De Volkskrant, 04-03-2010, tv-recensie door Jean-Pierre Geelen 9 mrt.2010

Kwab

Tussentitel: Stemmen doe je met je onbewuste

Het werd ‘een ingewikkelde avond, een avond met appels en peren’, zei Rob Trip bij de aanvang van de grote verkiezingsuitzending op Nederland 1. Er werd voorspeld, er waren prognoses, Ferry Mingelen goochelde met staafjes op zijn ‘magische scherm’. In Den Haag stond verslaggever Ron Fresen bij de PvdA. Hij zag er ‘heel veel samengeknepen billen om mij heen’.
    Terwijl het toch zo simpel was: de uitslag stond al vast, al vóór de verkiezing begon. Dat onthulden wetenschappers op het andere net in Labyrint, een nieuw wetenschapsprogramma van de VPRO en Teleac, met een soortgelijke opzet als VARA’s Nieuwslicht. Het ging over de werking van ons brein bij verkiezingen. De verbijsterende conclusie: wie denkt dat hij zijn keuze in het stemhokje zelf maakte, komt bedrogen uit. Want ‘het is treurig gesteld met onze rationele keuzes’. En: ‘We worden geregeerd door ons onbewuste’.
    Intuïtie doet het werk. Eerste indrukken van politici bijvoorbeeld. Dat bleek uit Amerikaans onderzoek, waar de uitslag van verkiezingen in staten vooraf voorspeld kon worden met het tonen van foto’s aan studenten uit andere staten.
    Wat bleek: wij houden van een competent hoofd en een ferme kaaklijn. Labyrint liet Amerikaanse studenten foto’s zien van Nederlandse politici, en van Gordon. Winnaar werd Balkenende (klopt), gevolgd door Bos en Halsema. Laatste werden Geert Wilders (en Gordon) – geen kaaklijn, geen competent hoofd.
    Wat dan wel Wilders’ kracht is? Angst, zo bleek. Lamme: ‘Hij is een meester in het bespelen van breinen van anderen.’ Wilders speelt in op angst bij de burger. Die kan er ook niets aan doen, want wie er gevoelig voor is, heeft in zijn hersenen een vergrote amygdala in de temporaalkwab. Die signaleert emoties als angst. Linkse stemmers daarentegen hebben weer een grotere mediale prefrontale cortex, en die onderdrukt angst juist. Dat is alles.
    Hoogleraar Victor Lamme vond rationele verklaringen voor ons kiesgedrag maar ‘geklets van een kwebbeldoos’. Hij zei: ‘Ons verstand komt pas wat te weten als alle beslissingen al zijn genomen.’ En: ‘Dat pratende mannetje in mijn hoofd is maar een commentator op de tribune’.
    ‘De campagne moet nog beginnen’, zei Agnes Kant vergoelijkend over haar eclatante verlies. Laat maar zitten. Niet nodig. Net als die heilloze tv-debatten die we de komende tijd nog mogen verwachten. Alsjeblieft niet nóg drie maanden Almere in Netwerk. Mijn stem staat toch al vast. En die van u ook. Voel maar aan uw mediale prefrontale cortex.



Naar Beslissingen , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of naar site home .
 

[an error occurred while processing this directive]