De Volkskrant, 06-07-2013, rubriek medialogica, door Wilma de Rek 10 jul.2013

Poète maudit

We zijn dol op artiesten die braaf voldoen aan ons clichébeeld van de gekwelde kunstenaar.

Tussentitel: Je zou verwachten dat in de mediareacties ook iets van deernis doorklonk, woede desnoods

Afgelopen maandag bracht de jonge zangeres Maaike Ouboter in het programma De Beste Singer-Songwriter een ode aan zanger Maarten van Roozendaal. Presentator Giel Beelen vroeg aan Maaike waarom ze voor Maarten van Roozendaal had gekozen.

'Ik vind hem zo'n pure, eerlijke man', zei Maaike. 'En hij is heel rauw. Dat bewonder ik. Hij maakt hele mooie teksten, en vooral: hij maakt de dingen niet mooier dan ze zijn. Dus ja. Hij heeft iets heel rauws dat ik heel erg bewonder.'

'Laten we hopen dat hij dit ziet', zei Giel. Maar Maarten zag niets: terwijl Maaike zong, ging Maarten dood. Hij was 51 jaar oud.

'Het is al godvergeten laat zeg je, maar doe er nog maar een/ En door het raam van 't Kalfje staar je naar de straten, verzamel je verhalen om je heen', zong Maaike, op blote voeten. 'Leve het hopeloze troosteloze, lang leve de boze/En de schoonheid van het lelijke bestaan.'

Komende maandag wordt Maarten van Roozendaal herdacht in kerkgebouw De Duif aan de Prinsengracht in Amsterdam. De woorden 'rauw' en 'troosteloos' zullen ongetwijfeld vallen, samen met 'hard', 'puur' en 'eerlijk': woorden die in de vele stukken die de kranten de afgelopen week over Van Roozendaal schreven, ook steeds vielen.

Zonder uitzondering vol bewondering, waren die stukken. Bewondering voor Van Roozendaals zangkunst, voor zijn liedteksten, voor zijn performance; maar ook en misschien wel vooral voor zijn compromisloze cynisme, met bijpassende leefstijl.

'De vele hectoliters bier hebben ons leven gekleurd', schreef Theodor Holman in Het Parool. In de Volkskrant memoreerde Patrick van den Hanenberg Van Roozendaals laatste programma, De Gemene Deler, waarin de zanger berekende dat hij met zijn manier van leven - veel alcohol en nog meer sigaretten - niet ouder dan 58 jaar zou worden.

'Alcohol was voor hem zelfmedicatie. Hij dronk voor de prettige staat van verdoving.' De leefregel van Maarten van Roozendaal, schreef Patrick van den Hanenberg, luidde als volgt: de wereld is klote, dus zorg dat je er zo weinig mogelijk last van hebt.

Ook in interviews met Van Roozendaal was het kloterige van de kutwereld een telkens terugkerend thema. In het AD vertelde hij een paar jaar terug over de periode waarin hij leefde van een uitkering en zich volstopte met drugs en drank, steevast 'down en out van de coke'.

Over zijn postpuberale jaren: 'Toen ik een jaar of 18 was besloot ik niet meer mee te doen aan de maatschappij. Ik ben van de middelbare school gegaan zonder diploma en schreef me niet in voor een of andere studie.' Over de periode erna: 'Ik bleef op het randje van de goot balanceren'. En over God: 'God bestaat niet. En als hij wel bestaat, is hij een klootzak.'

Het zijn teksten die een zwaar getraumatiseerde jeugd doen vermoeden. Verwekt door een dronken matroos bij een verlopen hoer die het kind snel onderbracht in een pleeggezin, helaas bestierd door een gewelddadige stiefvader - zoiets.

In werkelijkheid groeide de kleine Maarten op in een liefdevol gezin in Heiloo, als jongste van zeven kinderen en in een huis waar altijd vriendjes over de vloer kwamen. Schaatsen, zwemmen en hutten bouwen, dat waren de dingen die hij deed in zijn jeugd.

Een begenadigd kunstenaar die zichzelf willens en wetens doodvergiftigt: je zou verwachten dat in de brij aan mediareacties op zijn dood ook iets van medelijden doorklonk, diepe deernis, woede desnoods. Maar om onduidelijke redenen worden nihilisme en zelfdestructie vooral bewonderd.

We zijn dol op artiesten die braaf voldoen aan het clichébeeld dat wij hebben van de gekwelde kunstenaar; een beeld waarvan het prototype eeuwen geleden is neergezet door Michelangelo, dat zich definitief in het collectieve geheugen heeft genesteld met Vincent van Gogh en Arthur Rimbaud en waarvan de echo nog altijd doorklinkt in een eindeloze dodenlijst met namen als Jim Morrison, River Phoenix, Amy Winehouse. De poète maudit: we lusten er wel pap van.

Arme Maarten.



Naar Alfa en bèta denken, snelheid , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of naar site home .
 

[an error occurred while processing this directive]