KIJK, nr.10-2009. 27 sep.2009

Mier kiest rationeler dan de mens

Wij mens en zijn niet zo rationeel als we denken, schreven we in KIJK april2009 (pagina 64-68). Om dat te illustreren, legden we onder andere uit hoe we zijn te be´nvloeden bij het kopen van, zeg, een huis. Stel dat een makelaar ons laat kiezen uit een ouderwetse woning die tiptop in orde is (A), een minder goede ouderwetse woning (A') en een uitstekende moderne woning (B). In dat geval gaan we eerder voor woning A dan voor woning B, puur door de aanwezigheid van A', een woning die we nooit zouden kiezen! We vinden het nu eenmaal fijn als onze opties makkelijk met elkaar zijn te vergelijken en dus kiezen we liever tussen A en N (allebei ouderwets), dan tussen A en B (ouderwets versus modern).
    Hoe zit dat bij mieren? Die vraag onderzochten de Amerikaanse wetenschappers Susan Edwards en Stephen Pratt door een aantal mierennesten te bouwen, om de insecten daar vervolgens uit te laten kiezen. Daarbij is van belang dat de onderzochte mieren (van het geslacht Temnothorax) twee criteria hanteren bij het uitzoeken van een nieuw nest: het moet een zo klein mogelijke opening hebben en zo donker mogelijk zijn. Eerst kregen de mieren de keus tussen twee duidelijk verschillende nesten: de een was donker met een grote opening (A), de ander licht met een kleine opening (B). Resultaat: grofweg de helft van de mieren die zochten naar een nieuwe woning voor hun kolonie verzamelde zich bij A, de andere helft bij B. So far, so good.
    Vervolgens deden Edwards en Pratt een poging de mieren in de war te maken met een optie die leek op een van beide nesten, maar duidelijk minder goed was (A'). Had dat invloed op de keus van de dieren? Preciezer: zorgde de aanwezigheid van een A' ervoor dat de mieren liever voor A dan voor B gingen, net als bij mensen? Nee, zo bleek: de mieren lieten zich er niet door van hun stuk brengen. OkÚ, een paar verwarde exemplaren kozen voor A', de duidelijk slechtste optie. Maar de rest verdeelde zich gelijkelijk over A en B, zoals ze ook zouden doen zonder de aanwezigheid van het derde, inferieure nest.
    De vraag is natuurlijk hoe het kan dat mieren op dit punt een rationelere keus maken dan mensen. Edwards en Pratt zoeken de oplossing in het beslissingsalgoritme dat de mieren gebruiken: verkenners blijven bij een nest dat ze goed vinden totdat de groep groot genoeg is geworden, en dan gaan ze hun koningin halen. Hierbij is er sowieso een flink percentage mieren dat maar een optie bekijkt en die goed- of afkeurt. "Daardoor wordt de informatie die de kolonie van deze verkenners ontvangt, niet be´nvloed door het aantal en de kwaliteit van andere opties", aldus de onderzoekers. Maar daarnaast lijkt het erop dat ook de mieren die meerdere nesten bekijken, zich daardoor niet van de wijs laten brengen. Waarom dat zo is, zal vervolgonderzoek moeten uitwijzen.

Bronnen: Proceedings of the Royal Society B/ScienceNOW


Naar Beslissingen , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]