uit het protest tegen hoogspanningsmasten of uit de maatregelen om een gevaarlijke tunnel superveilig te maken.
    De neiging om bij belangrijke kwesties de voorkeur te geven aan geen enkel risico, ook al zijn er opties die een grotere risicovermindering bewerkstelligen, wordt de zero risk bias genoemd. De sociale wetenschappers Jonathan Baron, Rajeev Gowdan en Howard Kunreuther legden proefpersonen deze casus voor: twee steden hebben vuilnisbelten die het grondwater vervuilen. De ene stad heeft twee miljoen inwoners, de andere ťťn miljoen. De afvalberg van de grote stad veroorzaakt acht gevallen van kanker per jaar; die van de kleinere stad leidt tot vier gevallen per jaar. De steden hebben een beperkt budget om de vuilnisbelt schoon te maken. Er zijn drie opties:
    1. Beide afvalhopen worden gedeeltelijk schoongemaakt, waardoor het aantal kankergevallen in de grote stad wordt gereduceerd van acht tot vier en in de kleine stad van vier tot twee.
    2. Een totale schoonmaakoperatie van de vuilnisbelt van de kleine stad en een gedeeltelijke van de afvalberg in de grote stad. Daardoor vermindert het aantal kankergevallen in de kleine stad van vier tot nul, en in de grote stad van acht tot zeven.
    3. Een grote schoonmaak van de vuilnisbelt in de grote stad, en een gedeeltelijke reiniging van die in de kleine stad. Het aantal kankergevallen in de grote stad wordt zo gereduceerd van acht tot drie, en in de kleine stad van vier tot drie.
    Hoewel optie 2 tot een vermindering van vijf kankergevallen per jaar leidt, en optie 1 en 3 tot zes minder, koos 42 procent van de proefpersonen, onder wie rechters en politici, voor optie 2.
    Waarom kozen deze mensen voor het nulrisico? Als het risico geŽlimineerd is, hoef je je geen zorgen te maken, en dat is ook wat waard, schrijft Jonathan Baron in Thinking and Deciding. Maar let op, nul risico is een illusie. Wie denkt dat hij nul risico heeft, maakt een denkfout. Alleen het risico om kanker te krijgen door vervuiling van deze vuilnisbelt is uitgebannen, maar niet het risico van kanker door andere oorzaken. 'Van leven ga je dood', zong Robert Long al. En dood gaan we allemaal.

Dit is de laatste aflevering van een 26-delige serie over denkfouten.


Tussenstuk:
ABC overzicht

Affectheuristiek: Gevoelens kunnen ons op een dwaalspoor brengen
Beschikbaarheidsfout: Recente herinneringen misleiden ons brein

Confirmation bias: We zoeken altijd bevestiging van ons gelijk

Cognitieve Dissonantie: We herzien onze opvattingen

Endowment-effect: We overwaarderen ons bezit

Fundamentele attributiefout: We schrijven iemands gedrag toe aan zijn persoonlijkheid

Groepsdenken: We conformeren ons aan het standpunt van de groep

Hindsight bias: Achteraf denken we dat we het al wisten

Information bias: Ook als het niet nodig is blijven we zoeken naar informatie

Just world bias: We geven het slachtoffer soms de schuld

Kokerillusie: We overschatten ons toekomstig geluk

Lake Wobegon effect: We vinden alleen onszelf enorm goed

Magisch denken: We denken dat onze gedachten de gebeurtenissen beÔnvloeden

Negativity bias: Negatieve gebeurtenissen onthouden we beter

Omission bias: Acties vinden we erger dan niets doen

Post hoc ergo propter hoc: We denken te vaak in oorzaak en gevolg

Tu Quoque: Met jij-bakken pareren we aanvallen

Representativiteitsfout: We laten stereotypen ons oordeel vertroebelen

Selectieve waarneming: We zien wat we verwachten te zien

Texas Sharpshooter fallacy: We neigen patronen te zien in willekeurige gebeurtenissen

Ugly sisters: We verhaspelen namen als ze ons zijn ontschoten

Verloren-kostenfout: We nemen het verleden mee bij kostenberekeningen

Well travelled road effect: Een bekende weg lijkt korter te duren

X, de onbekende grootheid: Als we iets niet weten, lijkt het waar te zijn

Yours is a Very Bad Hotel: Uit wraakgevoel reageren we irrationeel

Zero risk bias: We willen risico's uitsluiten



Red.:  Tjonge ... wat een gebrek aan visie: De consultatns hebben met hun inspanning zelfs Nederland bereikt ...



Naar Beslissingen , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of naar site home .
 

[an error occurred while processing this directive]