De Volkskrant, 03-03-2010, door Jan Hunin 9 mrt.2010

Accent | Kapuscinski

Iets te sterke verhalen van de Poolse grootmeester

Toen de Poolse journalist Artur Domoslawski voor zijn biografie van Ryszard Kapuscinski in Ethiopië aanbelandde, had hij een onthullend gesprek met een vroegere kennis van de beroemde schrijver/verslaggever. ‘Kapuscinski was een fascinerende man. Als hij in Addis was, kwam hij altijd bij ons langs’, vertelde een vrouw die Kapuscinski had leren kennen tijdens zijn onderzoek naar de val van Haile Selassie. Met zijn boek De Keizer zou hij later internationaal doorbreken. ‘Zo goed kende ik hem niet’, vervolgde de vrouw, ‘maar iedereen hield van hem. Maar, weet u, die ‘Keizer’ dat zijn fabeltjes uit duizend en één nacht.’ Vooral de passage waarin Kapuscinski het hondje van Haile Selassie liet plassen in de schoenen van de hoogwaardigheidsbekleders, vond de vrouw goed gevonden.
    Het is een van de vele passages uit Kapuscinski non-fiction, de laatste biografie van Kapuscinski, waaruit moet blijken dat de grootmeester van de reportage er niet voor terugschrok een loopje met de waarheid te nemen. Naar eigen zeggen was hij tijdens zijn omzwervingen in de Derde Wereld in de jaren zestig en zeventig getuige van 27 staatsgrepen en revoluties; in diezelfde periode zou hij liefst vier keer ter dood zijn veroordeeld. Maar na de publicatie van Kapuscinski non-fiction lijken die beweringen met een korreltje zout te moeten worden genomen.
    Het is niet de eerste keer dat Kapuscinski, die drie jaar geleden op 74-jarige leeftijd in Warschau overleed, wordt ontluisterd. Eerder was hij al beschuldigd van banden met de communistische geheime dienst; maar die misstap werd hem vergeven, omdat hij anders nooit als correspondent van het Poolse persbureau in het buitenland had kunnen werken.
    De biografie van Domoslawsi, die bij de beroemde auteur kind aan huis was, zorgde voor fellere reacties. Kapuscinski’s weduwe probeerde tevergeefs de publicatie van het boek te beletten; een minister dreigde uit protest van uitgeverij te veranderen. Maar dat maakt de beschuldigingen aan het adres van auteur niet minder geloofwaardig.
    Met zijn gewoonte om de waarheid bij te kleuren, wist Kapuscinski zijn verhalen wel sterker te maken. Zo beschrijft hij hoe onder het bewind van de Oegandese dictator Idi Amin de vissen in het Victoriameer er opgezwollen bij zwommen. Ze zouden hun overgewicht te danken hebben aan de lichamen van de slachtoffers van de dictator. De waarheid was echter prozaïscher, bewijst Domoslawski. De nijlbaarzen die in de jaren vijftig door de Britten in het meer waren uitgezet, kampten met een gebrek aan natuurlijke vijanden.


Naar Alfa en bèta denken , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]