De Volkskrant, 11-06-2005, door Simone de Schipper

Geld verdienen met een pokerface van binnen

PatiŽnten met een gestoord gevoelsleven hebben ťťn voordeel: zij gokken beter. Hun berekeningen worden niet gehinderd door emotie. Dat lijkt de conclusie te zijn uit een proef met personen die zo slim mogelijk moesten inzetten.

Wat is wijsheid, het gevoel of het verstand volgen? Verliefden en huizenkopers kwellen zich met dit eeuwige dilemma, maar ook wetenschappers zijn er nog niet over uit.
    Ooit was het duidelijk: belangrijke keuzen diende men rationeel te nemen. Emoties zouden maar een rookgordijn over het heldere denkwerk leggen. Totdat duidelijk werd dat mensen met een stoornis in het gevoel, vaak leven in een aaneenschakeling van vergokt bezit, foute vrienden en gebroken carriŤres. Het gevoel, zo bleek, weet vaak meer dan het verstand.
    Nu het gevoel als het nieuwe Levenskompas wordt bewierookt en vele handboeken verschijnen over intuÔtief leven en razendsnel beslissen, zet de wetenschap echter de volgende stap. Beide zijn nodig, natuurlijk. Soms verdient gevoel de voorkeur, soms verstand, soms een combinatie. De vraag is niet: gevoel of verstand, maar: wanneer is welke mix het best?
    Een nieuwe studie, in Psychological Science van juni, laat in ieder geval zien dat het goede oude verstand zo gek niet is. Soms zelfs winstgevend. Vijftien patiŽnten die door een hersenbeschadiging niet op basis van gevoel kunnen reageren, verdienden in een gokspelletje meer dan gezonde proefpersonen.
    Het gokspelletje, opgezet door dr. Baba Shiv van Stanford University, het neurologen-echtpaar Hanna en Antonio Damasio van de University of Iowa en enkele collega's, was simpel. Iedere patiŽnt kreeg twintig dollarbiljetten en kon in twintig ronden telkens ťťn biljet houden of inzetten.
    Zette de proefpersoon het biljet in, dan gooide de spelleider een munt op. Kop betekende verlies, munt was 2,50 dollar winst (de dollar plus 1,50 dollar extra). Aangezien de kans op kop en munt fifty-fifty was, was de gemiddelde opbrengst per inzet 1,25 dollar; meer dan de dollar bij niet inzetten. Inzetten was dus altijd slimmer:
    De patiŽnten hadden dit goed door, zetten veel in (83 procent van de ronden) en keerden met gemiddeld 25,70 dollar huiswaarts. De gezonde patiŽnten beurden slechts 22,80 dollar, omdat zij maar in 58 procent van de ronden inzetten. In hun geval legden de emoties inderdaad een rookgordijn over het heldere denkwerk.
    Dat werd nog erger als ze verloren. Direct na verlies van een dollar daalde de gemiddelde inzet van de gezonde personen nog verder naar 41 procent. Pure emotie; winst in de ene ronde heeft immers geen enkel effect op de winstkans van de volgende ronde. Die is en blijft 50 procent.
    De mensen die door een hersenbeschadiging niet warm of koud werden van winst of verlies - mensen met een pokerface van binnen - lieten wijselijk de uitslag geen enkele invloed uitoefenen op hun volgende inzet.
    De patiŽnten hadden ditmaal geluk. Doorgaans verliezen ze financiŽle spelletjes, omdat de rekenkracht van de ratio zeer beperkt is. De ratio kan slechts eenvoudige sommen aan. Voor het complexere gegoochel zijn mensen aangewezen op hun emotie, die vele factoren door elkaar roert, alles een eigen gewicht meegeeft en daarna - zonder enig inzicht in de rekensom - de uitslag geeft: het voelt goed of het voelt niet goed.
    Van die grote rekenkracht hebben de gezonde proefpersonen weinig profijt in simpele gokspelletjes als deze. Ook de andere belangrijke functie van het gevoel - het is een feilloze antenne voor gevaar - is in dit geval overbodig.
    Resten slechts de nadelen van emotie. Ze laat zich niet uitschakelen, zelfs niet in een simpel spel dat overduidelijk koel gespeeld moet worden. En ze legt overdreven nadruk op gevaar, uit veiligheidsoverwegingen. Waardoor niet de patiŽnten, maar de gezonde mensen in deze proef gehandicapt zijn: bang voor teleurstelling of verlies.
    Nader onderzoek, schrijven Shiv cum suis, kan de leidraad leveren waarnaar verliefden en huizenkopers zo verlangen: een leidraad - op de rede gebaseerd - die vertelt wanneer verstand en wanneer gevoel de wijsheid in pacht heeft.


Terug naar Alfa en bŤta denken , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of naar site home .
 

[an error occurred while processing this directive]