De Volkskrant, 19-12-2005, recensie door Hein Janssen

Belangwekkendste theater sinds lange, lange tijd

Platform naar Michel Houellebecq door NTSent. Regie: Johan Simons.


Met een flinke klap dendert in de eerste minuut van de voorstelling Platform (naar Michel Houellebecq) een enorme hoop rotzooi naar beneden. Plastic tuinmeubilair, smoezelige matrassen, dozen van piepschuim, bergen tweedehands kleding bedekken de speelvloer en wie goed kijkt ontwaart tussen de puinhopen ook menselijke gestalten. Het zijn de acteurs die vanavond vorm gaan geven aan. Houellebecqs personages en die zich langzaam uit de chaos losmaken.
    Platform (2001) is door Tom Blokdijk bewerkt voor het NTGent, het gezelschap van Johan Simons die hiermee zijn tweede Houellebecq-regie aflevert. Eerder maakte hij bij het Schauspielhaus Zürich Elementaire Deeltjes. Werd in die voorstelling het literaire karakter grotendeels bewaard, hier slaat het theater in al zijn kracht ongenadig toe. Platform is het meest belangwekkende theater sinds lange, lange tijd - verontrustend, goor, grof en toch ook diep ontroerend en tenslotte ontluisterend. Grote woorden, jazeker, maar dat moet dan maar, want voor zover woorden recht kunnen doen aan de impact van deze voorstelling, kunnen ze niet anders zijn dan groot.
    De grote klap aan het begin verbeeldt de terroristische aanslag op een toeristenhotel in Thailand, waar Houellebecqs hoofdpersonages Michel en Valérie in het door hun opgezette vakantieparadijs Eldorado Aphrodite hun Utopia hebben gevonden. Een ressort waar de vier s-en hoogtij vieren: sea, sun, sand and sex. Seks is in dit rijtje de belangrijkste, want in de opvatting van Michel is de westerse mens geheel vervreemd geraakt van het genieten van eigen en vooral andermans lichaam. Aan de ene kant heb je het rijke westen waar de mens smacht naar genot en daar maar niet aan toekomt; aan de andere kant de rest van de (vaak arme) wereld die in die behoefte aan seks kan voorzien en daar nog een centje aan kan overhouden ook. Ofwel: dikke, vette, volgevreten westerlingen kunnen in Eldorado Aphrodite zoveel mogelijk op strakke jonge meisjes kruipen. Het is de even cynische als schokkende opvatting van Michel die Platform controversieel en onontkoombaar maakt. De professionalsering van de seksualiteit is het hoofdthema, maar Houellebecq raakt ook andere open zenuwen van de moderne wereld: de doorgedraaide consumptiemaatschappij en het daaruit voortvloeiende massatoerisme, de dreiging van fundamentalistische islamieten, het failliet van het huwelijk, de racistische binnenbranden in Franse steden, het door en door burgerlijke karakter van zijn landgenoten.
    Alles komt in dit overvolle boek aan de orde, en het is de grote verdienste van zowel Simons (regie) als Blokdijk (bewerking) dat ze dat overvolle zo briljant hebben geordend. Platform is als voorstelling helder, toegankelijk en wars van moeilijk-doenerij. Er wordt weinig in dialoogvorm gesproken, maar het verwoorden van gedachten en het beschrijven van omstandigheden gebeurt hier zo naturel en sec dat de lotgevallen van Michel en Valérie (twee eenzame zielen die elkaar ontmoeten tijdens een groepsreis) bijkans verslavend worden..De expliciete beschrijving van de vele seksscènes worden voorzien van de nodige tegentonen - als de slipjes van het lijf worden gerukt en stijve penissen vochtige gleuven inglijden, zien we personages in duffe bermuda's en lelijke beha's.
    In Platform staat in wezen een grote lachspiegel op het podium. In die spiegel kijken we de diepe diepte in van sm-kelders, opblaaspoppen, verkrachting, uitbuiting en emotionele armoede. Dat is inderdaad soms lachwekkend, maar vaker diep treurig.
    Steven van Watermeulen speelt de rol van Michel fenomenaal. Hij is de middelmatige cultuurambtenaar die in een zelf gesponnen web van immorele fantasie verstrikt raakt. Van Watermeulen laat in deze creatie een fascinerende, onderhuidse wanhoop en frustratie zien, en daardoor ook een grote tragiek. Kalm en beheerst is hij, en af en toe gevaarlijk deraillerend. Tegenover hem is de aardse Els Dottermans in de moeilijke rol van Valérie volkomen op haar plaats en geloofwaardig. Naast hen staan vier jonge spelers (twee nog studerend aan de Antwerpse toneelschool, twee van Wunderbaum) die niet voor hen onder doen. De Vlaamse actrice Wine Dierickx is, zoals eerder ook al bleek in De Rollende Road Show van Wunderbaum, een openbaring. Zij beschikt over de unieke combinatie van talent, inzet, gekte, humor en relativering.
    Gespeeld wordt in een decor van Bert Neumann dat deels ook al werd gebruikt voor Simons' vorige voorstelling De Asielzoeker, naar de roman van Arnon Grunberg.Een speelvoer met daarop de plattegrond van Gent en daarachter grote foto's van asielzoekers en andere mensen op drift - een hergebruik dat aangeeft dat de problemen universeel zijn.
Aan het eind van Platform verandert een vrijscène van Michel en Valérie langzaam in een liefdevolle cheek-to-cheek-dans die tenslotte een gruwelijke dodendans wordt. Waarmee de voorstelling terug is bij zijn begin: de bom, de knal, de aanslag, het bloed, de dood.
    Zo heeft alles in deze voorstelling een betekenis, zonder dat het er al te dik bovenop ligt of wordt ingewreven. Dat is ook de grote kracht van dit onthutsende theater.
    Grote woorden, jazeker. Maar andere zijn even niet voorhanden.


Naar Alfa en bèta denken , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]