De Volkskrant, 03-06-2014, hoofdredactioneel commentaar, door Sander van Walsum .2010

Een nieuw verheffingsideaal

Decennia lang was het adagium: hoger onderwijs voor velen. Tijd voor eerherstel van het vakonderwijs.


Concentratie was het toverwoord van de jaren tachtig en negentig. Grote organisaties werden geacht slagvaardiger te zijn dan kleine en zouden publieke middelen doelmatiger beheren. Uiteraard was die gedachte niet helemaal onzinnig, maar de mode van de dag verwerd al snel tot geloofsartikel. Totdat concentratie ook gepaard bleek te gaan met identiteitsverlies van de samenstellende delen en met de neiging van bestuurders de grootte van hun instelling als maatstaf van het eigen succes te zien.

Inmiddels doet de dialectiek van de geschiedenis haar werk en slaat de slinger weer de andere kant op: naar kleinschaligheid. Daarvan getuigen ook de plannen van minister Jet Bussemaker met het mbo. Naar de oude ambachts- of landbouwschool wil zij niet terug (tot leedwezen van sommigen), maar ze wil op de roc's wel weer een duidelijker onderscheid aanbrengen tussen de verschillende opleidingsniveaus - van specifieke vakopleidingen tot meer theoretische beroepsopleidingen. Die opleidingen zouden nauw moeten aansluiten bij de wensen van het plaatselijke bedrijfsleven.

De herkenbaarheid van het vakonderwijs zou ook moeten bijdragen aan het eerherstel - en de attractiviteit - van onderwijs voor doeners. Dat zal nog een flinke mentale omschakeling blijken te vergen. Het aloude verheffingsideaal bepaalde immers dat onderwijs beter was naarmate het theoretischer was. Die logica bracht met zich mee dat het gros van de mbo'ers 'promotie' naar het hbo nastreeft - ook als ze daarmee miskennen dat ze liever met hun handen werken.

Hoger onderwijs is tot een massaproduct verworden terwijl de schaarste aan vakkrachten toeneemt. Op de arbeidsmarkt treden verdringingseffecten op door toedoen van hoger opgeleiden die beneden hun niveau werken. Er zijn nog weinig politici die het hardop zeggen, maar de plannen met het mbo en de afschaffing van de basisbeurs spreken duidelijke taal: Nederland heeft genoeg hoger opgeleiden. 'Hoger onderwijs voor velen' is niet meer het hoogste gebod.



Red.:  het aloude verheffingsideaal: van de zenuwzieke alfa's en gamma's


Naar Onderwijsbeleid, lijst , Rijnlands beleid , Rijnlands beleid, overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]