Bronnen bij Beslissingen, psychologisch: emotieloosheid
|
20 aug.2009 |
De invloed van de emoties op rationele beslissingen is dermate gewoon, dat
het juist het omgekeerde is dat opvalt:
Uit:
De Volkskrant, 11-06-2005, door Simone de Schipper
Geld verdienen met een pokerface van binnen
Patiënten met een gestoord gevoelsleven hebben één voordeel: zij gokken
beter. Hun berekeningen worden niet gehinderd door emotie. Dat lijkt de
conclusie te zijn uit een proef met personen die zo slim mogelijk moesten
inzetten.
Wat is wijsheid, het gevoel of het verstand volgen? ...
Ooit was het duidelijk: belangrijke keuzen diende men
rationeel te nemen. Emoties zouden maar een rookgordijn over het heldere
denkwerk leggen. Totdat duidelijk werd dat mensen met een stoornis in het
gevoel, vaak leven in een aaneenschakeling van vergokt bezit, foute vrienden en
gebroken carrières. Het gevoel, zo bleek, weet vaak meer dan het verstand.
Nu het gevoel als het nieuwe Levenskompas wordt bewierookt en
vele handboeken verschijnen over intuïtief leven en razendsnel beslissen, zet de
wetenschap echter de volgende stap. Beide zijn nodig, natuurlijk. Soms verdient
gevoel de voorkeur, soms verstand, soms een combinatie. De vraag is niet: gevoel
of verstand, maar: wanneer is welke mix het best?
Een nieuwe studie, in Psychological Science van juni,
laat in ieder geval zien dat het goede oude verstand zo gek niet is. Soms zelfs
winstgevend. Vijftien patiënten die door een hersenbeschadiging niet op basis
van gevoel kunnen reageren, verdienden in een gokspelletje meer dan gezonde
proefpersonen.
Het gokspelletje, opgezet door dr. Baba Shiv van Stanford
University, het neurologen-echtpaar Hanna en Antonio Damasio van de University
of Iowa en enkele collega's, was simpel. Iedere patiënt kreeg twintig
dollarbiljetten en kon in twintig ronden telkens één biljet houden of inzetten.
Zette de proefpersoon het biljet in, dan gooide de spelleider
een munt op. Kop betekende verlies, munt was 2,50 dollar winst (de dollar plus
1,50 dollar extra). Aangezien de kans op kop en munt fifty-fifty was, was
de gemiddelde opbrengst per inzet 1,25 dollar; meer dan de dollar bij niet
inzetten. Inzetten was dus altijd slimmer:
De patiënten hadden dit goed door, zetten veel in (83 procent
van de ronden) en keerden met gemiddeld 25,70 dollar huiswaarts. De gezonde
patiënten beurden slechts 22,80 dollar, omdat zij maar in 58 procent van de
ronden inzetten. In hun geval legden de emoties inderdaad een rookgordijn over
het heldere denkwerk.
Dat werd nog erger als ze verloren. Direct na verlies van een
dollar daalde de gemiddelde inzet van de gezonde personen nog verder naar 41
procent. Pure emotie; winst in de ene ronde heeft immers geen enkel effect op de
winstkans van de volgende ronde. Die is en blijft 50 procent.
De mensen die door een hersenbeschadiging niet warm of koud
werden van winst of verlies - mensen met een pokerface van binnen - lieten
wijselijk de uitslag geen enkele invloed uitoefenen op hun volgende inzet.
De patiënten hadden ditmaal geluk. Doorgaans verliezen ze
financiële spelletjes, omdat de rekenkracht van de ratio zeer beperkt is. De
ratio kan slechts eenvoudige sommen aan. Voor het complexere gegoochel zijn
mensen aangewezen op hun emotie, die vele factoren door elkaar roert, alles een
eigen gewicht meegeeft en daarna - zonder enig inzicht in de rekensom - de
uitslag geeft: het voelt goed of het voelt niet goed.
Van die grote rekenkracht hebben de gezonde proefpersonen
weinig profijt in simpele gokspelletjes als deze. Ook de andere belangrijke
functie van het gevoel - het is een feilloze antenne voor gevaar - is in dit
geval overbodig.
Resten slechts de nadelen van emotie. Ze laat zich niet
uitschakelen, zelfs niet in een simpel spel dat overduidelijk koel gespeeld moet
worden. En ze legt overdreven nadruk op gevaar, uit veiligheidsoverwegingen.
Waardoor niet de patiënten, maar de gezonde mensen in deze proef gehandicapt
zijn: bang voor teleurstelling of verlies. ...
Red.: Uit de daadwerkelijke praktijk:
Uit:
De Volkskrant, 10-08-2005, door Douwe Douwes
Profiel | Chris Flowers wordt geroemd om zijn kennis van zaken
Een rationele investeerder, maar wel razend ambitieus
Tussentitel: 'Een reuze aardige kerel', zegt Jan Kalff over zijn collega
De nieuwe eigenaar van NIS Capital verdiende zijn sporen bij Goldman Sachs.
De manier waarop hij een Japanse bank op de rails wist te krijgen, wekte
bewondering bij bankiers. 'Hij is rustig, bedachtzaam, rationeel.'
Red.: Dat dit verhaal geen toeval is, blijkt uit de volgende
bron:
Uit:
De Volkskrant, 10-08-2005, ANP.
Emotieloze psychopaat is de beste belegger
Psychopaten zijn de beste beleggers. Een team Amerikaanse onderzoekers heeft
ontdekt dat emotioneel gehandicapten de beste financiële beslissingen nemen.
In een studie naar het gedrag van beleggers werd 41 mensen
met een gemiddeld IQ gevraagd mee te doen aan een beleggingsspel. Van hen hadden
vijftien hersenbeschadigingen waardoor zij minder emoties kennen. Dit
vijftiental bleek beter te presteren dan de anderen. De verklaring is dat ze
zich niet door angst laten afschrikken om in te zetten.
De wetenschappers constateerden dat mensen met normale emoties sneller geneigd
zijn risico's te mijden, zelfs als logischerwijze de kans op winst groter is dan
op verlies. Vooral als de winsten groeien, hebben normale beleggers de neiging
af te haken.
Een van de onderzoekers, Antione Bechara, hoogleraar
neurologie aan de Universiteit van Iowa, constateerde dat de beste
aandelenbeleggers mogelijk functioneel psychopaat zijn. Volgens mede-onderzoeker
Baba Shiv van de Universiteit van Stanford geldt dit evenzeer voor
bedrijfsleiders en topjuristen. 'Emoties hebben een toegevoegde waarde in het
besluitvormingsproces. Maar er zijn omstandigheden dat ze een potentieel betere
uitkomst in de weg zitten.' .....
Naar Psychologische krachten, drie lagen
, Beslissingen
, Psychologie
lijst
,
Psychologie overzicht
, of site home
.
|